Pembesaran prostat benigna (BPH) ialah masalah yang sangat biasa dalam kalangan lelaki yang semakin berumur. Gejalanya termasuk kerap membuang air kecil, terutamanya pada waktu malam, aliran air kencing yang lemah dan rasa tidak lega selepas kencing. Biji labu dan minyaknya sudah lama digunakan dalam perubatan tradisional untuk masalah buah pinggang, pundi kencing dan prostat [1]. Hari ini, ekstrak biji labu dijual secara meluas sebagai suplemen. Artikel ini meneliti apa yang ditunjukkan oleh kajian klinikal, termasuk keputusan yang bercanggah.
Mengapa Biji Labu Dikaitkan dengan Prostat?
Biji labu mengandungi fitosterol, tokoferol, skualena, asid lemak tak tepu dan mineral seperti zink dan magnesium [1]. Ulasan 2023 menyatakan bahawa biji labu “membantu terutamanya dalam rawatan BPH” [1], tetapi kenyataan sebegini perlu dinilai berdasarkan kualiti kajian klinikal yang menyokongnya.
Kajian GRANU: Kajian Terbesar
Kajian GRANU di Jerman ialah ujian rawak, terkawal plasebo yang melibatkan 1,431 lelaki berumur 50 hingga 80 tahun dengan gejala saluran kencing bawah akibat BPH [2]. Peserta diberikan sama ada:
Biji labu 5 g dua kali sehari,
Kapsul ekstrak biji labu 500 mg dua kali sehari, atau
Plasebo.
Selepas 12 bulan, keputusannya bercampur [2]:
Ekstrak biji labu tidak berbeza dengan plasebo dari segi kadar responden.
Bagi kumpulan biji labu, 58.5% merupakan responden berbanding 47.3% bagi plasebo, dan perbezaan ini signifikan secara deskriptif.
Produk kajian diterima dengan baik.
Penyelidik sendiri menyatakan bahawa dapatan ini perlu disahkan melalui kajian pengesahan atau ulasan sistematik sebelum biji labu boleh disyorkan sepenuhnya untuk gejala sederhana [2].
Meta-analisis Dua Kajian Jangka Panjang
Analisis gabungan data pesakit daripada dua kajian 12 bulan (kajian Bach dan kajian GRANU) menilai ekstrak lembut biji labu berbanding plasebo [3]. Kajian Bach menunjukkan kesan positif, manakala kajian GRANU tidak menunjukkan perbezaan bagi ekstrak tersebut. Apabila digabungkan:
Kadar responden dalam kumpulan ekstrak biji labu hanya 3% hingga 5% lebih tinggi berbanding plasebo.
Nisbah ganjil (odds ratio) ialah 1.2, dengan selang keyakinan 0.9 hingga 1.5.
Perbezaan skor gejala prostat (IPSS) ialah 0.7 mata memihak kepada ekstrak biji labu.
Walaupun penyelidik menyimpulkan analisis ini masih menunjukkan kelebihan kecil, saiz kesan yang dilaporkan adalah kecil [3].
Biji Labu Berbanding Ubat Tamsulosin
Kajian rawak di Hamadan, Iran membandingkan minyak biji labu 360 mg dua kali sehari dengan ubat tamsulosin 0.4 mg pada 73 pesakit BPH [4]. Dapatan utama:
Kedua-dua kumpulan menunjukkan penurunan skor gejala dan peningkatan kualiti hidup.
Tamsulosin lebih berkesan dalam menurunkan skor gejala dari permulaan hingga bulan pertama dan ketiga.
Tiada pesakit dalam kumpulan minyak biji labu mengalami kesan sampingan, manakala kumpulan tamsulosin melaporkan pening, sakit kepala dan masalah ejakulasi.
Penyelidik menyimpulkan minyak biji labu melegakan gejala BPH tanpa kesan sampingan, tetapi tidak seberkesan tamsulosin, dan kajian lanjut diperlukan [4].
Kajian Lain
| Kajian | Reka bentuk | Dapatan |
|---|---|---|
| Hong 2009, Korea | Rawak, plasebo, 47 pesakit, 12 bulan | Minyak biji labu menurunkan skor gejala dalam 3 bulan; tiada perubahan saiz prostat [5] |
| Leibbrand 2019 | Satu kumpulan, 60 lelaki, 12 minggu | Skor gejala turun 30.1%; kencing malam berkurang [6] |
| Rangika 2023 | Ulasan sistematik, 10 kajian | Penurunan IPSS purata 1.41 mata [7] |
Dalam kajian Korea, gabungan minyak biji labu dan minyak saw palmetto tidak memberikan peningkatan yang ketara dalam mana-mana parameter, dan tiada perubahan saiz prostat dalam semua kumpulan [5]. Kajian Leibbrand pula tidak mempunyai kumpulan plasebo, jadi kesan plasebo tidak dapat diketepikan [6].
