Nanas sering dikaitkan dengan pencernaan yang lebih baik, terutamanya selepas makan hidangan berprotein tinggi. Enzim bromelain dalam nanas memang mencerna protein, tetapi adakah memakan nanas benar-benar membantu pencernaan atau mengurangkan keradangan dalam badan? Artikel ini meneliti bukti daripada kajian makmal, haiwan dan manusia.
Bromelain dan Pencernaan Protein
Bromelain ialah enzim yang membantu pencernaan dengan memecahkan protein [1]. Ia dipasarkan sebagai bantuan pencernaan dan agen anti-radang [2]. Dalam industri makanan, bromelain digunakan secara meluas untuk melembutkan daging, membakar roti, memproses keju dan makanan laut [3].
Kulit nanas juga mengandungi bromelain, enzim proteolitik yang terkenal kerana sifat pencernaannya [4]. Kajian menyatakan kulit nanas berpotensi mempunyai kesan anti-parasit, melegakan sembelit dan bermanfaat bagi individu dengan sindrom usus rengsa (IBS) [4].
Had: Kebanyakan dakwaan tentang pencernaan ini datang daripada ulasan, bukan ujian klinikal rawak yang khusus menguji buah nanas.
Mekanisme Anti-Radang Bromelain
Dalam kajian makmal, bromelain bertindak melalui beberapa laluan keradangan dan tekanan oksidatif [5]:
Merencat isyarat NF-?B.
Menurunkan laluan MAPK (ERK, JNK, p38).
Mengaktifkan tindak balas antioksidan melalui isyarat Nrf2.
Ulasan sistematik kajian sel mendapati bromelain mengurangkan rembesan IL-1?, IL-6 dan TNF-? apabila sel imun telah dirangsang secara berlebihan [6].
Namun, kebanyakan dapatan ini daripada kajian in vitro dan haiwan, dengan bukti klinikal yang terhad [5].
Bukti pada Manusia: Tidak Konsisten
Ulasan sistematik tujuh ujian rawak terkawal mendapati kesan keseluruhan suplemen bromelain terhadap keradangan tidak konsisten. Kesan yang diperhatikan bersifat terpencil, dan standard dos, tempoh dan jenis keadaan yang sesuai masih perlu ditetapkan [7].
Kajian Penyakit Radang Usus (Haiwan)
Jus nanas segar pada tikus kolitis
Kajian pada mencit dengan kolitis kronik (model penyakit radang usus) mendapati suplemen jus nanas segar jangka panjang (sehingga 6 bulan) [8]:
| Hasil | Jus segar berbanding jus direbus |
|---|---|
| Kadar kelangsungan hidup | Lebih tinggi |
| Skor keradangan kolon | Lebih rendah |
| Neoplasia kolon berkaitan keradangan | 35% berbanding 66% |
| Bilangan lesi neoplastik | Lebih sedikit |
Kumpulan kawalan menerima jus yang direbus (enzim tidak aktif). Ini menunjukkan kesan tersebut berkait dengan bromelain yang aktif, kerana jus yang direbus tidak memberi manfaat yang sama [8].
Kolitis ulseratif pada tikus
Kajian lain mendapati jus nanas segar atau bromelain memperbaiki tekanan oksidatif dan menurunkan penanda keradangan dalam tikus dengan kolitis ulseratif. Menariknya, jus nanas segar memberi kesan yang lebih baik daripada bromelain sahaja, mungkin kerana kandungan antioksidannya yang tinggi [9].
Penting: Ini kajian haiwan. Tiada ujian klinikal manusia tentang nanas untuk penyakit radang usus ditemui dalam carian ini.
Kesihatan Hati (Haiwan)
Ulasan sistematik tujuh kajian praklinikal mendapati bromelain mempunyai kualiti pencegahan dan rawatan terhadap kerosakan hati, dengan menurunkan enzim hati, memperbaiki struktur hati, mengurangkan penanda tekanan oksidatif dan mengawal metabolisme lemak [10].
Satu ujian klinikal di Jepun menguji serbuk jus nanas yang ditapai dengan bakteria asid laktik tertentu pada 80 sukarelawan sihat berlebihan berat badan selama 12 minggu. Indeks fungsi hati (AST dan ALT) menurun dengan trend hampir signifikan (p = 0.054), tetapi tiada perbezaan ketara dalam lemak viseral [11]. Perlu diingat, kesan ini mungkin datang daripada bakteria penapaian, bukan nanas semata-mata.
Jantung dan Lemak Darah (Haiwan)
Tikus yang diberi diet tinggi kolesterol bersama serbuk nanas Pattavia selama 8 minggu menunjukkan [12]:
Kenaikan berat badan berkurang.
Profil lipid serum bertambah baik.
Tekanan oksidatif dan sitokin radang jantung (IL-6 dan IL-1?) menurun.
Tiada gangguan fungsi buah pinggang.
Tikus obes yang diberi jus nanas juga menunjukkan pemulihan berat badan, lemak badan dan lemak darah ke tahap hampir normal [13].
Atlet dan Pemulihan
Kajian di Malaysia menghasilkan minuman jus nanas dan mendapati kandungan bromelain dalam 200 mL produk berkurang sebanyak 50% selepas 12 bulan penyimpanan. Dalam model tikus, minuman ini menunjukkan perencatan bengkak sebanyak 15%. Penyelidik mencadangkan potensinya untuk pemulihan atlet [14]. Namun, ini belum diuji pada atlet manusia.
