Keselamatan Lidah Buaya: Aloin, Lateks dan Risiko Pengambilan Oral

Lidah buaya sering dianggap selamat sepenuhnya, tetapi kajian menunjukkan gambaran yang lebih kompleks. Satu ulasan oleh Guru Jambheshwar University of Science and Technology bertajuk “The dark side of miracle plant” menyatakan walaupun lidah buaya mempunyai banyak manfaat kesihatan, beberapa sebatian aktif di dalamnya menimbulkan persoalan tentang keselamatan pengambilan dan penggunaannya [1].

Artikel ini meneliti kajian tentang ketoksikan lidah buaya, peranan aloin dan lateks, serta kesan pemprosesan terhadap keselamatan produk.

Kesan Buruk yang Dilaporkan

Satu ulasan oleh National Center for Toxicological Research menyatakan pengambilan sediaan lidah buaya dikaitkan dengan [2]:

Cirit-birit.
Hipokalemia (kalium darah rendah).
Pseudomelanosis kolon.
Kegagalan buah pinggang.
Fototoksik dan tindak balas hipersensitif.

Ekstrak daun penuh dan kanser. Ulasan ini menyatakan ekstrak daun penuh Aloe vera menunjukkan bukti jelas aktiviti karsinogenik pada tikus, dan telah diklasifikasikan oleh International Agency for Research on Cancer sebagai kemungkinan karsinogen manusia (Kumpulan 2B) [2].

Aloin dan Aloe-Emodin

Ulasan Guru Jambheshwar University menyatakan aloin ialah sebatian paling aktif dalam lidah buaya dan sejenis antrakuinon [1]. Aloin dimetabolisme oleh mikroflora usus manusia menjadi aloe-emodin, yang dikaitkan dengan [1]:

Kekarsinogenan dan genotoksik.
Ketoksikan buah pinggang.
Kesan julap.

Ulasan ini juga menyatakan beberapa alkaloid dan polisakarida dalam tumbuhan ini dilaporkan menyebabkan ketoksikan hati dan ketidaksuburan lelaki [1].

Satu ulasan oleh Beijing University of Chinese Medicine dan rakan kongsi menyatakan semakin banyak kajian melaporkan kesan buruk aloe-emodin, terutamanya ketoksikan hati dan buah pinggang [3]. Kajian farmakokinetik menunjukkan aloe-emodin mempunyai penyerapan usus yang lemah, separuh hayat yang pendek dan bioavailabiliti yang rendah [3].

Gel Berbanding Daun dan Akar

Satu ulasan sistematik oleh Mbarara University of Science and Technology mendapati [4]:

Ekstrak metanol, akueus dan karbon dioksida superkritikal daripada gel daun A. vera tidak dikaitkan dengan kesan toksik.
Ekstrak hidroalkohol daun A. vera menunjukkan kesan toksik pada anak ayam pada dos tertinggi.
Pemberian jangka panjang sediaan daripada daun dan akar A. vera dikaitkan dengan kesan toksik.

Pengkaji menyatakan ujian klinikal perlu dijalankan untuk memahami kesan toksik dengan jelas [4].

Penapisan Mengurangkan Aloin

Satu kajian oleh Agricultural University of Athens dan rakan kongsi menganalisis produk gel lidah buaya [5]. Kajian ini menyatakan kandungan aloin dalam produk bergantung pada keadaan penanaman dan terutamanya pemprosesan daun [5]. Dapatannya [5]:

Sampel yang diproses secara industri dan yang ditapis di makmal mengandungi aloin di bawah had perundangan EU (0.1 mg/L).
Sampel yang tidak diproses dan tidak ditapis mengandungi lebih 10 mg/L aloin.

Satu kajian oleh Regional Research Institute of Unani Medicine menggunakan kaedah nyahtoksik berdasarkan literatur Unani dengan sedikit pengubahsuaian [6]. Kandungan aloin A dan B ialah 6.1% dalam ekstrak mentah berbanding 3.4% dalam ekstrak yang dinyahtoksik [6].

Kajian Minuman Gel Komersial

Ketoksikan 90 hari. Satu kajian oleh University of South Florida, Michigan State University dan rakan kongsi memberikan tikus minuman gel lidah buaya komersial (Forever Living Products) yang mengandungi 3.43 ppm aloin total selama 90 hari [7]. Tiada penemuan buruk berkaitan bahan ujian, termasuk hormon tiroid, dan tiada perubahan histopatologi [7]. Kajian ini menyatakan kebimbangan karsinogenik berpunca daripada ekstrak daun penuh yang tidak dinyahwarna dengan kira-kira 6,400 ppm aloin A [7].

