Teh (Camellia sinensis (L.) O. Kuntze): Pembajaan Nitrogen, Pengasidan Tanah, Pemangkasan, Perosak dan Penyakit, Perubahan Iklim serta Kualiti

Pengenalan

Teh (Camellia sinensis (L.) O. Kuntze) ialah minuman yang paling banyak diminum di dunia, dengan lebih tiga bilion cawan setiap hari (Zakir, 2018). Ia ditanam terutamanya di kawasan tropika dan subtropika, termasuk tanah tinggi di China, India dan Sri Lanka yang menyediakan keadaan optimum untuk pengeluaran (Zakir, 2018). Di Malaysia, penanaman teh tertumpu di Cameron Highlands, Pahang, dan di Sabah (Ranau), dengan sebahagian kecil di tanah rendah seperti Bukit Cheeding, Selangor (pengetahuan am). Teh juga merupakan tanaman penting bagi ekonomi banyak negara membangun (Le et al., 2021). Cabaran utama penanaman teh moden ialah keseimbangan antara hasil yang tinggi, kualiti daun, kesihatan tanah dan kelestarian alam sekitar, terutamanya berkaitan penggunaan baja nitrogen yang intensif.

Ulasan ini bertajuk “Ulasan Penyelidikan Teh: Pembajaan Nitrogen, Pengasidan Tanah, Pemangkasan, Perosak dan Penyakit, Perubahan Iklim serta Kualiti”. Objektifnya ialah untuk merumuskan dapatan utama kajian saintifik mengenai (i) kesan baja nitrogen sintetik terhadap kimia tanah, hasil dan kualiti teh, (ii) mekanisme dan pemulihan pengasidan tanah ladang teh, (iii) amalan pengurusan nitrogen yang mampan, (iv) kesan pemangkasan dan pembajaan, (v) pengurusan perosak dan penyakit bersepadu, serta (vi) kesan perubahan iklim terhadap hasil dan kualiti. Kajian yang diulas merupakan meta-analisis dan ulasan sistematik global yang merangkumi data dari China, India, Sri Lanka, Vietnam, Kenya, Ethiopia dan negara pengeluar teh lain. Tiada kajian khusus Malaysia muncul dalam sepuluh kertas teratas carian ini, maka konteks Malaysia dibincangkan sebagai implikasi.

Bahan ulasan diperoleh melalui fungsi Literature Review di platform SciSpace (scispace.com) dalam mod High Quality pada November 2026, dengan memberi tumpuan kepada sepuluh kertas teratas yang dipaparkan. Beberapa kertas ialah versi berulang dan dikira sekali sahaja.

Kesan Baja Nitrogen Sintetik terhadap Tanah, Hasil dan Kualiti

Dapatan utama: Meta-analisis menunjukkan baja N sintetik meningkatkan hasil teh hampir 70% tetapi mengasidkan tanah (purata ?0.41 unit pH) dan mengubah kualiti pucuk.

Qiao et al. (2018) dalam Agronomy for Sustainable Development menjalankan meta-analisis menyeluruh pertama untuk menilai kesan baja nitrogen sintetik dalam ladang teh. Ladang teh lazimnya menerima kadar baja sintetik yang tinggi, yang memberi kesan kuat kepada sifat tumbuhan dan tanah. Dapatan utama mereka:

1. Penambahan N mengasidkan tanah ladang teh dengan purata ?0.41 unit pH dan menghasilkan ketidakseimbangan nutrien tanah. Pengasidan tanah lazimnya memburukkan pengumpulan ion aluminium yang toksik.

2. Baja N sintetik boleh meningkatkan pengeluaran teh hampir 70%, tetapi mengubah kualiti pucuk dengan meningkatkan kepekatan asid amino bebas (+16%), kafein (+14%) dan ekstrak air (+5%), sambil menurunkan gula larut (?8%).

Tindak balas kimia tanah, pengeluaran dan kualiti terhadap penambahan N berbeza mengikut keadaan eksperimen dan spesies atau varieti teh.

Parameter	Perubahan purata akibat N sintetik
pH tanah	?0.41 unit
Hasil teh	+~70%
Asid amino bebas dalam pucuk	+16%
Kafein	+14%
Ekstrak air	+5%
Gula larut	?8%

Sumber: Qiao et al. (2018), meta-analisis.

