Kesum digunakan secara tradisional untuk masalah perut. Satu ulasan oleh Universiti Sains Malaysia dan rakan kongsi menyatakan kesum digunakan untuk merawat sakit perut, dan daun mentah atau dimasak digunakan dalam bentuk rebusan untuk gangguan pencernaan [1]. Ulasan ini menyatakan kajian farmakologi menunjukkan aktiviti antiulser, analgesik dan antiradang, serta sifat meningkatkan pencernaan [1].
Artikel ini meneliti kajian tentang kesan kesum pada ulser perut, keselamatannya, dan kajian kanser di makmal.
Perlindungan Perut daripada Etanol
Ekstrak akueus daun. Satu kajian oleh Mahmood dan rakan kongsi menguji ekstrak akueus daun Polygonum minus terhadap ulser perut yang dicetuskan oleh etanol pada tikus [2]. Dapatannya [2]:
-
Tikus diberi ekstrak pada dos 250 dan 500 mg/kg, atau ubat omeprazol 20 mg/kg sebagai rujukan, sejam sebelum etanol.
-
Kumpulan kawalan ulser menunjukkan kecederaan mukosa yang teruk.
-
Pra-rawatan dengan ekstrak kesum atau omeprazol memberikan perlindungan ketara dan meningkatkan pengeluaran mukus.
-
Bengkak dan penyusupan sel darah putih pada lapisan submukosa berkurang.
Pecahan ekstrak. Satu kajian dalam International Journal of Molecular Sciences memecahkan ekstrak etanol daun P. minus kepada lima pecahan [3]. Pecahan etil asetat:metanol (1:1) merencat lesi ulser paling baik mengikut dos [3]. Mekanisme perlindungan dikaitkan dengan peningkatan enzim antioksidan SOD, heksosamina dan prostaglandin E2 dalam dinding perut [3].
Perbandingan lima tumbuhan Malaysia. Satu kajian oleh Universiti Teknologi Malaysia dan Universiti Malaya membandingkan ekstrak etanol lima tumbuhan ubat Malaysia [4]. Tumbuhan yang diuji ialah P. minus, Andrographis paniculata, Curcuma xanthorrhiza, Momordica charantia dan Strobilanthes crispus [4]. Semua tumbuhan mengurangkan lesi perut mengikut dos, dan antaranya P. minus menunjukkan peratus perencatan kawasan ulser yang lebih baik [4].
Keselamatan: Kajian Ketoksikan
Ketoksikan akut dan subkronik. Satu kajian oleh Universiti Sains Malaysia dan AIMST University menilai ekstrak metanol daun P. minus pada tikus Sprague Dawley [5]. Dapatannya [5]:
-
Kajian akut: selamat pada dos tertinggi yang diuji, 2,000 mg/kg, tanpa perubahan kelakuan, fisiologi atau patologi.
-
Kajian subkronik pada 250 hingga 2,000 mg/kg: tiada perubahan pada berat badan, pengambilan makanan dan air, koordinasi motor, kelakuan dan kewaspadaan.
-
Ujian darah dan biokimia tidak berbeza berbanding kawalan.
-
Berat organ relatif tidak berbeza.
Pengkaji menyimpulkan ekstrak metanol daun kesum boleh dianggap selamat sehingga dos 2,000 mg/kg [5].
Dos lebih tinggi. Kajian Mahmood mendapati kajian ketoksikan akut pada dos lebih tinggi, 5 g/kg, tidak menunjukkan tanda toksik pada tikus [2].
Kajian lain. Satu kajian oleh Knowledge University dan rakan kongsi mendapati ekstrak akueus dan etanol P. minus tidak berbahaya dalam ujian ketoksikan akut pada tikus, termasuk fungsi darah, hati dan buah pinggang [6].
Kajian ini turut menilai sebatian fenolik utama kesum, iaitu asid galik, kuersetin, rutin dan asid kumarik, dan mendapati kuersetin dan rutin menunjukkan afiniti pengikatan yang ketara terhadap enzim H+/K+ ATPase, siklooksigenase-2 dan asetilkolinesterase dalam simulasi komputer [6].
Ujian manusia UKM selama enam minggu juga tidak melaporkan kesan buruk [7].
Kanser Mulut di Makmal
Satu kajian oleh Indian Institute of Technology Guwahati menguji ekstrak metanol Persicaria odorata pada sel kanser sel skuamus mulut [8]. Dapatannya [8]:
-
Ekstrak menunjukkan aktiviti antiproliferatif, anti-kemandirian dan anti-metastatik.
-
Kitaran sel dihentikan pada fasa G2.
-
Laluan isyarat Akt/mTOR dihalang mengikut dos.
-
Ekspresi protein berkaitan tumor seperti siklin D1, COX2, survivin, MMP-9 dan VEGF-A berkurang.
Kajian ini menyatakan P. odorata digunakan secara meluas dalam perubatan tradisional untuk keradangan, sakit perut dan tumor [8]. Namun, ini ialah kajian sel di makmal sahaja.
