Bagi kebanyakan orang, gajus ialah snek yang selamat dan sedap. Tetapi bagi sesetengah individu, terutamanya kanak-kanak, sejumlah kecil gajus boleh mencetuskan reaksi alahan yang teruk, termasuk anafilaksis yang mengancam nyawa. Kajian dari Eropah, Kanada dan Asia menunjukkan alahan gajus semakin meningkat. Artikel ini menerangkan apa yang diketahui tentang alahan gajus, termasuk kajian dari Singapura yang berdekatan dengan Malaysia.
Alahan Gajus Semakin Meningkat
Ulasan sistematik 2014 mendapati literatur mencadangkan prevalens alahan gajus semakin meningkat, walaupun tahap bukti untuk dakwaan ini masih rendah [1]. Ulasan yang sama menyimpulkan bahawa alahan gajus merupakan masalah kesihatan yang dipandang rendah, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak [1].
Data daftar anafilaksis Eropah
Analisis Daftar Anafilaksis Eropah dari 2007 hingga April 2024 mengenal pasti 1,389 kes anafilaksis akibat kekacang pokok [2]. Dapatan utama:
Gajus ialah pencetus paling kerap dalam kalangan kanak-kanak (334 kes), diikuti hazel dan walnut.
Bahagian anafilaksis akibat gajus meningkat dari 2007 hingga 2024.
Reaksi sering dicetuskan oleh jumlah yang kecil (kurang daripada satu sudu teh).
Hanya sekitar 23% kanak-kanak tahu mereka alah sebelum kejadian.
Penggunaan adrenalina oleh orang awam sangat rendah (13% bagi kanak-kanak).
Kanada
Kajian di lima jabatan kecemasan di Kanada mendapati gajus merupakan punca utama anafilaksis akibat kekacang pokok dalam kalangan kanak-kanak, iaitu 32.8% kes. Anafilaksis akibat gajus lebih kerap di British Columbia, yang mempunyai prevalens etnik Asia yang lebih tinggi [3].
Mengapa Alahan Gajus Lebih Teruk?
Berbanding kacang tanah
Kajian padanan kes pada 141 kanak-kanak mendapati reaksi teruk berlaku lebih kerap dalam alahan gajus berbanding alahan kacang tanah [4]:
Semput berlaku 8.4 kali lebih kerap.
Gejala kardiovaskular berlaku 13.6 kali lebih kerap.
Kanak-kanak alahan gajus lebih kerap menerima suntikan adrenalina.
Nisbah ganjil untuk reaksi teruk ialah 25.1.
Kajian lain terhadap 213 kanak-kanak dengan alahan kacang tanah atau kekacang pokok mendapati anafilaksis lebih kerap berlaku akibat gajus (74.1%) berbanding kacang tanah (30.5%) [5].
Jumlah yang sangat kecil sudah mencukupi
Kajian ujian cabaran makanan dwi-buta pada 179 kanak-kanak yang sensitif terhadap gajus mendapati [6]:
76.5% mempunyai ujian cabaran positif.
46% mengalami gejala subjektif pada dos terendah, iaitu 1 mg protein gajus.
36% mengalami reaksi anafilaksis.
Protein Ana o 3
Tiga kumpulan protein alergen utama telah dikenal pasti dalam gajus, iaitu Ana o 1, Ana o 2 dan Ana o 3 [7]. Kajian pada 237 kanak-kanak yang dimasukkan ke hospital akibat reaksi alahan sistemik mendapati anafilaksis yang dicetuskan oleh Ana o 3 mempunyai gambaran klinikal yang paling teruk, termasuk gejala kardiovaskular dan pernafasan yang teruk [8]. Ujian IgE terhadap Ana o 3 meningkatkan ketepatan diagnosis alahan gajus pada kanak-kanak [9].
Alahan Gajus Biasanya Berkekalan
Kajian retrospektif terhadap 516 kanak-kanak dengan alahan makanan mendapati 90% kanak-kanak yang sensitif terhadap gajus dan juga alah kepada susu lembu atau telur akhirnya boleh bertoleransi dengan susu atau telur, tetapi tiada seorang pun boleh bertoleransi dengan gajus [10]. Semua reaksi anafilaksis dalam kajian ini berlaku selepas pengambilan gajus kali pertama [10].
Kajian di Singapura
Kajian di sebuah pusat rujukan pediatrik tertier di Singapura dari 2008 hingga 2015 mengenal pasti 99 kanak-kanak dengan IgE positif terhadap gajus [11]:
Gejala kulit merupakan manifestasi paling biasa (71.2%).
Anafilaksis berlaku pada 3.8% kanak-kanak.
Semua kanak-kanak alahan gajus bertindak balas silang dengan pistachio.
Kadar tindak balas silang dengan kacang tanah ialah 53.8%.
Penyelidik menyimpulkan alahan gajus merupakan alahan kekacang pokok yang penting di Singapura [11]. Carian ini tidak menemui kajian khusus di Malaysia.
