Pengenalan
Masalah kesuburan bukan hanya melibatkan wanita; faktor lelaki menyumbang kepada sebahagian penting kes pasangan yang sukar mendapat zuriat (pengetahuan am). Salah satu punca yang banyak dikaji ialah tekanan oksidatif, iaitu ketidakseimbangan antara radikal bebas dan pertahanan antioksidan badan yang boleh merosakkan sel sperma (pengetahuan am). Buah-buahan kaya dengan vitamin C, karotenoid dan sebatian antioksidan lain. Persoalannya, adakah pengambilan buah berkait dengan kualiti sperma?
Artikel ini berpaksikan kajian “Influence of Fruit and Vegetable Consumption on Antioxidant Status and Semen Quality: A Cross-Sectional Study in Adult Men” (Madej et al., 2021). Objektifnya ialah menyiasat hubungan antara pengambilan buah dan sayur, status antioksidan dan kualiti semen dalam kalangan 90 lelaki berumur 18 hingga 40 tahun. Negara kajian tidak dinyatakan dalam abstrak. Kajian sokongan meliputi pengambilan antioksidan dalam kalangan lelaki sihat (Eskenazi et al., 2005), pelajar universiti muda (Mínguez-Alarcón et al., 2012), corak diet lelaki muda (Gaskins et al., 2012) dan lelaki tidak subur di Iran (Rahimlou et al., 2019).
Sorotan Kajian Lepas
Menurut Madej et al. (2021), pengaruh buah dan sayur terhadap kualiti semen melalui pengurangan tekanan oksidatif masih tidak konsisten. Masalah ketidaksuburan lelaki sendiri berskala besar. Agarwal et al. (2015) menganggarkan sekurang-kurangnya 30 juta lelaki di seluruh dunia tidak subur, dengan kadar tertinggi di Afrika dan Eropah Timur.
Senarai rujukan Madej et al. (2021) turut memuatkan beberapa kaedah asas. Ohkawa et al. (1979) membangunkan asai peroksida lipid dalam tisu haiwan melalui tindak balas asid tiobarbiturik, kaedah yang menjadi asas pengukuran malondialdehid (MDA) sebagai penanda kerosakan oksidatif. Craig et al. (2003) mengesahkan Soal Selidik Aktiviti Fizikal Antarabangsa (IPAQ) di 12 negara bagi orang dewasa berumur 18 hingga 65 tahun.
Kajian terdahulu telah melihat nutrien tertentu. Eskenazi et al. (2005) menyiasat sama ada pengambilan zink, folat dan antioksidan (vitamin C, E dan beta-karotena) daripada makanan dan suplemen berkait dengan kualiti semen. Mínguez-Alarcón et al. (2012) pula menyatakan bahawa hubungan antara pengambilan nutrien antioksidan dengan kualiti semen dalam kalangan lelaki muda masih belum diterokai, manakala Gaskins et al. (2012) melihat corak diet secara keseluruhan dan bukan nutrien tunggal.
Dapatan Utama
Kaedah kajian utama. Madej et al. (2021) merekod pengambilan buah dan sayur menggunakan rekod makanan 3 hari. Status antioksidan diukur melalui kapasiti antioksidan jumlah dalam semen (TAC-s) dan darah (TAC-b), aktiviti enzim superoksida dismutase (SOD-b), glutation reduktase (GR-b), glutation peroksidase (GPx-b) dan katalase (CAT-b), serta kepekatan malondialdehid dalam darah (MDA-b). Kepekatan, vitaliti, motiliti dan morfologi sperma diperiksa menggunakan analisis semen berbantu komputer (CASA).
Lebih banyak buah dan sayur, sperma lebih baik. Pengambilan buah dan sayur berkorelasi positif dengan kepekatan, vitaliti dan motiliti sperma, serta dengan TAC-s, TAC-b dan aktiviti SOD-b.
Peranan status antioksidan. TAC-s dan TAC-b berkait positif dengan motiliti, dan TAC-s berkorelasi songsang dengan kecacatan ekor sperma. Aktiviti SOD-b berkait positif dengan vitaliti, motiliti dan morfologi sperma, serta berkait songsang dengan kecacatan ekor dan leukosit dalam ejakulat.