Genotoksik. Satu kajian oleh pengkaji yang sama mendapati jus gel lidah buaya stabil komersial yang mengandungi 8 hingga 10 ppm aloin, serta campuran aloin A dan B tulen, tidak genotoksik dalam ujian yang dijalankan [8]. Pengkaji menyatakan keputusan ini berbeza dengan data daripada produk yang mengandungi terbitan hidroksiantrasena lateks [8].

Konflik kepentingan: Kajian 90 hari menguji produk jenama Forever Living Products [7]. Kedua-dua kajian menggunakan produk komersial, dan hanya menilai produk gel yang telah diproses, bukan lateks atau daun penuh [7] [8].

Kualiti Produk di Pasaran

Satu kajian oleh Nestlé menganalisis sembilan serbuk gel lidah buaya komersial daripada pembekal antarabangsa terkemuka [9]. Dapatannya [9]:

Kualiti sampel sangat tidak konsisten, dan dalam sesetengah kes sangat lemah.
Hanya tiga daripada sembilan produk mengandungi asemanan yang memuaskan (kira-kira 10%).
Dua sampel hanya mengandungi kira-kira 1% asemanan.
Empat sampel menunjukkan degradasi enzim dan fermentasi bakteria yang tinggi.
Aloin A dikesan dari paras surih hingga kira-kira 16 mg/kg.

Bagi yang Menanam Lidah Buaya Sendiri

Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman lidah buaya.

Kesimpulan

Risiko keselamatan lidah buaya terutamanya dikaitkan dengan aloin dan antrakuinon dalam lateks serta ekstrak daun penuh, yang diklasifikasikan sebagai kemungkinan karsinogen manusia. Gel yang ditapis dan diproses mengandungi aloin yang jauh lebih rendah, tetapi kualiti produk di pasaran sangat berbeza. Kajian keselamatan minuman gel menggunakan produk komersial tertentu.

Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan. Mereka yang mempunyai masalah buah pinggang, hati atau sedang mengambil ubat perlu berbincang dengan doktor sebelum mengambil lidah buaya secara oral.

Rujukan

[1] Alka Jangra, G. Sharma et al. (2022). The dark side of miracle plant-Aloe vera: a review. Molecular Biology Reports. DOI: 10.1007/s11033-022-07176-9. https://consensus.app/papers/details/c854c16cce4f5be7979059720dc20e25/

[2] Xiao-Qing Guo and Nan Mei (2016). Aloe vera: A review of toxicity and adverse clinical effects. Journal of environmental science and health. Part C, Environmental carcinogenesis & ecotoxicology reviews. DOI: 10.1080/10590501.2016.1166826. https://consensus.app/papers/details/e9ec9718d51d564ba106592b7218a064/

[3] Xiaoxv Dong, Ya-Wen Zeng et al. (2019). Aloe?emodin: A review of its pharmacology, toxicity, and pharmacokinetics. Phytotherapy Research. DOI: 10.1002/ptr.6532. https://consensus.app/papers/details/1f2cbeb09ed0559bb8fe223a7439b787/

[4] Florence Nalimu, Joseph Oloro et al. (2021). Review on the phytochemistry and toxicological profiles of Aloe vera and Aloe ferox. Future Journal of Pharmaceutical Sciences. DOI: 10.1186/s43094-021-00296-2. https://consensus.app/papers/details/bd3e6e8a22875c05995ec1a4ab1474b7/

[5] Eleftheria H. Kaparakou, Charalabos D. Kanakis et al. (2020). Quantitative determination of aloin, antioxidant activity and toxicity of Aloe vera leaf gel products from Greece. Journal of the science of food and agriculture. DOI: 10.1002/jsfa.10650. https://consensus.app/papers/details/7b888c8ac3f15c66b5d6d047528d7bcb/

[6] L. Banu, Imran Khan et al. (2025). Phytochemical comparison of crude and detoxified Aloe vera extracts, with emphasis on aloin. Journal of Drug Research in Ayurvedic Sciences. DOI: 10.4103/jdras.jdras_345_23. https://consensus.app/papers/details/e87dba2c4e0252b6ad53e881a1a97e10/

[7] A. Hayes, P. Pressman et al. (2024). Evaluation of 90-Day Repeated Dose Oral Toxicity of an Aloe Vera Inner Leaf Gel Beverage. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association. DOI: 10.1016/j.fct.2024.114726. https://consensus.app/papers/details/1a4c331b08785bca9ebd4b4d84c348df/

[8] A. Hayes, R. Clemens, and P. Pressman (2022). The absence of genotoxicity of a mixture of aloin A and B and a commercial aloe gel beverage. Toxicology Mechanisms and Methods. DOI: 10.1080/15376516.2021.2023828. https://consensus.app/papers/details/05159eed15c753c5b92b738eac8c0ca4/

[9] A. Bozzi, C. Perrin et al. (2006). Quality and authenticity of commercial aloe vera gel powders. Food Chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2006.05.061. https://consensus.app/papers/details/03c411c96c825e8f8e52a56a6941392e/