Antara semua kegunaan bromelain, rawatan luka terbakar mempunyai bukti klinikal yang paling kukuh. Malah, ubat berasaskan bromelain daripada batang nanas telah diluluskan oleh pihak berkuasa ubat Eropah dan digunakan pada lebih 10,000 pesakit di seluruh dunia. Artikel ini menerangkan bagaimana enzim daripada nanas digunakan dalam perubatan moden untuk merawat luka terbakar dan luka kronik.
Masalah Luka Terbakar Dalam
Luka terbakar yang dalam menghasilkan lapisan tisu mati yang dipanggil eskar. Tisu mati ini perlu dibuang (proses debridemen) sebelum luka boleh sembuh atau dirawat dengan cantuman kulit. Secara tradisional, ini dilakukan melalui pembedahan, yang boleh menyebabkan kehilangan darah dan membuang tisu sihat bersama-sama.
NexoBrid: Ubat daripada Batang Nanas
Pada tahun 2012, Agensi Ubat Eropah (EMA) meluluskan pekatan debridemen berasaskan bromelain daripada batang nanas (NexoBrid) untuk luka terbakar dalam pada orang dewasa. Lebih 10,000 pesakit telah dirawat dengan NexoBrid di seluruh dunia, termasuk di Amerika Syarikat [1].
Ulasan sistematik 34 kajian (2023)
Ulasan sistematik yang merangkumi 34 kajian mendapati debridemen berasaskan bromelain [1]:
| Manfaat | Keterangan |
|---|---|
| Debridemen lebih cepat | Tisu mati dibuang dengan lebih pantas |
| Penyembuhan lebih cepat | Masa sembuh berkurang |
| Kurang pembedahan | Bilangan operasi berkurang |
| Tempoh tinggal di hospital | Lebih singkat |
| Sepsis | Kes berkurang |
| Pemindahan darah | Keperluan berkurang |
| Sindrom kompartmen | Dicegah |
Kajian juga melaporkan kesan positif terhadap hasil fungsi dan kosmetik, parut dan kualiti hidup, serta kepuasan pesakit yang tinggi. Dua kajian yang menyiasat risiko seperti gangguan pembekuan darah dan jangkitan luka tidak mendapati bukti kukuh tentang kesan buruk ini [1].
Penyelidik menyimpulkan NexoBrid ialah kaedah rawatan bukan pembedahan yang selamat dan selektif untuk membuang eskar [1].
Meta-analisis 10 kajian (2025)
Meta-analisis 10 kajian melibatkan 596 pesakit luka terbakar (purata umur 38 tahun) membandingkan bromelain topikal dengan rawatan standard [2]:
| Hasil | Dapatan |
|---|---|
| Masa debridemen | Lebih cepat (purata kira-kira 4 hari) |
| Penyembuhan spontan | Kadar lebih tinggi |
| Keperluan eksisi pembedahan | Jauh lebih rendah |
| Keperluan cantuman kulit | Jauh lebih rendah |
| Masa penutupan luka | Tiada perbezaan ketara |
| Kadar jangkitan | Tiada perbezaan ketara |
| Skor parut | Tiada perbezaan ketara |
| Tempoh di hospital | Tiada perbezaan ketara |
Meta-analisis 2023
Meta-analisis lain mendapati bromelain topikal mengurangkan masa untuk debridemen lengkap sebanyak hampir 7 hari. Kesan sampingan yang dilaporkan termasuk rasa terbakar, sakit, demam dan sepsis, tetapi mungkin tidak berkaitan dengan bromelain [3].
Luka Kronik
Bagaimana pula dengan luka kronik seperti ulser kaki? Meta-analisis tiga ujian rawak terkawal (314 pesakit) mendapati debridemen berasaskan bromelain [4]:
Meningkatkan kemungkinan debridemen lengkap hampir tiga kali ganda berbanding kawalan.
Mempunyai keselamatan yang setanding dengan kawalan.
Penyelidik mencadangkan ia mungkin berperanan sebagai tambahan bukan pembedahan yang selektif bersama rawatan mengikut garis panduan [4]. Namun, bukti masih terhad kerana hanya tiga kajian.
Bagaimana Bromelain Membantu Luka?
Bromelain mempunyai sifat anti-edema, anti-radang, antitrombotik dan fibrinolitik dalam kajian [5]. Ulasan lain menyatakan sifat penyahan kulit (debridemen) bromelain serta kesannya dalam mempercepatkan penyembuhan luka tidak bergantung sepenuhnya kepada aktiviti proteolitiknya [6].