Ringkasan Bukti
| Bidang | Tahap bukti |
|---|---|
| Pencernaan protein | Mekanisme diketahui; ujian manusia khusus kurang |
| Keradangan (manusia) | Tidak konsisten [7] |
| Penyakit radang usus | Haiwan sahaja [8][9] |
| Hati | Haiwan; satu ujian manusia dengan produk tapaian [10][11] |
| Lemak darah | Haiwan [12][13] |
Panduan Praktikal
1. Nanas segar mengandungi bromelain aktif. Pemanasan merosakkan enzim [15].
2. Makan dalam jumlah sederhana. Nanas berasid dan boleh merengsakan perut sesetengah orang.
3. Pesakit penyakit radang usus jangan hentikan ubat. Bukti hanya daripada kajian haiwan.
4. Jika mengalami masalah pencernaan berterusan, dapatkan pemeriksaan doktor.
Kesimpulan
Bromelain dalam nanas mencerna protein dan menunjukkan kesan anti-radang dalam kajian makmal. Kajian haiwan mencadangkan jus nanas segar dengan bromelain aktif boleh mengurangkan keradangan usus dan melindungi hati. Namun, bukti pada manusia masih tidak konsisten, dan ujian klinikal tentang buah nanas untuk masalah pencernaan atau keradangan masih kurang.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Pesakit penyakit radang usus, penyakit hati atau gastrik perlu mengikut nasihat doktor.
Rujukan
[1] Ankit Sharma et al. (2024). Ananas comosus (Pineapple): A Comprehensive Review of Its Medicinal Properties, Phytochemical Composition, and Pharmacological Activities. Journal of Drug Delivery and Therapeutics. DOI: 10.22270/jddt.v14i5.6557.
[2] Hadi Ud Zaman (2019). Pineapple: A rich source of nutritional and pharmacological value for health benefits. Medicinal Plants – International Journal of Phytomedicines and Related Industries. DOI: 10.5958/0975-6892.2019.00031.5.
[3] Archana Vimal et al. (2023). Bromelain: An Enzyme Expanding Its Horizon from Food to Pharmaceutical Industry. Current pharmaceutical biotechnology. DOI: 10.2174/1389201024666230331115338.
[4] Mahrukh Mehraj et al. (2024). Nutritional Composition and Therapeutic Potential of Pineapple Peel – A Comprehensive Review. Chemistry & Biodiversity. DOI: 10.1002/cbdv.202400315.
[5] N. Sanli?er et al. (2026). Potential health benefits of bromelain: a critical review of the current literature. Frontiers in Nutrition. DOI: 10.3389/fnut.2026.1744666.
[6] Taline Alves Nobre et al. (2024). Bromelain as a natural anti-inflammatory drug: a systematic review. Natural Product Research. DOI: 10.1080/14786419.2024.2342553.
[7] I. C. Pereira et al. (2023). Bromelain supplementation and inflammatory markers: A systematic review of clinical trials. Clinical nutrition ESPEN. DOI: 10.1016/j.clnesp.2023.02.028.
[8] L. Hale et al. (2010). Dietary Supplementation with Fresh Pineapple Juice Decreases Inflammation and Colonic Neoplasia in IL-10-deficient Mice with Colitis. Inflammatory bowel diseases. DOI: 10.1002/ibd.21320.
[9] F. Khalil et al. (2015). Evaluation of consuming fresh pineapple juice (Ananas Comosus) or bromelain on acetic acid-induced ulcerative colitis in rats. Unknown Journal. DOI: 10.21608/jsrs.2015.24862.
[10] I. C. Pereira et al. (2025). BROMELAIN AND LIVER HEALTH: A COMPREHENSIVE SYSTEMATIC REVIEW OF PRECLINICAL STUDIES. Clinical nutrition ESPEN. DOI: 10.1016/j.clnesp.2025.02.001.
[11] Narandalai Danshiitsoodol et al. (2022). Plant-Derived Lactobacillus paracasei IJH-SONE68 Improves the Gut Microbiota Associated with Hepatic Disorders: A Randomized, Double-Blind, and Placebo-Controlled Clinical Trial. Nutrients. DOI: 10.3390/nu14214492.
[12] Porrnthanate Seenak et al. (2021). Pineapple consumption reduced cardiac oxidative stress and inflammation in high cholesterol diet-fed rats. Nutrition & Metabolism. DOI: 10.1186/s12986-021-00566-z.
[13] S. El-Shazly et al. (2018). Physiological and molecular study on the anti-obesity effects of pineapple (Ananas comosus) juice in male Wistar rat. Food Science and Biotechnology. DOI: 10.1007/s10068-018-0378-1.
[14] Wan Nur Zahidah W.Z. et al. (2023). Pineapple juice drink: potential functional drink for reducing inflammation in athletes. Food Research. DOI: 10.26656/fr.2017.6(s2).039.
[15] Muhamed Anjal Thondiyil et al. (2025). Bromelain?Infused Pineapple?Based Candies as Functional Confections: Potential Formulation and Health Benefits. Journal of Food Quality. DOI: 10.1155/jfq/5580791.