Dapatan ini menunjukkan bahawa nitrogen ialah “pedang bermata dua”: ia meningkatkan hasil dan beberapa komponen rasa (asid amino seperti teanina yang memberi rasa umami), tetapi merosakkan tanah dalam jangka panjang.

Mekanisme dan Kesan Pengasidan Tanah

Dapatan utama: Penggunaan N mineral yang intensif ialah punca utama pengasidan tanah ladang teh, manakala tumbuhan teh sendiri turut mempercepatkan pengasidan; sisa pertanian berpotensi memperbaiki keasidan tanah.

Le et al. (2021) dalam Environmental Chemistry Letters mengulas mekanisme pengasidan tanah teh dan akibatnya terhadap kesihatan tanah, produktiviti teh dan alam sekitar. Mereka menunjukkan bahawa aplikasi N mineral yang intensif ialah punca utama pengasidan tanah ladang teh, manakala tumbuhan teh turut memainkan peranan dalam mempercepatkan keasidan tanah. Sisa dan hasil sampingan pertanian mempunyai potensi besar untuk membetulkan keasidan tanah serta meningkatkan kesihatan tanah, produktiviti dan kualiti teh. Walau bagaimanapun, bahan pembaik tanah ini mempunyai kelemahan seperti pencemaran logam dan patogen, serta kos tambahan.

Pemulihan Tanah Berasid dengan Baja Organik Jangka Panjang

Dapatan utama: Penggunaan baja organik jangka panjang mengekalkan pH tanah antara 5.13 dan 5.33 dan meningkatkan hasil serta kualiti teh, berbanding baja kimia sahaja yang menurunkan pH daripada 3.07 kepada 2.82.

Ye et al. (2022) dalam Frontiers in Plant Science merawat tanah ladang teh berasid dengan baja berbeza selama empat tahun berturut-turut (2017–2021). Di ladang S1 yang menggunakan baja kimia jangka panjang, pH tanah menurun berterusan daripada 3.07 kepada 2.82. Di ladang S2 yang menggunakan gabungan baja organik dan kimia, pH tanah stabil antara 4.26 dan 4.65. Di ladang S3 yang menggunakan baja organik jangka panjang, pH tanah stabil antara 5.13 dan 5.33, iaitu paling sesuai untuk pertumbuhan pokok teh. Analisis hasil dan penunjuk kualiti (polifenol teh, teanina, asid amino, kafein dan komponen katekin) menunjukkan bahawa penggunaan baja kimia jangka panjang di S1 menyebabkan pengasidan berterusan, menghalang pertumbuhan pokok dan menurunkan hasil serta kualiti.

Ladang	Rejim baja	Julat pH tanah (2017–2021)	Kesan pada hasil dan kualiti
S1	Baja kimia jangka panjang	3.07 ? 2.82 (menurun)	Pertumbuhan terhalang; hasil dan kualiti menurun
S2	Organik + kimia	4.26–4.65 (stabil)	Sederhana
S3	Baja organik jangka panjang	5.13–5.33 (stabil)	Paling sesuai untuk pokok teh

Sumber: Ye et al. (2022).

Amalan Pengurusan Nitrogen Mampan

Dapatan utama: N sering digunakan melebihi keperluan, menyebabkan pengasidan, larut resap N dan pelepasan N2O; alternatif termasuk baja organik, campuran organik-bukan organik, baja pelepasan terkawal, perencat nitrifikasi dan biochar, tetapi dengan pertukaran seperti hasil lebih rendah.

Rebello, Burgess dan Girkin (2022) dalam Nitrogen menjalankan ulasan sistematik 48 kajian untuk menilai kesan aplikasi N berlebihan terhadap kesihatan tanah dan mengenal pasti alternatif yang mampan. Teh banyak bergantung kepada baja N mineral untuk mengekalkan hasil tinggi, tetapi N sering digunakan melebihi keperluan tanaman. Aplikasi N tinggi menyebabkan pengasidan tanah, larut resap N ke air permukaan dan air bawah tanah, serta pelepasan gas rumah hijau termasuk nitrus oksida (N2O). Alternatif yang dikenal pasti termasuk baja organik, campuran baja organik dan bukan organik, baja pelepasan terkawal, perencat nitrifikasi dan bahan pembaik tanah seperti biochar. Walaupun banyak amalan ini mengurangkan beban N atau mengurangkan beberapa kesan buruk, pertukaran utama termasuk hasil yang lebih rendah dan dalam sesetengah kes peningkatan pelepasan N2O. Amalan juga kerap diuji secara berasingan, menyebabkan peluang menilai kesan sinergi terlepas, dan kadar penerimaan oleh pekebun masih rendah.

