Limau kasturi sering dikaitkan dengan vitamin C. Namun, buah kecil ini sebenarnya mengandungi pelbagai sebatian lain, termasuk karotenoid, flavonoid, pektin dan minyak pati. Kandungannya juga berubah mengikut peringkat kematangan buah dan bahagian yang digunakan.
Artikel ini meneliti kajian tentang komposisi nutrien jus, isi, kulit dan biji limau kasturi.
Vitamin C dan Sebatian Utama
Satu ulasan menyatakan calamondin merupakan sumber vitamin C, D-limonena dan minyak pati yang sangat baik [1]. Buah ini juga mengandungi serat dietari yang baik daripada pektin [1]. Jusnya pula mengandungi sebatian bioaktif seperti fenolik dan flavonoid [1].
Di Filipina, limau kasturi ditanam terutamanya untuk jusnya kerana ia dikenali sebagai sumber vitamin C yang baik [2].
Komposisi Mengikut Bahagian Buah
Kajian terhadap limau kasturi dari Hainan menganalisis setiap bahagian buah secara berasingan [3]:
| Bahagian | Kandungan utama |
|---|---|
| Kulit | Flavonoid 1.00%, pektin 7.14%, limonin 0.51%, gula penurun 5.98%, minyak meruap 4.25% |
| Isi | Flavonoid 0.02%, pektin 5.04%, limonin 0.03%, gula penurun 4.56% |
| Jus | Flavonoid 0.11%, asid 6.74%, gula penurun 0.37%, vitamin E 1.68 mg/kg |
| Biji | Limonin 0.46%, gula penurun 1.39%, minyak 30.46% |
Beberapa dapatan penting daripada jadual ini:
Kulit lebih kaya flavonoid. Kandungan flavonoid kulit (1.00%) jauh lebih tinggi berbanding isi (0.02%) dan jus (0.11%) [3].
Jus sangat berasid. Jumlah asid dalam jus ialah 6.74% [3].
Vitamin lain rendah. Kandungan vitamin A, B1, B2, B3, B6 dan D dalam jus didapati sangat rendah [3].
Sisa buah. Menariknya, sisa buah selepas pemerahan mengandungi vitamin B2, B3, B6 dan E [3]. Sisa ini juga mengandungi 17 jenis asid amino termasuk asid aspartik, glutamat dan prolina [3].
Perubahan Mengikut Kematangan
Kajian di Guam menganalisis jus limau kasturi pada tiga peringkat kematangan, iaitu buah hijau, kuning dan jingga [4]:
Buah pada semua peringkat mempunyai pH 2.4 [4].
Kapasiti antioksidan tidak berbeza antara ketiga-tiga peringkat kematangan [4].
Namun, kandungan gula dan vitamin C meningkat dari buah hijau ke kuning dan seterusnya ke buah jingga masak [4].
Maksudnya untuk pengguna. Kajian ini menunjukkan buah yang dibiarkan masak hingga jingga mungkin mempunyai lebih banyak vitamin C dan gula, walaupun kapasiti antioksidannya sama.
Karotenoid: Pigmen Berwarna
Kajian menggunakan pengekstrakan berbantu ultrasonik mendapati jus limau kasturi mempunyai profil karotenoid yang unik [5]. Profil ini terdiri daripada lutein, beta-kriptoxantin dan terbitan esternya [5]. Pengkaji menyatakan karotenoid individu dalam limau kasturi belum dikenal pasti sebelum kajian ini [5].
Perbandingan dengan limau shiikuwasha di Okinawa mendapati limau kasturi mempunyai jumlah kandungan karotenoid yang lebih tinggi [6]. Kandungan karotenoid berkorelasi positif dengan indeks warna merah, kuning dan jingga [6].
Gula dan Asid Organik
Kajian terhadap jus limau kasturi dari Malaysia, Filipina dan Vietnam menganalisis gula, asid organik dan asid fenolik [7]. Ketiga-tiga jus boleh dibezakan sedikit sebanyak berdasarkan kepekatan fruktosa dan glukosa [7].
Kajian di Okinawa pula mendapati limau kasturi lebih kaya dengan metabolit berkaitan rasa masam seperti sitrat dan malat, manakala shiikuwasha mempunyai kandungan sukrosa yang lebih tinggi [6].
Nutrien dalam Kulit
Kulit limau kasturi sering dibuang selepas jus diperah. Namun, satu kajian mendapati kulit yang dikeringkan mempunyai kandungan protein, serat, lemak, abu dan karbohidrat yang berbeza mengikut kaedah pengeringan [8]:
Kulit yang dikeringkan dengan alat penyahhidrat mempunyai protein dan serat yang lebih tinggi.
