Pengenalan
Keguguran rambut, terutamanya alopesia androgenetik (keguguran rambut berpola), menjejaskan lelaki dan wanita serta boleh menimbulkan tekanan emosi. Banyak produk dan nasihat dalam talian mendakwa buah tertentu boleh “menyuburkan” atau “menghentikan” keguguran rambut. Menariknya, salah satu buah yang dikaji untuk rambut ialah buah melaka atau amla (Phyllanthus emblica), pokok yang dikaitkan dengan nama negeri Melaka (pengetahuan am).
Artikel ini berasaskan kajian bertajuk *“The effect of an oral product containing Amla fruit (Phyllanthus emblica L.) on female androgenetic alopecia: A randomized controlled trial” (Akhbari et al., 2023). Objektifnya ialah menilai kesan produk oral yang mengandungi buah amla terhadap alopesia androgenetik wanita (FAGA). Negara kajian tidak dinyatakan secara jelas dalam abstrak, walaupun kajian ini merujuk kepada Perubatan Tradisional Parsi. Kajian sokongan terdiri daripada dua ujian klinikal formulasi epal Annurca (Tenore et al., 2017; De Biasio et al., 2023), ujian produk rambut topikal daripada betik dan manggis yang ditapai (Mayer et al., 2023) dan meta-analisis rangkaian suplemen diet (Zhou et al., 2026). Perlu ditegaskan bahawa semua bukti ini melibatkan suplemen pekat atau produk topikal, bukan pengambilan buah segar*.
Sorotan Kajian Lepas
Akhbari et al. (2023) menyatakan bahawa buah amla ditekankan sebagai tonik rambut dalam Perubatan Tradisional Parsi dan disyorkan untuk keguguran rambut secara oral dan topikal. Penilaian keguguran rambut wanita sering merujuk kepada klasifikasi Ludwig (1977), yang membentangkan peringkat bentuk lazim (jenis wanita) alopesia androgenetik pada wanita.
Dari segi biologi folikel, Yano et al. (2001) mengenal pasti VEGF sebagai pengantara utama pertumbuhan dan kitaran folikel rambut, serta memberikan bukti langsung bahawa vaskularisasi folikel yang lebih baik menggalakkan pertumbuhan rambut dan meningkatkan saiz folikel dan rambut. Penemuan ini menjadi asas kepada minat terhadap sebatian semula jadi yang mungkin mempengaruhi persekitaran folikel.
Amla kaya dengan sebatian fenolik termasuk tanin (pengetahuan am). Serrano et al. (2009) meringkaskan pendekatan baharu untuk menganalisis tanin boleh ekstrak dan tidak boleh ekstrak, sumber makanan utama, serta kesan penyimpanan dan pemprosesan terhadap kandungan dan bioketersediaan tanin.
Dapatan Utama
Sirap amla meningkatkan nisbah fasa anagen. Akhbari et al. (2023) menjalankan ujian rawak terkawal tiga-buta ke atas 60 wanita dengan FAGA, dibahagikan kepada dua kumpulan 30 orang. Kumpulan intervensi mengambil 10 cc sirap amla tiga kali sehari selama 12 minggu, manakala kumpulan kawalan menerima plasebo dengan dos dan tempoh sama. Seramai 27 peserta kumpulan intervensi dan 25 kumpulan plasebo menamatkan kajian. Nisbah anagen-ke-telogen (fasa tumbesaran berbanding fasa rehat) meningkat secara signifikan dalam kumpulan amla (F = 10.4, P = 0.002). Kepuasan doktor dan pesakit juga meningkat pada minggu ke-12 (P < 0.001). Tiada kesan sampingan ketara; hanya satu kes sembelit ringan dilaporkan selepas sebulan.
Formulasi epal Annurca. Tenore et al. (2017) menyatakan buah epal kultivar Annurca, yang berasal dari selatan Itali, antara yang mempunyai kandungan prosianidin oligomerik tertinggi, khususnya prosianidin B2. Formulasi nutraseutikal AppleMets (AMS) meningkatkan ekspresi keratin dalam model kulit manusia secara in vitro, dan pada subjek sihat meningkatkan pertumbuhan, ketumpatan dan kandungan keratin rambut selepas 2 bulan.