Amalan alternatif	Kelebihan	Pertukaran / cabaran
Baja organik	Memulihkan pH; kualiti lebih baik	Hasil mungkin lebih rendah; kos
Campuran organik + bukan organik	Keseimbangan hasil dan tanah	Perlu pengoptimuman nisbah
Baja pelepasan terkawal	Kurang larut resap	Kos lebih tinggi
Perencat nitrifikasi	Kurang N2O dan larut resap	Kos; keberkesanan berbeza
Biochar	Pembaik tanah	Kesan berbeza mengikut jenis

Sumber: Rebello et al. (2022); Le et al. (2021).

Pemangkasan dan Pembajaan

Dapatan utama: Pemangkasan atas meningkatkan bilangan titik petikan serta berat daun segar dan kering, manakala pemangkasan rendah meningkatkan kematian pokok dan menurunkan hasil serta kualiti; tahi lembu menonjol sebagai baja organik yang meningkatkan pertumbuhan.

Ulasan mengenai kesan pemangkasan dan baja terhadap hasil dan kualiti teh (2025) mendapati pemangkasan atas (top pruning) meningkatkan bilangan titik petikan (plucking points) serta berat daun segar dan kering dengan ketara. Sebaliknya, pemangkasan rendah (down pruning) meningkatkan kadar kematian pokok dan menyebabkan penurunan hasil dan kualiti. Dari segi baja, terdapat korelasi positif antara baja bukan organik dan hasil teh, dan baja ini turut berkait dengan juzuk kimia utama teh. Antara baja organik, tahi lembu menonjol kerana kesannya terhadap pelbagai parameter pertumbuhan pokok teh.

Perosak, Penyakit dan Pengurusan Bersepadu

*Dapatan utama: Kerugian ekonomi akibat penyakit lebih tinggi berbanding perosak, dengan hawar lepuh (Exobasidium vexans) sebagai penyakit utama; teduhan dan altitud mempengaruhi tekanan penyakit dan perosak.*

Lehmann-Danzinger (2000) menjelaskan bahawa dari sudut perlindungan tanaman, permintaan pengguna terhadap teh bebas sisa racun perosak bercanggah dengan permintaan kualiti tinggi, serta keperluan pengeluar untuk hasil tinggi dan input buruh rendah. Hasil tinggi teh dicapai terutamanya dengan menghapuskan teduhan pokok dan mengurangkan kerugian akibat penyakit dan perosak dengan racun perosak. Penghapusan teduhan mengubah agro-persekitaran: pertumbuhan rumpai meningkat, input baja lebih tinggi, dan kerentanan meningkat terhadap penyakit tertentu (kanker batang akibat terbakar matahari, hawar kelabu) dan perosak (hama). Namun, teduhan juga boleh memudaratkan hasil jika spesies pokok teduhan tidak sesuai, atau teduhan berlebihan pada musim hujan menggalakkan hawar lepuh (Exobasidium vexans) dan sesetengah serangga perosak seperti pepijat nyamuk teh. Kerugian ekonomi akibat penyakit lebih tinggi berbanding perosak, dengan hawar lepuh sebagai penyakit utama. Pengurangan racun perosak boleh dicapai melalui penanaman di persekitaran yang kurang terdedah kepada penyakit dan perosak (altitud, teduhan) dan pemilihan varieti klon yang toleran.

Isu	Faktor pencetus	Sumber
Hawar lepuh (Exobasidium vexans)	Teduhan berlebihan pada musim hujan	Lehmann-Danzinger (2000)
Kanker batang, hawar kelabu	Penghapusan teduhan (terbakar matahari)	Lehmann-Danzinger (2000)
Hama	Penghapusan teduhan	Lehmann-Danzinger (2000)
Pepijat nyamuk teh	Teduhan berlebihan	Lehmann-Danzinger (2000)

Sumber: Lehmann-Danzinger (2000).

