Pengorek Biji Ciku: Perosak Tersembunyi di Dalam Buah

Pengorek biji ciku (Trymalitis margarias) ialah perosak yang semakin serius dalam penanaman ciku. Satu kajian di University of Horticultural Sciences, Bagalkot, menyatakan perosak ini memakan endosperma biji ciku dan membuat lubang keluar pada buah, akhirnya mengurangkan hasil yang boleh dipasarkan [1].

Artikel ini meneliti kajian tentang kerosakan oleh pengorek biji, faktor cuaca yang mempengaruhinya, varieti yang lebih tahan, dan kaedah kawalan yang diuji.

Mengapa Perosak Ini Semakin Serius?

Kajian Bagalkot menyatakan beberapa faktor menyebabkan perosak ciku merebak ke kawasan yang lebih luas [1]:

• Pengeluaran ciku yang intensif.

• Penanaman monokultur kultivar seperti Kalipatti dan Cricket Ball.

• Perubahan keadaan persekitaran.

• Populasi perosak yang tidak diurus.

Berapa Besar Kerosakannya?

Kerosakan berbeza dengan ketara antara lokasi dan musim:

• Mudigere: Kerosakan buah minimum pada September 2019 (5.13% bagi Kalipatti dan 2.56% bagi Cricket Ball) dan maksimum pada Mac 2020 (51.92% bagi Kalipatti dan 30.13% bagi Cricket Ball) [2].

• Venkataramannagudem: Kerosakan buah maksimum 11.00% pada separuh pertama November, dan minimum 1.00% pada separuh kedua Februari [3].

• Gandevi: Kerosakan pada varieti Kalipatti sekitar 6 hingga 7% [4][5].

Cuaca dan Pengorek Biji

Kajian di Mudigere mendapati [2]:

• Hujan mempunyai korelasi negatif yang signifikan dengan serangan pengorek biji.

• Suhu maksimum, kelembapan relatif maksimum dan jam cahaya matahari mempunyai korelasi positif.

Kajian di Venkataramannagudem juga mendapati kerosakan buah berkorelasi positif dengan kelembapan relatif maksimum [3]. Kajian ini turut mendapati jumlah pepejal terlarut dan gula penurun dalam buah berkorelasi positif dengan kerosakan [3].

Satu kajian jangka panjang (2014 hingga 2022) di 21 daerah utama penanaman ciku di Maharashtra mendapati kerosakan pengorek biji berkorelasi dengan suhu maksimum, dan kelembapan relatif merupakan faktor paling berpengaruh [6].

Varieti Mana yang Lebih Tahan?

Satu kajian di Navsari Agricultural University menguji 23 varieti dan kacukan ciku selama lima tahun [5]. Dapatannya [5]:

Pengkaji mendapati tiada korelasi signifikan antara morfologi biji atau kandungan biokimia biji dengan serangan [5]. Ketahanan yang dilihat ialah jenis “melarikan diri”, kerana varieti yang kurang rosak berbunga dan berbuah lebih lewat [5].

Masa kerosakan berbeza. Kerosakan paling tinggi pada Disember, iaitu fasa awal penuaian, bagi Kirthibarthi, Kalipatti dan CO-2, manakala DHS-2 dan Cricket Ball paling rosak pada Februari, iaitu fasa pertengahan penuaian [5].

Kajian sebelumnya di lokasi yang sama. Satu kajian ke atas 23 varieti di stesen yang sama dari 2015 hingga 2018 mendapati Kirthibarthi 22% lebih rentan berbanding Kalipatti [4]. Varieti Chala collection-1, Chala collection-3, CO-1, CO-3, PKM-4, Zumakhiya dan PKM-3 secara keseluruhan 40 hingga 57% kurang rentan berbanding Kalipatti [4].

Adakah Jarak Tanaman Mempengaruhi?

Satu kajian menguji lapan varieti pada jarak tanaman biasa (10 × 10 m) dan kepadatan tinggi (5 × 5 m) [7]. Dapatannya [7]:

• Kalipatti (7.50%), DHS-2 (5.88%) dan Cricket Ball (5.55%) mempunyai serangan lebih tinggi.

• PKM-4, PKM-3 dan CO-3 mempunyai kerosakan lebih rendah.

• Data dua tahun menunjukkan tiada perbezaan serangan antara jarak biasa (4.38%) dan kepadatan tinggi (3.95%).

Kajian yang sama mendapati ciri morfologi seperti berat, warna dan bentuk buah dan biji, serta bilangan biji sebiji buah, tidak berkait dengan tahap serangan [7]. Namun, buah varieti yang lebih tahan, iaitu PKM-1, PKM-4 dan CO-3, semuanya hanya mempunyai satu lubang yang terletak di separuh bawah buah, berbanding 60 hingga 90% bagi varieti lain [7].

Kaedah Kawalan Kimia yang Diuji

Kajian Bagalkot. Antara racun serangga yang diuji, deltametrin paling berkesan mengurangkan kerosakan pengorek biji, setanding dengan lambda-sihalotrin dan novaluron [1].