Pengurusan Alahan Gajus
Ulasan 2025 menyatakan bahawa suntikan adrenalina intramuskular segera ialah rawatan barisan pertama untuk anafilaksis [12]. Tiada penawar untuk alahan gajus, dan pesakit dinasihatkan mengelakkan gajus sepenuhnya serta bergantung kepada pelabelan makanan yang betul [7]. Pesakit juga perlu berhati-hati ketika makan di luar kerana risiko pencemaran silang [9].
Panduan untuk Ibu Bapa dan Pengguna
1. Dapatkan rawatan kecemasan segera jika berlaku sesak nafas, bengkak muka atau bibir, atau pengsan selepas makan gajus [12].
2. Jumpa pakar alahan jika anak pernah mengalami reaksi selepas makan kekacang [9].
3. Baca label makanan dengan teliti, termasuk kuih, biskut, sos dan masakan bergulai yang mungkin mengandungi gajus [7].
4. Berhati-hati dengan pistachio, kerana tindak balas silang sangat tinggi [11].
5. Bawa pen adrenalina jika telah diberikan oleh doktor.
Alahan Gajus Tidak Semestinya Ringan pada Kali Pertama
Satu perkara yang membimbangkan ialah anafilaksis boleh berlaku pada kali pertama kanak-kanak makan gajus. Dalam kajian 516 kanak-kanak, semua reaksi anafilaksis berlaku selepas pengambilan gajus kali pertama, dan kebanyakan kanak-kanak yang sensitif mempunyai ekzema atopik sederhana hingga teruk serta alahan makanan berganda [10]. Kajian di Ireland pula mendapati lebih separuh reaksi alahan gajus dilaporkan teruk, dan paras IgE gajus tidak membantu meramalkan keterukan reaksi [13]. Ini bermakna ibu bapa kanak-kanak yang mempunyai ekzema teruk atau alahan makanan lain perlu lebih berwaspada.
Kesimpulan
Alahan gajus semakin dikenali sebagai alahan yang berpotensi teruk, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak. Jumlah yang sangat kecil boleh mencetuskan reaksi, reaksinya cenderung lebih teruk berbanding alahan kacang tanah, dan ia biasanya tidak hilang dengan usia. Kajian di Singapura menunjukkan alahan ini juga relevan di rantau ini, dengan tindak balas silang yang tinggi terhadap pistachio.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Sebarang kecurigaan alahan makanan perlu dinilai oleh doktor atau pakar alahan. Dalam kecemasan, hubungi 999 dengan segera.
Rujukan
[1] J. V. D. van der Valk et al. (2014). Systematic review on cashew nut allergy. Allergy. DOI: 10.1111/all.12401.
[2] V. Höfer et al. (2025). A Growing Concern for Cashew and an Unexpected Risk From Almonds: Data From the Anaphylaxis Registry. Allergy. DOI: 10.1111/all.16619.
[3] Laurence Ducharme et al. (2022). Tree Nut-Induced Anaphylaxis in Canadian Emergency Departments: Rate, Clinical Characteristics and Management. Annals of allergy, asthma & immunology : official publication of the American College of Allergy, Asthma, & Immunology. DOI: 10.1016/j.anai.2022.06.008.
[4] A. Clark et al. (2007). Cashew nut causes more severe reactions than peanut: case?matched comparison in 141 children. Allergy. DOI: 10.1111/j.1398-9995.2007.01447.x.
[5] M. Davoren et al. (2005). Cashew nut allergy is associated with a high risk of anaphylaxis. Archives of Disease in Childhood. DOI: 10.1136/adc.2005.073817.
[6] J. V. D. van der Valk et al. (2016). Multicentre Double-Blind Placebo-Controlled Food Challenge Study in Children Sensitised to Cashew Nut. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0151055.
[7] Cíntia G. Mendes et al. (2019). Cashew Nut Allergy: Clinical Relevance and Allergen Characterisation. Clinical Reviews in Allergy & Immunology. DOI: 10.1007/s12016-016-8580-5.
[8] L. Blazowski et al. (2019). Food allergy endotype with high risk of severe anaphylaxis in children—Monosensitization to cashew 2S albumin Ana o 3. Allergy. DOI: 10.1111/all.13810.
[9] M. Borres et al. (2022). Recent advances in diagnosing and managing nut allergies with focus on hazelnuts, walnuts, and cashew nuts. The World Allergy Organization Journal. DOI: 10.1016/j.waojou.2022.100641.
[10] A. Ertu?rul et al. (2021). A remarkable food allergy in children: cashew nut allergy. Turkish Archives of Pediatrics. DOI: 10.5152/turkarchpediatr.2020.20111.
[11] Spurthi Chitta et al. (2018). Cashew nut allergy in Singaporean children. Asia Pacific Allergy. DOI: 10.5415/apallergy.2018.8.e29.
[12] K. Jeong et al. (2025). Update on Tree Nut and Seed Allergies: Prevalence, Clinical Characteristics, Diagnosis, and Management. Allergy, Asthma & Immunology Research. DOI: 10.4168/aair.2025.17.6.672.
[13] M. Crealey et al. (2019). Clinical presentation of cashew nut allergy in a paediatric cohort attending an allergy clinic in the West of Ireland. Irish Journal of Medical Science (1971 -). DOI: 10.1007/s11845-018-1801-6.