Ulasan sistematik 2023 mendapati biji labu mungkin bermanfaat dalam mengurangkan skor gejala prostat, tetapi hanya satu kajian menunjukkan penurunan saiz prostat, tiada kajian menunjukkan penambahbaikan PSA, dan kajian lanjut diperlukan [7].
Bagaimana dengan Kuaci Labu Biasa?
Hampir semua kajian di atas menggunakan ekstrak, minyak atau dos biji labu yang ditetapkan, bukan kuaci labu bergaram yang dimakan sebagai snek. Kajian GRANU menggunakan 10 g biji labu sehari [2], iaitu kira-kira segenggam kecil. Tiada kajian yang ditemui dalam carian ini menilai kesan kuaci labu bergaram komersial terhadap prostat.
Satu lagi perkara penting ialah gejala kencing yang kerap pada lelaki berumur juga boleh disebabkan oleh keadaan lain, termasuk kanser prostat dan diabetes. Oleh itu, rawatan sendiri menggunakan biji labu tanpa pemeriksaan doktor boleh melewatkan diagnosis.
Panduan untuk Lelaki Berumur
1. Jumpa doktor jika mengalami gejala kencing yang berterusan, sebelum mencuba suplemen.
2. Jangan hentikan ubat prostat dan menggantikannya dengan biji labu, kerana tamsulosin lebih berkesan dalam satu kajian perbandingan [4].
3. Biji labu boleh dimakan sebagai sebahagian daripada diet, tetapi jangan jangkakan kesan yang besar [3].
4. Pilih biji labu tanpa garam jika dimakan setiap hari.
Kesimpulan
Bukti klinikal tentang biji labu untuk BPH bercampur. Kajian GRANU yang besar mendapati biji labu memberi kadar responden lebih tinggi berbanding plasebo, tetapi ekstraknya tidak berbeza dengan plasebo. Meta-analisis menunjukkan kesan yang kecil, dan minyak biji labu kurang berkesan berbanding tamsulosin walaupun lebih sedikit kesan sampingan. Biji labu mungkin membantu sesetengah lelaki dengan gejala ringan, tetapi bukan pengganti penilaian dan rawatan perubatan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Gejala kencing yang berterusan perlu diperiksa oleh doktor. Jangan hentikan atau tukar ubat tanpa nasihat profesional kesihatan.
Rujukan
[1] Arunima Singh et al. (2023). Pumpkin seeds as nutraceutical and functional food ingredient for future: A review. Grain & Oil Science and Technology. DOI: 10.1016/j.gaost.2023.12.002.
[2] W. Vahlensieck et al. (2014). Effects of Pumpkin Seed in Men with Lower Urinary Tract Symptoms due to Benign Prostatic Hyperplasia in the One-Year, Randomized, Placebo-Controlled GRANU Study. Urologia Internationalis. DOI: 10.1159/000362903.
[3] W. Vahlensieck et al. (2022). Beneficial effects of pumpkin seed soft extract on lower urinary tract symptoms and quality of life in men with benign prostatic hyperplasia: a meta-analysis of two randomized, placebo-controlled trials over 12 months. Clinical Phytoscience. DOI: 10.1186/s40816-022-00345-0.
[4] Nikan Zerafatjou et al. (2021). Pumpkin seed oil (Cucurbita pepo) versus tamsulosin for benign prostatic hyperplasia symptom relief: a single-blind randomized clinical trial. BMC Urology. DOI: 10.1186/s12894-021-00910-8.
[5] Heeok Hong et al. (2009). Effects of pumpkin seed oil and saw palmetto oil in Korean men with symptomatic benign prostatic hyperplasia. Nutrition Research and Practice. DOI: 10.4162/nrp.2009.3.4.323.
[6] M. Leibbrand et al. (2019). Effects of an Oil-Free Hydroethanolic Pumpkin Seed Extract on Symptom Frequency and Severity in Men with Benign Prostatic Hyperplasia: A Pilot Study in Humans. Journal of Medicinal Food. DOI: 10.1089/jmf.2018.0106.
[7] Thamali Rangika et al. (2023). Effects of pumpkin on benign prostatic hyperplasia: a systematic review and meta- analysis. Journal of the College of Community Physicians of Sri Lanka. DOI: 10.4038/jccpsl.v29i3.8566.