Pengambilan tertinggi. Lelaki dengan pengambilan buah dan sayur paling tinggi (kira-kira 734 g/hari atau lebih) mempunyai kepekatan, vitaliti dan motiliti sperma, TAC-s, TAC-b dan aktiviti GPx-b yang tertinggi, serta kepekatan MDA-b yang terendah, berbanding kuartil pertama. Sebahagian ayat perbandingan ini terpotong dalam rekod SciSpace, jadi had kuartil terendah tidak dapat dilaporkan.
Vitamin C, E dan beta-karotena. Eskenazi et al. (2005) mengkaji 97 lelaki sihat yang tidak merokok. Pengambilan antioksidan yang tinggi dikaitkan dengan kualiti semen yang lebih baik, tetapi tiada hubungan dos yang jelas kerana kumpulan pengambilan sederhana mempunyai kualiti semen paling rendah. Vitamin C berkait dengan kiraan sperma (P = 0.04) dan kepekatan (P = 0.05); vitamin E dengan motiliti progresif (P = 0.04); dan beta-karotena dengan kepekatan serta motiliti progresif (P = 0.06 bagi kedua-duanya); sebahagian nilai P ini berada pada atau melebihi aras sempadan 0.05. Pengambilan folat dan zink tidak berkait dengan kualiti semen.
Lelaki muda. Mínguez-Alarcón et al. (2012) menganalisis 215 pelajar universiti yang sihat dalam kajian keratan rentas. Terdapat hubungan positif antara pengambilan kriptoksantin (Ptrend = 0.03), vitamin C (Ptrend = 0.04), likopena (Ptrend = 0.03) dan beta-karotena (Ptrend = 0.04) dengan parameter sperma, tetapi parameter yang terlibat tidak tertera kerana abstrak terpotong dalam rekod SciSpace.
Corak diet “Prudent”. Gaskins et al. (2012) mengenal pasti corak “Prudent” (tinggi ikan, ayam, buah, sayur, kekacang dan bijirin penuh) dan corak “Western”. Lelaki dalam kuartil tertinggi corak Prudent mempunyai peratus sperma motil progresif 11.3% (95% CI 1.3, 21.3) lebih tinggi berbanding kuartil terendah (P-trend = 0.04). Corak ini tidak berkait dengan kepekatan dan morfologi sperma, dan corak Western tidak berkait dengan sebarang parameter semen.
Lelaki tidak subur. Rahimlou et al. (2019) mengkaji 175 lelaki tidak subur di Iran (umur min 32.19 ± 2.34 tahun). Kuartil tertinggi pengambilan beta-karotena dan vitamin C mempunyai indeks fragmentasi DNA sperma yang lebih rendah (Ptrend = 0.042 dan 0.03). Beta-kriptoksantin berkait positif dengan ketumpatan sperma (Ptrend = 0.02), dan lutein dengan jumlah kiraan sperma (Ptrend = 0.045).
| Kajian | Sampel | Dapatan utama | Sumber |
|---|---|---|---|
| Buah dan sayur | 90 lelaki, 18–40 tahun | Pengambilan tertinggi (kira-kira ?734 g/hari): kepekatan, vitaliti, motiliti tertinggi | Madej et al. (2021) |
| Nutrien antioksidan | 97 lelaki sihat | Vitamin C dan kiraan sperma (P = 0.04) | Eskenazi et al. (2005) |
| Nutrien antioksidan | 215 pelajar | Likopena (Ptrend = 0.03), vitamin C (Ptrend = 0.04) | Mínguez-Alarcón et al. (2012) |
| Corak Prudent | Lelaki muda | +11.3% (1.3, 21.3) sperma motil progresif | Gaskins et al. (2012) |
| Nutrien antioksidan | 175 lelaki tidak subur | Beta-karotena, vitamin C: fragmentasi DNA lebih rendah | Rahimlou et al. (2019) |
Perbincangan
Kesemua kajian menunjukkan arah yang sama: diet yang kaya buah, sayur dan nutrien antioksidan dikaitkan dengan sekurang-kurangnya beberapa parameter sperma yang lebih baik. Madej et al. (2021) menambah satu mekanisme yang munasabah, iaitu pengambilan tinggi berkait dengan status antioksidan semen dan darah yang lebih baik serta MDA yang lebih rendah.
