Bunga kantan (Etlingera elatior) bukan sekadar penambah aroma dalam laksa, nasi kerabu atau sambal. Kajian makmal menunjukkan bunga, daun, batang dan buahnya kaya dengan fenol, flavonoid dan terpenoid yang mempunyai aktiviti antioksidan kuat. Namun, kebanyakan bukti masih datang daripada kajian makmal dan haiwan, bukan kajian ke atas manusia.
Artikel ini untuk maklumat umum dan bukan pengganti nasihat doktor.
Kantan dalam Penyelidikan
Satu kajian sistematik mendapati penyelidikan tentang kantan bermula pada 1997 dan melibatkan 15 negara, dengan Indonesia, Malaysia dan Brazil sebagai penyumbang utama. Sebanyak 85 sebatian bioaktif utama telah dilaporkan [1]. Satu ulasan lain mendapati 55.5% kajian kantan dijalankan di Malaysia [2].
Sebatian Utama
| Kumpulan sebatian | Contoh | Sumber |
|---|---|---|
| Asid fenolik dan flavonoid | Katekin, asid klorogenik, astragalin, prosianidin B2 | [3] |
| Antosianin | Sianidin-3-O-glukosida | [4] |
| Minyak pati | 1-dodekanol, dodekanal | [1][5] |
Aktiviti Antioksidan
Satu kajian mendapati ekstrak etanol 80% bunga kantan mempunyai kapasiti antioksidan tertinggi berbanding ekstrak air. Selepas melalui simulasi pencernaan di makmal, kandungan fenol, flavonoid dan aktiviti antioksidan ekstrak itu meningkat [3].
Bunga kuntum yang dikering beku mempunyai kandungan fenol dan aktiviti antioksidan tertinggi berbanding kering matahari atau ketuhar [6].
Antara lapan bunga keluarga halia di Thailand, kantan mempunyai kandungan vitamin C, fenol, flavonoid dan aktiviti DPPH tertinggi [7].
Bunga Merah, Merah Jambu atau Putih?
Satu kajian mendapati ekstrak bunga kantan merah mempunyai kandungan fenol, flavonoid, asid kafeoilkuinik dan asid klorogenik tertinggi, diikuti putih dan merah jambu [8]. Kajian lain turut mendapati ekstrak bunga merah mempunyai aktiviti antioksidan tertinggi [9].
Bukan Hanya Bunga
Kajian sistematik menyatakan ekstrak batang, rizom dan buah kantan menunjukkan potensi farmakologi yang lebih tinggi berbanding bunga dan daun [1]. Satu kajian di Indonesia mendapati kandungan fenol dan flavonoid tertinggi ialah pada buah, diikuti daun dan bunga [10].
Keselamatan
Satu kajian ketoksikan akut mendapati ekstrak bunga kantan selamat pada tikus sehingga 2.0 g ekstrak sekilogram berat badan, tanpa kematian atau perubahan tingkah laku selama 14 hari [11]. Ini bukan bukti keselamatan suplemen dos tinggi untuk manusia.
Panduan Pengambilan
1. Ambil sebagai makanan, bukan ubat, seperti dalam ulam, kerabu atau masakan.
2. Pilih bunga kuntum segar untuk aroma dan kandungan yang baik [6].
3. Jika mahu simpan lama, kering beku memelihara kandungan fenol lebih baik [6].
4. Jangan menggantikan ubat doktor dengan ekstrak kantan.
5. Rujuk doktor sebelum mengambil suplemen herba, terutamanya jika anda hamil atau mengambil ubat.
Soalan Lazim
Adakah bunga kantan tinggi antioksidan?
Ya, kajian makmal menunjukkan aktiviti antioksidan yang kuat [3][7].
Warna bunga mana paling berkhasiat?
Kajian mendapati bunga merah mempunyai kandungan fenol tertinggi [8][9].
Adakah terdapat kajian klinikal pada manusia?
Kajian yang ditemui kebanyakannya makmal dan haiwan. Kajian sistematik menyeru lebih banyak penyelidikan [1].
Kesimpulan
Bunga kantan kaya dengan sebatian antioksidan dan bioaktif, dan Malaysia merupakan antara penyumbang utama kajiannya. Menikmatinya sebagai sebahagian daripada makanan harian adalah cara terbaik untuk mendapat manfaatnya, sementara kajian klinikal pada manusia masih diperlukan.
Rujukan
[1] H. Zendrato et al. (2026). Trends and Multidisciplinary Research of Torch Ginger [Etlingera elatior (Jack) R.M.Sm.]: A Systematic Review. Journal of Ethnopharmacology. DOI: 10.1016/j.jep.2026.121160.
[2] T. Juwita et al. (2018). Torch Ginger (Etlingera elatior): A Review on its Botanical Aspects, Phytoconstituents and Pharmacological Activities. Pakistan Journal of Biological Sciences. DOI: 10.3923/pjbs.2018.151.165.
[3] M. Mutmainah et al. (2024). Phytochemical profile and antioxidant activity of torch ginger (Etlingera elatior) inflorescence extract after in vitro simulated digestion. Functional Foods in Health and Disease. DOI: 10.31989/ffhd.v14i7.1382.
[4] L. Noordin et al. (2022). Etlingera elatior Flower Aqueous Extract Protects against Oxidative Stress-Induced Nephropathy in a Rat Model of Type 2 Diabetes. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine. DOI: 10.1155/2022/2814196.
[5] A. Maimulyanti et al. (2015). Chemical composition, phytochemical and antioxidant activity from extract of Etlingera elatior flower from Indonesia. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry.
[6] A. Anzian et al. (2017). Chemical composition and antioxidant activity of Torch Ginger (Etlingera elatior) flower extract.
[7] A. Rachkeeree et al. (2018). Nutritional Compositions and Phytochemical Properties of the Edible Flowers from Selected Zingiberaceae Found in Thailand. Frontiers in Nutrition. DOI: 10.3389/fnut.2018.00003.
[8] Chutima Sinsuebpol et al. (2023). Assessing the Anti-Aging and Wound Healing Capabilities of Etlingera elatior Inflorescence Extract: A Comparison of Three Inflorescence Color Varieties. Molecules. DOI: 10.3390/molecules28217370.
[9] Watchara Chongsa et al. (2025). Biological Potentials of Etlingera elatior Inflorescences Extracted via Microwave-Assisted Extraction for Cosmetic Applications. Journal of Current Science and Technology. DOI: 10.59796/jcst.v15n4.2025.129.
[10] Ulya Safrina et al. (2022). Evaluation of Total Flavonoid, Total Phenolic, and Antioxidant Activity of Etlingera elatior (Jack) R.M.Sm Flower, Fruit, and Leaf. Majalah Obat Tradisional. DOI: 10.22146/mot.72210.
[11] Bunleu Sungthong et al. (2018). Antioxidant Activities, Acute Toxicity and Chemical Profiling of Torch Ginger (Etlingera elatior Jack.) Inflorescent Extract. Pharmacognosy Journal. DOI: 10.5530/pj.2018.5.166.