Kajian berbilang lokasi. Satu kajian oleh Indian Institute of Horticultural Research menguji jadual semburan berurutan di dua zon ekologi [8]. Dapatannya [8]:

• Di Gandevi, semburan berurutan mengurangkan kerosakan kepada 2.48 hingga 2.54%, berbanding 7.38% di plot kawalan.

• Di Periyakulam, kerosakan berkurang kepada 0.9 hingga 1.17%, berbanding 6.84% di plot kawalan.

• Jadual ini mengurangkan kerosakan buah sebanyak 65 hingga 85% dan meningkatkan bilangan buah boleh dipasarkan sebanyak 15 hingga 35%.

Salah satu jadual yang berkesan menggabungkan deltametrin dengan Bacillus thuringiensis (Bt), sejenis racun biologi [8].

Penting diingat, racun yang diuji di luar negara tidak semestinya didaftarkan untuk kegunaan pada ciku di Malaysia.

Bagi Penanam Ciku

Kajian-kajian ini dijalankan di luar Malaysia, dan tiada kajian pengorek biji ciku di Malaysia ditemui dalam carian ini. Jika racun serangga diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI untuk pengenalpastian perosak dan kaedah kawalan yang sesuai.

Kesimpulan

Pengorek biji ciku memakan biji dari dalam buah dan meninggalkan lubang keluar, mengurangkan hasil yang boleh dipasarkan. Kerosakan boleh mencapai lebih 50% pada musim tertentu, dan dipengaruhi oleh suhu, kelembapan dan hujan. Sesetengah varieti seperti CO-3 dan PKM-4 kurang diserang, kemungkinan kerana masa berbuah yang berbeza. Kajian menunjukkan jadual semburan berurutan boleh mengurangkan kerosakan dengan ketara.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat agronomi khusus.

Rujukan

[1] S. Shilpa (2023). EVALUATION OF DIFFERENT INSECTICIDES AGAINST SAPOTA SEED BORER (TRYMALITIS MARGARIAS MEYRICK). Journal of Experimental Zoology India. DOI: 10.51470/jez.2023.26.2.1695. https://consensus.app/papers/details/d8e1d0e0e1f257a6badf958602d6bdd4/

[2] Bharati Jambunatha Patil, S. Mh et al. (2020). Seasonal incidence of sapota seed borer, Trymalitis margarias Meyrick (Lepidoptera: Tortricidae) in Mudigere. Journal of Entomology and Zoology Studies. DOI: 10.22271/j.ento.2020.v8.i6q.8008. https://consensus.app/papers/details/6c210e83bf6758d8b712ec134b0a7e78/

[3] G. Priyanka, P. Sunitha et al. (2024). Damage potential of sapota seed borer, Trymalitis margarias and impact of physico-chemical parameters under West Godavari district. International Journal of Advanced Biochemistry Research. DOI: 10.33545/26174693.2024.v8.i11l.2993. https://consensus.app/papers/details/3e1286d3492759898e97ce5c9f1a530f/

[4] K. Bisane and B. M. Naik (2021). Evaluation of Sapota Varieties Against Seed Borer Trymalitis Margarias Meyrick. Indian Journal of Entomology. DOI: 10.5958/0974-8172.2021.00033.x. https://consensus.app/papers/details/8ca95ba06372550ab2710cd58bf2e87d/

[5] P. Modi and A. P. Patel (2026). Comparative Study of Sapota Varieties and Hybrids for Tolerance and Susceptibility against Seed Borer (Trymalitis margarias Meyrick). Indian Journal of Plant Genetic Resources. DOI: 10.56093/ijpgr.v39i1.175908. https://consensus.app/papers/details/5021462f54485561bad992bfcc51e3ad/

[6] M. Malik, Niranjan Singh et al. (2025). Temporal dynamics of sapota pest damage and Phytophthora disease: insights from time series and machine learning models. Frontiers in Plant Science. DOI: 10.3389/fpls.2025.1659709. https://consensus.app/papers/details/c1823c5291f258ea8c02afe3f68a9e74/

[7] Pratikkumar A. Patel, K. Bisane, and B. M. Naik (2020). Estimation of fruit damage deviation due to seed borer, Trymalitis margarias Meyrick under different varieties and spacing in sapota. Journal of entomological research. DOI: 10.5958/0974-4576.2020.00085.7. https://consensus.app/papers/details/d1fafbb7c6925a18af5e76b5b4e902e2/

[8] S. Irulandi, Prakash Patil, and Sridhar Gautam (2023). Management schedule against seed borer, Trymalitis margarias (Lepidoptera: Tortricidae) in sapota. Journal of Entomological Research. DOI: 10.5958/0974-4576.2023.00121.4. https://consensus.app/papers/details/79db99c5bd0e56daa8959abddce21299/

Kata Kunci

ciku, pengorek biji ciku, perosak buah, kawalan perosak, kualiti buah