Kajian makmal pada sel imun mendapati bromelain mengurangkan rembesan IL-1?, IL-6 dan TNF-? apabila sel telah dirangsang secara berlebihan, dan mempercepatkan proses penyembuhan [7].
Kegunaan Lain dalam Pergigian
Ulasan sistematik mendapati bromelain mempunyai aktiviti antimikrob yang sangat baik terhadap bakteria Enterococcus faecalis, yang sering dikaitkan dengan kegagalan rawatan saluran akar gigi. Namun, kebanyakan kajian dijalankan di makmal [8].
PENTING: Jangan Sapu Nanas pada Luka
Kejayaan NexoBrid tidak bermakna anda boleh menyapu jus atau isi nanas pada luka terbakar di rumah. Sebab-sebabnya:
1. NexoBrid ialah ubat yang diproses dan diseragamkan, diperbuat daripada bromelain batang nanas yang dipekatkan [1].
2. Ia digunakan oleh pakar di unit rawatan luka terbakar, biasanya dengan ubat bius atau tahan sakit [1].
3. Jus nanas mengandungi gula dan asid yang boleh merengsakan luka dan meningkatkan risiko jangkitan.
4. Kesan sampingan termasuk rasa terbakar dan sakit walaupun dengan ubat yang terkawal [3].
Pertolongan Cemas Luka Terbakar
1. Sejukkan luka dengan air mengalir yang sejuk (bukan air ais) selama sekurang-kurangnya 10 hingga 20 minit.
2. Tanggalkan barang kemas atau pakaian ketat berhampiran luka, kecuali yang melekat pada kulit.
3. Tutup luka dengan kain bersih atau pembalut tidak melekat.
4. Jangan sapu ubat gigi, mentega, kicap atau jus buah.
5. Dapatkan rawatan segera untuk luka besar, luka di muka, tangan, kemaluan atau sendi, serta luka terbakar pada kanak-kanak dan warga emas.
Kesimpulan
Rawatan luka terbakar ialah kegunaan bromelain yang paling kukuh dari segi bukti saintifik. Ubat berasaskan bromelain daripada batang nanas telah diluluskan di Eropah dan terbukti mempercepatkan pembuangan tisu mati serta mengurangkan keperluan pembedahan. Ia juga menunjukkan potensi untuk luka kronik. Namun, ini ialah ubat perubatan yang digunakan oleh pakar, bukan nanas yang disapu di rumah.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Luka terbakar yang dalam atau besar memerlukan rawatan kecemasan di hospital. Jangan sapu nanas atau jus buah pada luka.
Rujukan
[1] Y. Shoham et al. (2023). Bromelain?based enzymatic burn debridement: A systematic review of clinical studies on patient safety, efficacy and long?term outcomes. International Wound Journal. DOI: 10.1111/iwj.14308.
[2] J. Sudarman et al. (2025). The Efficacy of Bromelain-based Enzymatic Debridement in Deep Burn Injury Management: A Comprehensive Systematic Review and Meta-analysis. Journal of Plastic and Reconstructive Surgery. DOI: 10.53045/jprs.2024-0051.
[3] Nattawut Leelakanok et al. (2023). Efficacy and safety of bromelain: A systematic review and meta-analysis. Nutrition and Health. DOI: 10.1177/02601060231173732.
[4] Ulgar Boran Günay et al. (2026). Efficacy and Safety of Bromelain?Based Enzymatic Debridement for Chronic Wounds: A Systematic Review and Meta?Analysis of Randomised Controlled Trials. Wound Repair and Regeneration. DOI: 10.1111/wrr.70132.
[5] Carolina Varilla et al. (2021). Bromelain, a Group of Pineapple Proteolytic Complex Enzymes (Ananas comosus) and Their Possible Therapeutic and Clinical Effects. A Summary. Foods. DOI: 10.3390/foods10102249.
[6] H. Maurer (2001). Bromelain: biochemistry, pharmacology and medical use. Cellular and Molecular Life Sciences CMLS. DOI: 10.1007/pl00000936.
[7] Taline Alves Nobre et al. (2024). Bromelain as a natural anti-inflammatory drug: a systematic review. Natural Product Research. DOI: 10.1080/14786419.2024.2342553.
[8] Neelam Chandwani et al. (2025). Antimicrobial efficacy of pineapple extract Bromelain against Enterococcus faecalis in infected root canals: A systematic review. Journal of Conservative Dentistry and Endodontics. DOI: 10.4103/jcde.jcde_400_25.