Perubahan Iklim

Dapatan utama: Hasil teh meningkat dengan CO2 yang tinggi, tetapi peningkatan suhu boleh mengurangkan kenaikan ini dengan ketara; perubahan iklim memberi kesan bercampur terhadap kualiti teh.

Jayasinghe dan Kumar (2021) dalam Agronomy menjalankan ulasan sistematik mengenai kesan iklim semasa dan masa depan terhadap hasil, kualiti dan kesesuaian iklim teh. Kebanyakan kajian memberi tumpuan kepada kualiti, diikuti hasil, manakala lebih sedikit kajian menumpukan kepada kesesuaian iklim. Hasil teh meningkat dengan aras CO2 yang tinggi, tetapi peningkatan ini boleh terjejas dengan ketara oleh suhu yang meningkat. Faktor iklim lain termasuk hujan tidak sekata, kejadian cuaca ekstrem dan tekanan abiotik berpunca daripada iklim. Perubahan iklim membawa kelebihan dan kekurangan kepada kualiti teh disebabkan ketidakpastian kepekatan biokimia dalam daun.

Zakir (2018) menegaskan bahawa pokok teh tumbuh dalam pelbagai iklim dan sukar untuk menentukan iklim yang ideal, tetapi pengeluaran bergantung kepada suhu yang sesuai dan hujan yang bertaburan baik. Niche iklim yang spesifik menjadikan pokok teh terdedah kepada perubahan iklim, dan pemanasan global dijangka memberi kesan ketara kepada pengeluaran teh.

Perbincangan

Kajian yang diulas memberi gambaran yang konsisten: model pengeluaran teh moden yang bergantung kepada nitrogen sintetik tinggi dan penghapusan teduhan telah meningkatkan hasil, tetapi dengan kos tersembunyi kepada kesihatan tanah, alam sekitar dan, dalam jangka panjang, hasil serta kualiti itu sendiri. Kajian Ye et al. (2022) menunjukkan secara dramatik bagaimana pH tanah boleh jatuh di bawah 3 dengan baja kimia sahaja, sedangkan baja organik mengekalkan pH di sekitar 5, iaitu julat yang sesuai untuk teh.

Bagi Malaysia, dapatan ini relevan terutamanya untuk Cameron Highlands, di mana tanah di cerun curam terdedah kepada hakisan dan larut resap. Larut resap nitrogen dari ladang tanah tinggi boleh menjejaskan kualiti air sungai yang membekalkan air ke kawasan hilir. Oleh itu, pengurusan nitrogen mampan bukan sahaja isu agronomi tetapi juga isu alam sekitar.

Isu teduhan juga menarik. Penghapusan teduhan meningkatkan hasil tetapi meningkatkan kerentanan terhadap sesetengah penyakit dan perosak, manakala teduhan berlebihan menggalakkan hawar lepuh. Di Cameron Highlands yang lembap dan berkabus, risiko hawar lepuh mungkin tinggi, maka keseimbangan teduhan dan pemilihan klon toleran adalah penting.

Dari segi iklim, ladang teh tanah tinggi Malaysia mungkin menghadapi peningkatan suhu dan corak hujan yang tidak menentu. Walaupun CO2 yang tinggi boleh meningkatkan hasil, suhu yang meningkat boleh menghapuskan manfaat ini.

Implikasi untuk Pengusaha Teh di Malaysia

3. Elakkan N berlebihan: Laraskan kadar N mengikut keperluan sebenar; N berlebihan mengasidkan tanah dan mencemarkan air (Qiao et al., 2018; Rebello et al., 2022).

4. Gunakan baja organik: Gabungan atau penggantian sebahagian baja kimia dengan baja organik membantu mengekalkan pH sekitar 4.5–5.3 (Ye et al., 2022).

5. Pantau pH tanah: Ukur pH secara berkala dan ambil tindakan pembetulan sebelum ketoksikan aluminium berlaku.

6. Manfaatkan sisa pertanian: Kompos dan sisa pertanian boleh memperbaiki keasidan, tetapi pastikan bebas logam berat dan patogen (Le et al., 2021).