Kulit yang dikeringkan dalam ketuhar mempunyai karbohidrat, lemak dan abu tertinggi.
Satu lagi kajian mendapati kulit limau kasturi mengandungi jumlah fenolik 10.36 mg GAE/g [9].
Sebatian Meruap dan Aroma
Kajian ke atas jus limau kasturi dari tiga negara mengenal pasti 60 sebatian meruap [7]. Kajian terhadap minyak pati kulit pula mendapati D-limonena merupakan sebatian paling banyak [10].
Jus yang disediakan daripada buah keseluruhan mempunyai pengumpulan sebatian meruap yang jauh lebih banyak berbanding jus daripada isi buah sahaja [6].
Panduan Praktikal
Biarkan sebahagian buah masak hingga jingga jika mahukan vitamin C dan rasa manis yang lebih tinggi.
Gunakan kulit dalam masakan atau minuman kerana ia kaya dengan flavonoid dan pektin.
Peras buah segar sebelum diminum untuk mengekalkan nutrien.
Amalkan diet seimbang; limau kasturi ialah pelengkap, bukan sumber tunggal nutrien.
Jika racun perosak digunakan pada pokok, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label, dan patuhi tempoh selamat sebelum memetik buah.
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman dan pengendalian lepas tuai.
Kesimpulan
Limau kasturi mengandungi vitamin C, karotenoid seperti lutein dan beta-kriptoxantin, flavonoid, pektin dan minyak pati. Kulitnya lebih kaya dengan flavonoid berbanding isi dan jus. Kandungan vitamin C dan gula meningkat apabila buah masak dari hijau ke jingga, walaupun kapasiti antioksidan kekal sama. Kandungan vitamin lain dalam jus pula didapati rendah. Kulit dan sisa buah juga mempunyai nilai pemakanan yang wajar dimanfaatkan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Sila rujuk doktor atau pakar pemakanan untuk keperluan diet khusus.
Rujukan
[1] K. Venkatachalam et al. (2023). Phytochemicals, Bioactive Properties and Commercial Potential of Calamondin (Citrofortunella microcarpa) Fruits: A Review. Molecules. DOI: 10.3390/molecules28083401.
[2] Maria Ysabel T. Morte et al. (2017). Potential of Calamansi (Citrofortunella microcarpa) Fruit Peels Extract in Lowering the Blood Glucose Level of Streptozotocin Induced Albino Rats (Rattus albus). Unknown Journal. DOI: 10.18178/ijfe.3.1.29-34.
[3] Yin-Juan Zou et al. (2020). Physicochemical Characteristics of Calamondin (Citrus microcarpa) from Hainan. Asian Agricultural Research. DOI: 10.22004/ag.econ.310159.
[4] M. Marutani (2018). Calamansi (× Citrofortunella microcarpa) for potential citrus fruit production for the island of Guam. Acta Horticulturae. DOI: 10.17660/actahortic.2018.1205.49.
[5] Worakan Chutakool et al. (2026). Green ultrasound-assisted extraction for efficient carotenoid profiling of calamansi (Citrofortunella microcarpa). Ultrasonics Sonochemistry. DOI: 10.1016/j.ultsonch.2026.107764.
[6] Moena Oe et al. (2024). Physicochemical, Carotenoid, Metabolite, and Volatile Organic Compound Profiling of Okinawan Shiikuwasha (Citrus depressa Hayata) and Calamansi (C. microcarpa Bunge). Applied Sciences. DOI: 10.3390/app14156746.
[7] M. Cheong et al. (2012). Characterisation of calamansi (Citrus microcarpa). Part II: volatiles, physicochemical properties and non-volatiles in the juice. Food chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2012.02.139.
[8] K. E. T. Abal et al. (2024). Nutritional composition and antioxidant properties of calamansi (Citrus microcarpa) peels in different drying processes. Nusantara Bioscience. DOI: 10.13057/nusbiosci/n160216.
[9] Najla Afifah et al. (2025). Quality of Mayonnaise Supplemented with Calamansi Peel Flour (Citrofortunella microcarpa) as a Potential Functional Food. Buletin Peternakan. DOI: 10.21059/buletinpeternak.v49i2.100478.
[10] Zhiheng Zhao et al. (2025). Simultaneous ultrasound-microwave assisted deep eutectic solvent extraction of essential oil from calamansi (Citrus × microcarpa) peel: optimization, volatile profiling, and antioxidant activities. Ultrasonics Sonochemistry. DOI: 10.1016/j.ultsonch.2025.107730.