Ujian epal Annurca dalam alopesia androgenetik. De Biasio et al. (2023) membahagikan 80 subjek dengan alopesia kepada dua kumpulan 40 orang yang mengambil suplemen AT HAIR-FUL AA® atau plasebo, 2 kapsul sehari selama 180 hari, diikuti 30 hari tanpa rawatan. Suplemen ini mengandungi asid klorogenik (400–600 ?g/g) dan prosianidin B2 (60–100 ?g/g). Ketumpatan dan berat rambut meningkat dengan signifikan dan keguguran rambut berkurang. Kajian ini menguji produk berjenama tertentu dalam jurnal kosmetologi.
Buah tropika yang ditapai, digunakan secara topikal. Mayer et al. (2023) menguji syampu dan losyen mengandungi betik ditapai (FP), manggis ditapai (FM) dan kafeina ke atas 154 subjek lelaki dan wanita dengan alopesia androgenetik atau difus selama 3 bulan. Berbanding plasebo dan kawalan kafeina, produk ini merencatkan keguguran rambut, meningkatkan ketumpatan/ketebalan rambut dan memperbaiki struktur folikel, serta menormalkan corak mikrobiota dan meningkatkan kandungan ATP dalam folikel.
Meta-analisis rangkaian suplemen. Zhou et al. (2026) membandingkan pelbagai suplemen diet bagi alopesia androgenetik berdasarkan RCT dalam pangkalan data PubMed, Cochrane Library, Embase dan Web of Science. Penulis menyatakan kajian sedia ada mempunyai had seperti kepelbagaian suplemen, saiz sampel kecil dan kekurangan perbandingan langsung. Abstrak terpotong sebelum keputusan.
| Penunjuk | Nilai | Sumber |
|---|---|---|
| Peserta (amla / plasebo, tamat) | 27 / 25 | Akhbari et al. (2023) |
| Nisbah anagen-telogen | F = 10.4, P = 0.002 | Akhbari et al. (2023) |
| Tempoh suplemen epal | 180 hari, 2 kapsul/hari | De Biasio et al. (2023) |
| Prosianidin B2 dalam suplemen | 60–100 ?g/g | De Biasio et al. (2023) |
| Subjek produk topikal betik dan manggis | 154 | Mayer et al. (2023) |
Perbincangan
Bukti menunjukkan beberapa produk berasaskan buah memberi kesan positif terhadap rambut dalam ujian klinikal, tetapi penting untuk memisahkan apa yang diuji daripada apa yang didakwa. Kajian amla menggunakan sirap pada dos tetap, kajian epal Annurca menggunakan ekstrak polifenol dalam kapsul, dan kajian betik serta manggis menggunakan syampu dan losyen. Tiada satu pun kajian dalam carian ini menguji kesan memakan buah segar terhadap rambut. Oleh itu, dakwaan bahawa makan buah tertentu boleh menghentikan keguguran rambut belum disokong oleh bukti yang ditemui.
Terdapat juga had metodologi. Saiz sampel kecil (60, 80 dan 154 subjek), tempoh kajian pendek (kira-kira 2 hingga 6 bulan), dan beberapa kajian menguji produk berjenama tertentu, jadi kemungkinan kepentingan industri perlu diambil kira. Keputusan meta-analisis rangkaian Zhou et al. (2026) tidak tersedia dalam abstrak, jadi perbandingan keberkesanan antara suplemen tidak dapat dibuat di sini.
Bagi Malaysia, dapatan ini membuka peluang penyelidikan kerana amla, betik dan manggis ialah tanaman yang boleh ditanam di rantau ini (pengetahuan am). Namun, produk yang dipasarkan perlu berdasarkan ujian sebenar. Keguguran rambut juga boleh berpunca daripada masalah tiroid, anemia, tekanan atau ubat (pengetahuan am), jadi individu yang mengalami keguguran rambut ketara perlu berjumpa doktor atau pakar dermatologi sebelum bergantung pada suplemen.
