Pengenalan
Buah Mangifera odorata, iaitu bentuk hibrid antara mangga (M. indica) dan bacang (M. foetida), telah ditunjukkan mempunyai potensi aktiviti antioksidan, dan sisa buahnya mungkin mempunyai potensi fungsian dan pemakanan. Apabila kuini dimakan atau diproses menjadi jus dan jeruk, kulit dan biji yang membentuk sebahagian besar berat buah biasanya dibuang (pengetahuan am).
Artikel ini meringkaskan kajian bertajuk *“Nutritional composition, anti-diabetic properties and identification of active compounds using UHPLC-ESI-Orbitrap-MS/MS in Mangifera odorata L. peel and seed kernel” (Lasano et al., 2019) yang dijalankan di Malaysia (Universiti Putra Malaysia). Objektifnya ialah menyiasat buat pertama kali komposisi pemakanan, aktiviti antidiabetik dan profil fitokimia kulit dan isirong biji kuini. Dapatan dilengkapi oleh kajian isi buah kuini (Lasano et al., 2021) dan kandungan isoflavon (Khoo & Ismail, 2008) di Malaysia*.
Sorotan Kajian Lepas
Lasano et al. (2019) meletakkan kajian mereka dalam konteks beban diabetes global dan pencarian agen antidiabetik semula jadi. Laporan Persekutuan Diabetes Antarabangsa (IDF) menyediakan data tentang peningkatan prevalens diabetes di seluruh dunia, termasuk Asia Tenggara, menekankan keperluan strategi pencegahan dan rawatan yang mampu milik.
Grover et al. (2002), dalam ulasan yang dipetik lebih 2,000 kali, menyenaraikan 45 tumbuhan dan produknya yang digunakan dalam sistem perubatan tradisional India dan telah menunjukkan aktiviti antidiabetik secara eksperimen atau klinikal. Modak et al. (2007) pula mengulas herba dan ubat herba India yang digunakan untuk merawat diabetes, termasuk senarai tumbuhan dengan kesan antidiabetik yang terbukti. Ulasan-ulasan ini menunjukkan bahawa tumbuhan merupakan sumber penting agen antidiabetik, dan perencatan enzim pencernaan karbohidrat ialah salah satu mekanisme utama.
Untuk analisis proksimat, kajian ini merujuk kepada Official Methods of Analysis of AOAC International (Horwitz & Latimer, 2006), kaedah piawai antarabangsa bagi penentuan kelembapan, protein, lemak, abu dan serat dalam makanan. Penggunaan kaedah piawai ini memastikan data pemakanan kuini boleh dibandingkan dengan makanan lain.
Dapatan Utama
Isirong biji kaya makronutrien. Lasano et al. (2019), dipetik 49 kali, mendapati isirong biji kaya dengan lemak, protein, karbohidrat dan abu.
Kulit kaya serat dan vitamin. Kulit mengandungi jumlah serat, mineral, ?-karotena dan asid askorbik yang jauh lebih tinggi berbanding isirong biji.
Pengekstrakan dengan pelbagai pelarut. Sampel diekstrak menggunakan aseton, etanol dan metanol (60%, v/v) serta air tulen, dan aktiviti antidiabetik dinilai melalui ujian perencatan ?-amilase dan ?-glukosidase.
Isirong biji perencat enzim terkuat. Isirong biji mempunyai nilai IC50 terendah bagi perencatan ?-amilase dalam ekstrak etanol 60% dan bagi ?-glukosidase dalam ekstrak aseton 60%. Kerana kesan toksik dan sifat meruap aseton, ekstrak etanol dipilih untuk analisis fitokimia lanjut.
Sebatian aktif. Analisis LC-MS dan UHPLC-ESI-Orbitrap-MS/MS mengenal pasti asid fenolik, asid elagik dan flavonoid sebagai sebatian paling banyak. Lasano et al. (2021) turut mengkaji isi buah kuini, manakala Khoo dan Ismail (2008), menurut ringkasan SciSpace, mendapati kuini mengandungi daidzein dan genistein yang tinggi.
| Bahagian | Kelebihan pemakanan | Aktiviti antidiabetik | Sumber |
|---|---|---|---|
| Isirong biji | Lemak, protein, karbohidrat, abu | IC50 terendah (?-amilase: etanol 60%; ?-glukosidase: aseton 60%) | Lasano et al. (2019) |
| Kulit | Serat, mineral, ?-karotena, asid askorbik | Lebih lemah | Lasano et al. (2019) |
| Sebatian utama | Asid fenolik, asid elagik, flavonoid | – | Lasano et al. (2019) |
Perbincangan
Dapatan ini menunjukkan bahawa sisa buah kuini mungkin mempunyai nilai bioaktif yang lebih tinggi daripada isi buah. Perencatan ?-amilase dan ?-glukosidase melambatkan pemecahan karbohidrat kepada glukosa, mekanisme yang sama digunakan oleh ubat diabetes seperti akarbos (pengetahuan am). Selari dengan ulasan Grover et al. (2002), kuini boleh ditambah kepada senarai tumbuhan tropika dengan potensi antidiabetik.
