Kualiti limau bali yang sampai kepada pengguna bergantung kepada bila ia dituai dan bagaimana ia disimpan. Satu kajian menyatakan kualiti lepas tuai limau bali sangat penting dalam menentukan daya saing pasaran dan kepuasan pengguna [1].
Artikel ini meneliti kajian tentang masa menuai, perubahan semasa penyimpanan, dan kaedah salutan untuk limau bali.
Masa Menuai: Rasa atau Nutrisi?
Satu kajian oleh International Magnesium Institute, Fujian Agriculture and Forestry University dan rakan kongsi menganalisis 1,681 sampel buah menggunakan 21 penunjuk merentasi seluruh tempoh menuai di tenggara China [1]. Dapatannya [1]:
-
Kualiti rasa memuncak pada pertengahan tempoh menuai.
-
Kualiti nutrisi terbaik biasanya ditemui pada awal tempoh menuai dalam musim yang sama.
-
Ciri luaran seperti nilai warna, indeks bentuk buah dan ketumpatan berkait secara signifikan dengan kebanyakan penunjuk kualiti dalaman.
Pengkaji cuba meramal kualiti dalaman berdasarkan ciri luaran menggunakan model hutan rawak, tetapi ketepatan ramalan agak rendah, dengan nilai R² 0.21 hingga 0.41 bagi rasa dan 0.01 hingga 0.18 bagi nutrisi [1]. Ini bermakna rupa luaran buah hanya memberikan petunjuk terhad tentang kualiti dalamannya.
Pengkaji turut menyatakan bahawa piawaian kawalan kualiti yang seragam untuk limau bali masih kurang [1].
Rasa Pahit dan Masam Semasa Penyimpanan
Satu kajian menyimpan tiga kultivar limau bali, iaitu isi merah, putih dan kuning, pada suhu 25°C selama 90 hari [2]. Lima belas metabolit dikenal pasti, termasuk asid organik, gula, asid amino, asid lemak, fenol dan naringin [2].
Kajian ini mendapati rasa “pahit dan masam” yang tidak diingini dalam tempoh 60 hari penyimpanan terutamanya disebabkan oleh naringin, asid sitrik dan gula [2]. Lapan metabolit, termasuk naringin, asid sitrik dan asid malik, dikenal pasti sebagai penanda biologi penting [2].
Salutan Alginat dengan Bakteria Bermanfaat
Satu kajian oleh Sichuan Agricultural University ke atas limau bali Wendan menyatakan buah ini mudah rosak selepas tuai akibat kerosakan mekanikal dan jangkitan kulat [3]. Pengkaji memasukkan bakteria Bacillus subtilis, yang diasingkan daripada persekitaran tumbesaran limau bali, ke dalam salutan natrium alginat [3].
Dapatannya [3]:
-
Strain B. subtilis ini merencat kulat patogen Penicillium digitatum dan P. italicum.
-
Salutan melambatkan kemerosotan rupa buah, pelembutan isi dan pereputan.
-
Rawatan meningkatkan pengumpulan flavonoid dan aktiviti enzim antioksidan.
-
Hayat simpanan dilanjutkan sehingga 90 hari.
Salutan Kitosan, Nisin dan Tanin
Satu kajian oleh Ho Chi Minh City University of Industry and Trade menguji salutan campuran kitosan, nisin dan tanin (nisbah 8:1:1) pada limau bali kulit hijau dari kawasan Delta Sungai Mekong, Vietnam [4]. Selepas 90 hari penyimpanan pada suhu bilik, kepekatan 1.5% memberikan [4]:
-
Kadar kerosakan terendah, iaitu 22.20%.
-
Jumlah pepejal terlarut tertinggi, iaitu 12.05 °Brix.
-
Kadar kehilangan berat terendah, iaitu 42.95%.
Perhatian: Ringkasan kajian ini menyebut kepekatan optimum sebagai 1.5% di satu tempat dan 0.15% di tempat lain, jadi terdapat ketidakselarasan dalam ringkasan tersebut [4].
Filem Polietilena pada Suhu Rendah
Satu kajian oleh South China Agricultural University di Daerah Dabu, China, membandingkan kultivar limau bali yang diperkenalkan, ‘Tabtim Siam’ dan ‘Xishi’, dengan kultivar tempatan [5]. Kajian ini mendapati filem polietilena pada suhu rendah berkesan untuk mengekalkan kualiti semasa penyimpanan [5].