Ulasan Genus Polygonum
Satu ulasan komprehensif oleh Centre National de la Recherche Scientifique dan rakan kongsi menyatakan genus Polygonum telah digunakan berabad-abad untuk pelbagai gangguan, termasuk sakit usus dan perut [9]. P. minus antara spesies yang kerap digunakan dalam perubatan tradisional yang dibincangkan dalam ulasan ini, yang turut merangkumi ciri toksikologi genus ini [9].
Satu ulasan oleh UiTM menyatakan lebih banyak kajian diperlukan untuk mengenal pasti keberkesanan dan ketoksikan P. odorata [10].
Ringkasan
| Aspek | Bukti | Jenis kajian |
|---|---|---|
| Perlindungan perut | Positif [2] [3] [4] | Tikus |
| Ketoksikan akut | Tiada tanda toksik sehingga 5 g/kg [2] | Tikus |
| Ketoksikan subkronik | Selamat sehingga 2,000 mg/kg [5] | Tikus |
| Kanser mulut | Aktiviti antikanser [8] | Sel makmal |
Bagi yang Menanam Daun Kesum Sendiri
Bagi kawalan perosak dan penyakit, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman kesum.
Kesimpulan
Kajian pada tikus mendapati ekstrak daun kesum melindungi perut daripada ulser yang dicetuskan oleh etanol, seperti omeprazol dalam satu kajian. Kajian ketoksikan pada tikus tidak menemui kesan toksik pada dos tinggi. Namun, belum ada ujian klinikal ulser perut pada manusia, dan kesan antikanser hanya dikaji pada sel di makmal.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan. Pesakit ulser perut perlu mendapatkan rawatan doktor.
Rujukan
[1] P. Christapher, S. Parasuraman et al. (2015). Review on Polygonum minus. Huds, a commonly used food additive in Southeast Asia. Pharmacognosy Research. DOI: 10.4103/0974-8490.147125. https://consensus.app/papers/details/f3d3b45afa985547be40cbed614e06fc/
[2] A. Mahmood, A. Zahra, and I. Salmah (2010). Cytoprotective activities of Polygonum minus aqueous leaf extract on ethanol-induced gastric ulcer in rats. Journal of Medicinal Plants Research. DOI: 10.5897/jmpr09.412. https://consensus.app/papers/details/0b83bc10e62f5154ba5b74f5732cf9bc/
[3] Tanpa nama pengarang (2012). Pharmacological Mechanisms Underlying Gastroprotective Activities of the Fractions Obtained from Polygonum minus. International Journal of Molecular Sciences (www.mdpi.com/journal/ijms). https://consensus.app/papers/details/268836d499ce55168e1e34d6555247c9/
[4] S. Wasman, M. Ameen et al. (2013). GASTRIC PROTECTION ABILITY OF SOME MEDICINAL MALAYSIAN PLANTS AGAINST ETHANOL INDUCTION MODEL IN SPRAGUE DAWLEY–RATS. Unknown Journal. DOI: 10.11113/jt.v57.1534. https://consensus.app/papers/details/da139f13447b55aa99cb9edf68c399bb/
[5] P. Christapher, S. Parasuraman et al. (2017). Acute and subchronic toxicity studies of methanol extract of Polygonum minus leaves in Sprague Dawley rats. Regulatory Toxicology and Pharmacology. DOI: 10.1016/j.yrtph.2017.02.005. https://consensus.app/papers/details/4bbf4d49c4a35ce8ae264fabd7cd0b03/
[6] S. W. Qader, Mehmet Ozdemir et al. (2023). Toxicity, Pharmacokinetic Profile, and Compound-Protein Interaction Study of Polygonum minus Huds Extract. Applied Biochemistry and Biotechnology. DOI: 10.1007/s12010-023-04499-6. https://consensus.app/papers/details/f94af2a0f19356a5914a81f78ad0cb47/
[7] Hanis Mastura Yahya, S. Shahar et al. (2017). Mood, cognitive function and quality of life improvements in middle aged women following supplementation with polygonum minus extract. Sains Malaysiana. DOI: 10.17576/jsm-2017-4602-09. https://consensus.app/papers/details/7b34227e081755f4b106b8ea69c07970/
[8] J. Monisha, N. Roy et al. (2019). Vietnamese coriander inhibits cell proliferation, survival and migration via suppression of Akt/mTOR pathway in oral squamous cell carcinoma. Journal of Basic and Clinical Physiology and Pharmacology. DOI: 10.1515/jbcpp-2019-0162. https://consensus.app/papers/details/781d2f3bb2e259afbcdb5b29de2935cc/
[9] Sourour Idoudi, A. Tourrette et al. (2024). The genus Polygonum: An updated comprehensive review of its ethnomedicinal, phytochemical, pharmacological activities, toxicology, and phytopharmaceutical formulation. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e28947. https://consensus.app/papers/details/dbcc8830124850d096bfd2df199e89c3/
[10] N. Azmi, Ezza Izzati Zulkurnain et al. (2021). The Phytochemical and Pharmacological Properties of Persicaria odorata: A Review. Journal of Pharmaceutical Research International. DOI: 10.9734/jpri/2021/v33i41b32366. https://consensus.app/papers/details/ffcadf6dfa9d587a804e2d7de1dd78a7/
Kata Kunci
daun kesum, ulser perut, keselamatan herba, kajian haiwan, ketoksikan