Pilihan etanol berbanding aseton menunjukkan pertimbangan praktikal yang penting: walaupun aseton memberi keputusan terbaik bagi ?-glukosidase, ia tidak sesuai untuk produk makanan. Pengusaha perlu menggunakan pelarut gred makanan seperti etanol atau air.
Bagi pengusaha produk kuini seperti jus, jem atau dodol, kulit dan biji boleh dikumpul dan dijadikan serbuk berfungsi atau ekstrak. Namun, kajian ini masih di peringkat in vitro, maka ujian haiwan dan klinikal diperlukan sebelum tuntutan antidiabetik boleh dibuat.
Kajian susulan oleh kumpulan penyelidik yang sama, Lasano et al. (2021), melanjutkan analisis kepada isi buah kuini menggunakan teknik UHPLC-ESI-Orbitrap-MS/MS yang serupa dan menilai sifat antidiabetik in vitro. Gabungan kedua-dua kajian ini memberi gambaran lebih lengkap tentang taburan sebatian bioaktif dalam buah kuini, iaitu antara isi, kulit dan isirong biji, dan mengukuhkan hujah bahawa bahagian yang lazimnya dibuang tidak wajar diabaikan. Khoo dan Ismail (2008) pula menentukan kandungan daidzein dan genistein, dua isoflavon, dalam buah Mangifera, menunjukkan bahawa genus ini mengandungi pelbagai kelas sebatian fenolik selain asid fenolik yang lazim dilaporkan. Modak et al. (2007) mengingatkan bahawa banyak herba tradisional yang menunjukkan potensi antidiabetik memerlukan pengesahan saintifik yang teliti sebelum diterima dalam amalan perubatan.
Dari sudut pengurusan sisa, kulit dan biji yang dikumpul daripada pemprosesan perlu dikeringkan dengan segera untuk mengelakkan kulat dan kemerosotan sebatian aktif (pengetahuan am). Pengeringan pada suhu sederhana dan penyimpanan dalam bekas kedap udara yang terlindung daripada cahaya membantu mengekalkan kandungan fenolik. Pengusaha kecil boleh bekerjasama dengan makmal universiti tempatan untuk menilai kesesuaian serbuk kulit atau biji sebagai bahan tambahan makanan, sambil memastikan keselamatan produk melalui ujian pencemar mikrob dan logam berat.
Implikasi kepada Pengusaha
1. Kumpul kulit dan biji kuini sebagai bahan mentah produk berfungsi.
2. Gunakan pengekstrakan etanol atau air yang selamat untuk makanan.
3. Bekerjasama dengan universiti untuk ujian keberkesanan lanjut.
4. Elakkan tuntutan perubatan sebelum bukti klinikal diperoleh.
Kesimpulan
Isirong biji kuini kaya dengan lemak, protein dan karbohidrat, manakala kulit kaya dengan serat, mineral, ?-karotena dan vitamin C. Isirong biji menunjukkan perencatan ?-amilase dan ?-glukosidase terkuat, dengan asid fenolik, asid elagik dan flavonoid sebagai sebatian utama. Sisa buah kuini berpotensi menjadi bahan makanan berfungsi bernilai tinggi.
Rujukan
1. Lasano, N. F., Hamid, A. H., Karim, R., et al. (2019). Nutritional composition, anti-diabetic properties and identification of active compounds using UHPLC-ESI-Orbitrap-MS/MS in Mangifera odorata L. peel and seed kernel. Molecules, 24(2), 320. https://doi.org/10.3390/molecules24020320
2. Lasano, N. F., Ramli, N. S., Hamid, A. A., et al. (2021). In vitro antidiabetic property and phytochemical profiling of Mangifera odorata pulp using UHPLC-ESI-Orbitrap-MS/MS. International Food Research Journal, 28(2). https://doi.org/10.47836/ifrj.28.2.18
3. Khoo, H. E., & Ismail, A. (2008). Determination of daidzein and genistein contents in Mangifera fruit. Malaysian Journal of Nutrition, 14(2).
4. Grover, J. K., Yadav, S., & Vats, V. (2002). Medicinal plants of India with anti-diabetic potential. Journal of Ethnopharmacology, 81(1). https://doi.org/10.1016/S0378-8741(02)00059-4
5. Modak, M., Dixit, P., Londhe, J., et al. (2007). Indian herbs and herbal drugs used for the treatment of diabetes. Journal of Clinical Biochemistry and Nutrition, 40(3). https://doi.org/10.3164/jcbn.40.163
6. Horwitz, W., & Latimer, G. W. (2006). Official Methods of Analysis of AOAC International (Edisi ke-18). AOAC International.
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: kuini, kulit buah, isirong biji, antidiabetik, ?-amilase, ?-glukosidase, asid elagik, makanan berfungsi