Limau Bali Potong Segar
Isi limau bali yang telah dikupas mempunyai hayat simpanan yang singkat. Satu kajian ke atas limau bali Da xanh potong segar menguji salutan natrium alginat pada kepekatan 1%, 1.5% dan 2%, digabungkan dengan kalsium klorida 2% dan asid askorbik 2.5% [6]. Dapatannya [6]:
-
Gabungan alginat 2%, asid askorbik 2.5% dan kalsium klorida 2% paling berkesan mengekalkan jumlah polifenol dan asid askorbik.
-
Hirisan bersalut menunjukkan aktiviti antioksidan DPPH lebih tinggi berbanding kawalan.
-
Hirisan bersalut masih dalam keadaan baik untuk dimakan dengan degradasi mikrob minimum dan penerimaan yang baik selepas 6 hari.
Limau Bali Membantu Buah Lain
Menariknya, limau bali juga boleh membantu memelihara buah lain. Satu kajian oleh Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University menguji salutan ekstrak kulit limau bali dan minyak pati limau bali pada betik [7]. Semua salutan yang dipilih mempengaruhi hayat simpanan dan kualiti betik dengan signifikan, walaupun ekstrak daun kunyit memberikan keputusan terbaik [7].
Bagi Penanam dan Peniaga Limau Bali
Kebanyakan kajian di atas dijalankan pada kultivar luar negara, dan tiada kajian lepas tuai khusus untuk varieti Malaysia seperti Tambun atau Melomas ditemui dalam carian ini.
Bagi kawalan perosak dan penyakit di ladang, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang kematangan tuaian dan pengendalian lepas tuai yang sesuai untuk varieti tempatan.
Kesimpulan
Masa menuai mempengaruhi kualiti limau bali: rasa terbaik pada pertengahan musim, manakala nutrisi terbaik pada awal musim. Semasa penyimpanan, naringin dan asid sitrik boleh menyebabkan rasa pahit dan masam. Salutan seperti natrium alginat dengan B. subtilis atau campuran kitosan boleh memanjangkan hayat simpanan sehingga 90 hari dalam kajian. Bagi isi potong segar, salutan alginat membantu mengekalkan kualiti selama 6 hari.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat keselamatan makanan atau agronomi khusus.
Rujukan
[1] Xiaojun Yan, M. Muneer et al. (2024). Establishing quality evaluation standards for pomelo fruit: The role of harvesting time and appearance characteristic. Postharvest Biology and Technology. DOI: 10.1016/j.postharvbio.2024.112863. https://consensus.app/papers/details/3e566b77bea65c72937b238e36a39be3/
[2] Juan Liu, Xin-Qiao Zhou et al. (2023). 1H NMR-Based Metabolic Profiling to Follow Changes in Pomelo Cultivars during Postharvest Senescence. Foods. DOI: 10.3390/foods12102001. https://consensus.app/papers/details/e8e1ad7ba1cb5857b5d523fb4a9abc5c/
[3] Xi Wei, Yan Liu et al. (2025). Preserving Pomelo Quality: Sodium Alginate Coating Containing Bacillus subtilis for Sustained Antifungal Activity. Foods. DOI: 10.3390/foods14193303. https://consensus.app/papers/details/3f426b8160b75afa9706249f9a782e7c/
[4] C. X. Thuy and L. H. Anh (2025). The Effects of Coating Made from Chitosan, Nisin, and Tannin on Some Quality Indicators of Green-skin Pomelo (Citrus grandis) During Preservation. Journal of Food Quality and Hazards Control. DOI: 10.18502/jfqhc.12.3.19780. https://consensus.app/papers/details/aa2fe9c4c1165f569b11e85429a780d1/
[5] Irfan Ali Sabir, Chenguang Li et al. (2025). Agronomic and Environmental Suitability of ‘Tabtim Siam’ and ‘Xishi’ Pomelo in Dabu County (China). Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae11111290. https://consensus.app/papers/details/9c36fde76c7856378328b06123562eaa/
[6] Cao Th? Thùy Linh, Ngoc Duc Vu et al. (2024). Effectiveness of sodium alginate-based coating on the preservation of Da xanh pomelo fresh-cut. Applied Food Research. DOI: 10.1016/j.afres.2024.100426. https://consensus.app/papers/details/9cb4740cd54458859ead28306a5b7cbd/
[7] K. Prasad, G. Singh et al. (2022). Plant extract and essential oil coating prolongs shelf life and maintains keeping quality of papaya fruit during storage. Journal of Food Processing and Preservation. DOI: 10.1111/jfpp.17015. https://consensus.app/papers/details/d22911bdf28252218fdc7914a9b5c334/
Kata Kunci
limau bali, lepas tuai, indeks kematangan, penyimpanan buah, kualiti buah