7. Pemangkasan yang betul: Utamakan pemangkasan atas untuk meningkatkan titik petikan; elakkan pemangkasan terlalu rendah.

8. IPM: Pilih klon toleran, urus teduhan dengan seimbang dan kurangkan racun perosak untuk memenuhi permintaan teh bebas sisa racun (Lehmann-Danzinger, 2000).

9. Adaptasi iklim: Pantau suhu dan hujan; pertimbangkan teduhan sederhana dan pengurusan air untuk menghadapi cuaca ekstrem.

Jurang Penyelidikan

10. Kajian khusus Malaysia (Cameron Highlands dan Sabah) mengenai kadar N optimum dan pH tanah ladang teh.

11. Data kejadian hawar lepuh dan perosak teh di Malaysia serta klon toleran tempatan.

12. Kesan perubahan iklim terhadap hasil dan kualiti teh tanah tinggi Malaysia.

13. Kajian larut resap nitrogen dari ladang teh ke sungai di Cameron Highlands.

14. Penilaian ekonomi baja organik dan biochar bagi ladang teh tempatan.

15. Profil katekin dan teanina teh Malaysia mengikut altitud dan amalan pembajaan.

Kesimpulan

Pengeluaran teh moden bergantung kuat kepada baja nitrogen, yang meningkatkan hasil hampir 70% tetapi mengasidkan tanah dengan purata ?0.41 unit pH, meningkatkan aluminium toksik dan mengubah kualiti pucuk. Kajian jangka panjang menunjukkan baja kimia sahaja boleh menurunkan pH tanah di bawah 3, manakala baja organik mengekalkannya sekitar 5.1–5.3 dan memperbaiki hasil serta kualiti. Pemangkasan atas meningkatkan titik petikan, dan pengurusan teduhan yang seimbang membantu mengawal penyakit utama seperti hawar lepuh. Perubahan iklim membawa kesan bercampur, dengan suhu tinggi berpotensi menghapuskan manfaat CO2. Bagi Malaysia, gabungan pengurusan nitrogen mampan, baja organik, pemangkasan yang betul, IPM dan adaptasi iklim amat diperlukan, disertai penyelidikan tempatan yang masih terhad.

Rujukan

16. Qiao, C., Xu, B., et al. (2018). Synthetic nitrogen fertilizers alter the soil chemistry, production and quality of tea. A meta-analysis. Agronomy for Sustainable Development, 38. https://doi.org/10.1007/s13593-017-0485-z

17. Review on the effect of pruning and fertilizer on the yield and quality of tea (Camellia sinensis L. O. Kuntze). (2025). Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.15123632 (nama penulis tidak dipaparkan dalam carian)

18. Le, V. S., Herrmann, L., et al. (2021). How application of agricultural waste can enhance soil health in soils acidified by tea cultivation: A review. Environmental Chemistry Letters, 19. https://doi.org/10.1007/s10311-021-01313-9

19. Jayasinghe, S. L., & Kumar, L. (2021). Potential impact of the current and future climate on the yield, quality, and climate suitability for tea [Camellia sinensis (L.) O. Kuntze]: A systematic review. Agronomy, 11(4), 619. https://doi.org/10.3390/agronomy11040619

20. Rebello, R., Burgess, C. P., & Girkin, N. T. (2022). Identifying sustainable nitrogen management practices for tea plantations. Nitrogen, 3(1). https://doi.org/10.3390/nitrogen3010003

21. Zakir, M. (2018). Review on impacts of climate change on tea yield, yield components and quality. International Journal of Research Studies in Agricultural Sciences.

22. Lehmann-Danzinger, H. (2000). Diseases and pests of tea: Overview and possibilities of integrated pest and disease management.

23. Ye, J., Wang, Y., Wang, Y., et al. (2022). Improvement of soil acidification in tea plantations by long-term use of organic fertilizers and its effect on tea yield and quality. Frontiers in Plant Science, 13. https://doi.org/10.3389/fpls.2022.1055900

Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.

Kata kunci: teh, Camellia sinensis, baja nitrogen, pengasidan tanah, pH, aluminium, baja organik, pemangkasan, hawar lepuh, Exobasidium vexans, perubahan iklim, katekin, Cameron Highlands