Kubis (Brassica oleracea L. var. capitata) ialah sayuran daun daripada keluarga Brassicaceae yang banyak digunakan dalam diet harian di Asia dan Eropah. Selain peranannya sebagai sumber serat dan vitamin, kajian moden menunjukkan kubis kaya dengan fitokimia bioaktif seperti flavonoid, fenolik, glukosinolat, dan antosianin, yang memberi kesan perlindungan terhadap penyakit kronik termasuk kanser, diabetes, dan keradangan.
Kajian oleh Rokayya et al. (2013) menilai aktiviti antioksidan dan anti-radang dalam empat varieti kubis iaitu kubis merah, kubis hijau, kubis Savoy, dan kubis Cina (Napa). Penyelidikan ini bertujuan menentukan hubungan antara kandungan fitokimia dengan kapasiti biologi, serta mengenal pasti varieti dengan potensi kesihatan tertinggi.
Bahan dan Kaedah
Empat varieti kubis segar dikeringkan, diekstrak menggunakan pelarut metanol, dan diuji melalui pelbagai kaedah penilaian fitokimia dan aktiviti biologi.
Analisis Fitokimia
- Jumlah sebatian fenolik diukur menggunakan kaedah Folin–Ciocalteu dan dinyatakan sebagai mg asid galik setara (GAE) per gram.
- Jumlah flavonoid ditentukan menggunakan kuersetin sebagai piawaian.
- Kapasiti antioksidan diuji melalui kaedah ABTS, FRAP, dan DPPH radical scavenging assay.
- Aktiviti anti-radang ditentukan melalui ujian penghambatan enzim cyclooxygenase (COX-1 dan COX-2).
Keputusan Kajian
1. Kandungan Fitokimia
Setiap varieti menunjukkan komposisi kimia yang berbeza.
| Varieti Kubis | Jumlah Fenolik (mM TEAC) | Flavonoid (mg QE/g) | Aktiviti FRAP (µmol TE/g) |
|---|---|---|---|
| Kubis merah | 32.6 ± 1.8 | 74.2 ± 2.3 | 80.8 ± 3.5 |
| Kubis hijau | 25.3 ± 1.5 | 58.5 ± 1.9 | 65.1 ± 2.7 |
| Kubis Savoy | 21.7 ± 1.2 | 49.3 ± 1.8 | 61.2 ± 2.4 |
| Kubis Cina (Napa) | 17.2 ± 0.9 | 40.0 ± 1.4 | 54.6 ± 2.1 |
Kubis merah menunjukkan kandungan fenolik dan flavonoid tertinggi, diikuti kubis hijau dan Savoy. Nilai aktiviti FRAP dan ABTS yang tinggi menunjukkan keupayaan kuat dalam menyumbang elektron bagi peneutralan radikal bebas.
2. Aktiviti Antioksidan
Hasil kajian menunjukkan terdapat korelasi positif yang kuat antara jumlah sebatian fenolik dan kapasiti antioksidan.
- Kubis merah mempunyai aktiviti DPPH radical scavenging tertinggi dengan 82.4% perencatan, menunjukkan kebolehannya meneutralkan radikal bebas dengan efisien.
- Kubis Cina (Napa) pula mencatat aktiviti ABTS tertinggi (5.72 ?mol TE/g), mencerminkan keupayaan menstabilkan radikal larut air.
- Nilai aktiviti FRAP kubis merah (80.8 ?mol TE/g) menunjukkan kapasiti pengurangan ferik tertinggi, berkaitan langsung dengan kandungan polifenolnya yang banyak.
3. Aktiviti Anti-Radang
Analisis biokimia menunjukkan bahawa ekstrak kubis menghalang aktiviti enzim COX-1 dan COX-2, yang bertanggungjawab terhadap penghasilan prostaglandin semasa tindak balas keradangan.
| Varieti Kubis | Perencatan COX-1 (%) | Perencatan COX-2 (%) |
|---|---|---|
| Kubis merah | 68.9 | 71.4 |
| Kubis hijau | 57.3 | 63.5 |
| Kubis Savoy | 52.1 | 59.2 |
| Kubis Cina (Napa) | 47.8 | 56.4 |
Kubis merah menunjukkan aktiviti perencatan tertinggi terhadap kedua-dua enzim COX, sekaligus mengesahkan peranannya sebagai bahan anti-radang semula jadi.
Perbincangan
Kandungan fitokimia yang tinggi dalam kubis merah berkait rapat dengan kehadiran antosianin dan flavonoid kompleks yang memberi warna ungu kemerahan kepada daunnya. Sebatian ini bukan sahaja berfungsi sebagai antioksidan, tetapi juga membantu menstabilkan membran sel dan mengurangkan penghasilan radikal oksigen reaktif (reactive oxygen species, ROS).
Fenolik dan flavonoid bertindak melalui dua mekanisme utama:
- Derma proton atau elektron kepada radikal bebas, menukar molekul aktif kepada bentuk tidak berbahaya.
- Penghambatan enzim pro-radang (COX-2 dan lipoxygenase) yang mengawal biosintesis prostaglandin dan leukotriena, bahan yang mencetuskan keradangan.
Hasil ini menjelaskan bagaimana pengambilan kubis, khususnya varieti merah, boleh membantu melindungi tubuh daripada tekanan oksidatif yang menjadi asas kepada penyakit kronik seperti artritis, aterosklerosis dan barah.
Kesimpulan
Kajian menunjukkan bahawa semua varieti kubis mempunyai aktiviti antioksidan dan anti-radang, namun kubis merah menunjukkan keupayaan tertinggi disebabkan kandungan fenolik, flavonoid, dan antosianin yang lebih banyak.
Korelasi tinggi antara komponen fitokimia dan aktiviti biologi mengesahkan bahawa kubis merupakan sumber semula jadi penting bagi sebatian bioaktif yang berpotensi digunakan dalam makanan fungsian dan suplemen kesihatan.
Rujukan
Rokayya, S., Li, C. J., Zhao, Y., Li, Y., & Sun, C. H. (2013). Cabbage Phytochemicals with Antioxidant and Anti-inflammatory Potential. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention (APJCP), 14(11), 6657–6662.
Kata kunci: kubis, fitokimia, fenolik, flavonoid, antioksidan, anti-radang, Brassica oleracea, antosianin