Implikasi kepada Pengguna dan Pengusaha
1. Makan buah adalah baik untuk kesihatan umum, tetapi tiada bukti dalam carian ini bahawa buah segar tertentu merawat keguguran rambut.
2. Suplemen amla atau epal menunjukkan hasil awal yang positif, tetapi rujuk doktor atau ahli farmasi sebelum mengambilnya, terutamanya jika sedang mengambil ubat lain.
3. Pengusaha produk amla, betik atau manggis perlu mengelak dakwaan perubatan yang melebihi bukti klinikal.
4. Agensi pertanian dan penyelidik boleh meneroka nilai tambah amla dan manggis tempatan sebagai bahan kosmetik, tertakluk kepada ujian keselamatan.
5. Keguguran rambut yang teruk atau tiba-tiba perlu diperiksa oleh doktor untuk mengenal pasti punca sebenar.
Kesimpulan
Ujian klinikal Akhbari et al. (2023) mendapati sirap amla selama 12 minggu meningkatkan nisbah anagen-ke-telogen pada wanita dengan alopesia androgenetik, dan kajian lain melaporkan manfaat suplemen epal Annurca serta produk topikal betik dan manggis yang ditapai. Namun, semua bukti melibatkan suplemen atau produk sapuan, bukan buah segar, dengan sampel kecil dan tempoh pendek. Buah boleh menyumbang kepada kesihatan umum, tetapi dakwaan bahawa buah tertentu menyembuhkan keguguran rambut masih lebih banyak mitos daripada bukti.
Rujukan
1. Akhbari, M., Firooz, A., Rahimi, R., et al. (2023). The effect of an oral product containing Amla fruit (Phyllanthus emblica L.) on female androgenetic alopecia: A randomized controlled trial. Journal of Ethnopharmacology. https://doi.org/10.1016/j.jep.2023.116958
2. Tenore, G. C., Caruso, D., Buonomo, G., et al. (2017). Annurca apple nutraceutical formulation enhances keratin expression in a human model of skin and promotes hair growth and tropism in a randomized clinical trial. Journal of Medicinal Food. https://doi.org/10.1089/JMF.2017.0016
3. De Biasio, F., Ielpo, A., Santarsiere, L., et al. (2023). A randomized double-blind placebo-controlled clinical trial to evaluate the effect of an Annurca apple supplement formula in androgenic alopecia. Journal of Applied Cosmetology. https://doi.org/10.56609/jac.v41i2.276
4. Mayer, W. J., Weibel, M., De Luca, C., et al. (2023). Biomolecules of fermented tropical fruits and fermenting microbes as regulators of human hair loss, hair quality, and scalp microbiota. Biomolecules. https://doi.org/10.3390/biom13040699
5. Zhou, L., Zhu, W., & Chen, Y. (2026). Effects of dietary supplements on androgenetic alopecia: A systematic review and network meta-analysis. Frontiers in Nutrition. https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1719711
6. Ludwig, E. (1977). Classification of the types of androgenetic alopecia (common baldness) occurring in the female sex. British Journal of Dermatology. https://doi.org/10.1111/J.1365-2133.1977.TB15179.X
7. Yano, K., Brown, L., Detmar, M., et al. (2001). Control of hair growth and follicle size by VEGF-mediated angiogenesis. Journal of Clinical Investigation. https://doi.org/10.1172/JCI11317
8. Serrano, J. C. E., Puupponen-Pimiä, R., Dauer, A., Aura, A.-M., Saura-Calixto, F., et al. (2009). Tannins: Current knowledge of food sources, intake, bioavailability and biological effects. Molecular Nutrition & Food Research. https://doi.org/10.1002/MNFR.200900039
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: keguguran rambut, alopesia androgenetik, amla, Phyllanthus emblica, epal Annurca, prosianidin B2, suplemen, mitos kesihatan