Namun, hubungan ini tidak seragam. Setiap kajian mendapati kesan pada parameter yang berbeza, dan Eskenazi et al. (2005) tidak menemui hubungan dos yang jelas. Semua kajian ini adalah pemerhatian, kebanyakannya keratan rentas, jadi ia tidak dapat menentukan sebab-akibat. Tiada ujian rawak menggunakan buah utuh ditemui, dan beberapa abstrak terpotong.
Tiada kajian dari Malaysia ditemui. Walaupun begitu, buah tempatan seperti jambu batu, betik dan tembikai (pengetahuan am) boleh menjadi sebahagian daripada diet seimbang. Pasangan yang menghadapi masalah kesuburan perlu mendapatkan penilaian doktor, kerana diet hanyalah satu faktor, dan berbincang dengan doktor atau pakar diet sebelum mengambil suplemen antioksidan dos tinggi.
Implikasi kepada Pengguna
1. Jadikan buah dan sayur sebahagian daripada diet harian; kumpulan pengambilan tertinggi dalam kajian utama dianggarkan sekitar 734 g/hari atau lebih.
2. Pilih pelbagai buah berwarna untuk mendapatkan vitamin C, beta-karotena dan karotenoid lain.
3. Amalkan corak pemakanan sihat secara keseluruhan, termasuk ikan, kekacang dan bijirin penuh.
4. Jangan menganggap buah sebagai rawatan ketidaksuburan; dapatkan pemeriksaan doktor jika pasangan sukar mendapat zuriat.
5. Rujuk doktor atau pakar diet sebelum mengambil suplemen antioksidan.
Kesimpulan
Madej et al. (2021) menunjukkan lelaki yang paling banyak makan buah dan sayur mempunyai kepekatan, vitaliti dan motiliti sperma serta status antioksidan yang lebih baik. Kajian sokongan mengaitkan vitamin C, beta-karotena, kriptoksantin dan corak diet sihat dengan beberapa parameter sperma. Bukti ini masih pemerhatian, tetapi menyokong diet kaya buah sebagai sebahagian daripada gaya hidup sihat lelaki.
Rujukan
1. Madej, D., Granda, D., Sicinska, E., et al. (2021). Influence of fruit and vegetable consumption on antioxidant status and semen quality: A cross-sectional study in adult men. Frontiers in Nutrition. https://doi.org/10.3389/FNUT.2021.753843
2. Eskenazi, B., Kidd, S. A., Marks, A. R., et al. (2005). Antioxidant intake is associated with semen quality in healthy men. Human Reproduction. https://doi.org/10.1093/HUMREP/DEH725
3. Mínguez-Alarcón, L., Mendiola, J., López-Espín, J. J., et al. (2012). Dietary intake of antioxidant nutrients is associated with semen quality in young university students. Human Reproduction. https://doi.org/10.1093/HUMREP/DES247
4. Gaskins, A. J., Colaci, D. S., Mendiola, J., et al. (2012). Dietary patterns and semen quality in young men. Human Reproduction. https://doi.org/10.1093/HUMREP/DES298
5. Rahimlou, M., Sohaei, S., Nasr-Esfahani, M. H., et al. (2019). Dietary antioxidant intake in relation to semen quality parameters in infertile men: A cross-sectional study. Clinical Nutrition Research. https://doi.org/10.7762/CNR.2019.8.3.229
6. Agarwal, A., Mulgund, A., Hamada, A., et al. (2015). A unique view on male infertility around the globe. Reproductive Biology and Endocrinology. https://doi.org/10.1186/S12958-015-0032-1
7. Ohkawa, H., Ohishi, N., & Yagi, K. (1979). Assay for lipid peroxides in animal tissues by thiobarbituric acid reaction. Analytical Biochemistry. https://doi.org/10.1016/0003-2697(79)90738-3
8. Craig, C. L., Marshall, A. L., Sjöström, M., et al. (2003). International physical activity questionnaire: 12-country reliability and validity. Medicine and Science in Sports and Exercise. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: kesuburan lelaki, kualiti sperma, antioksidan, buah-buahan, tekanan oksidatif, vitamin C, beta-karotena, diet
