Ulat Pengorek Pucuk dan Buah Terung: Musuh Utama Penanam Terung

Terung ialah sayur yang mudah ditanam dan digemari dalam masakan Malaysia, daripada kari hingga sambal. Namun, penanam terung sering kecewa apabila pucuk muda tiba-tiba layu dan buah yang dituai berlubang dengan ulat di dalamnya. Punca utamanya ialah ulat pengorek pucuk dan buah terung (Leucinodes orbonalis).

Artikel ini meneliti kajian tentang biologi, kerosakan dan kaedah kawalan ulat pengorek pucuk dan buah terung, termasuk kaedah biologi, tanaman selingan, racun mikrob dan racun kimia.

Perosak Nombor Satu Terung

Ancaman utama di Asia Selatan. Satu ulasan menyatakan ulat pengorek pucuk dan buah terung merupakan ancaman utama kepada ladang terung di Asia Selatan [1]. Ulasan lain menyifatkannya sebagai perosak paling merosakkan dan ancaman nombor satu, khususnya di Asia Selatan [2]. Satu ulasan terkini pula menyatakan perosak ini merupakan kekangan utama kepada pengeluaran terung di Asia Selatan dan Asia Tenggara [3].

Kerugian besar. Larva perosak ini mengorek pucuk dan buah, dan boleh menyebabkan kerugian sehingga 90% serta kemerosotan kualiti [1]. Ulasan lain melaporkan kerosakan sehingga 80% dari segi buah dan kandungan vitamin C [2].

Kitaran Hidup dan Kerosakan

Satu kajian dari Pakistan menerangkan biologi perosak ini [4]:

Betina bertelur kira-kira 250 biji, satu demi satu, pada buah yang sedang membesar dan pucuk muda.
Ulat berwarna merah jambu dengan bulu halus yang jarang.
Ulat matang berukuran kira-kira 20 mm dan menjadi pupa dalam kepompong sutera yang keras.
Seluruh kitaran hidup selesai dalam 3 hingga 6 minggu.
Terdapat lima generasi yang bertindih dalam setahun.

Bagaimana pokok rosak? Ulat yang baru menetas mengorek tangkai daun, urat tengah daun besar dan pucuk muda [4]. Aktiviti ulat ini menjejaskan pengaliran nutrien ke pucuk, menyebabkan pucuk layu dan terkulai [4]. Akibatnya, pertumbuhan terung serta saiz dan bilangan buah berkurangan dengan ketara [4].

Masalah Racun Berlebihan

Ulasan menyatakan petani sering menggunakan racun serangga secara berlebihan untuk melawan perosak ini [1]. Kesannya termasuk [1]:

Pengumpulan sisa racun dalam makanan.
Kerintangan racun serangga.
Kebangkitan semula perosak dan wabak perosak sekunder.
Kemudaratan kepada organisma berfaedah dan alam sekitar.

Satu kajian lapangan turut menyatakan amalan pengurusan perosak ini terhad kepada semburan racun kimia yang kerap, dan kerintangan yang semakin meningkat menyebabkan keperluan mendesak untuk menguji bahan baharu [5].

Kaedah Kultur dan Mekanikal

Ulasan terkini menekankan amalan kultur dan mekanikal sebagai asas pengurusan [3]. Amalan ini, khususnya pemangkasan mingguan dan pemusnahan pucuk serta buah yang diserang, bersama sanitasi ladang, penting untuk memutuskan kitaran hidup perosak [3].

Tanaman Selingan Ketumbar dan Adas

Satu kajian menarik menguji tanaman selingan untuk mengurangkan serangan perosak ini [6]:

Tanaman selingan ketumbar dan adas mengurangkan kerosakan buah kepada 12 hingga 15% berbanding plot terung tunggal.
Jumlah hasil terung yang ditanam dengan tanaman selingan lebih tinggi dengan ketara.
Ketumbar dan adas sama berkesan.

Mengapa berkesan? Dalam ujian pilihan, kehadiran adas atau ketumbar mengurangkan tarikan rama-rama betina kepada terung [6]. Bilangan telur pada terung bersama adas (38.9 biji bagi setiap betina) dan ketumbar (37.1) jauh lebih rendah berbanding terung tunggal (48.4) [6].

Kajian yang sama mendapati ekstrak isirung biji neem 4% dan produk berasaskan neem lebih berkesan berbanding debu abu, dengan serangan buah 15 hingga 16% kurang berbanding kawalan [6]. Gabungan tanaman selingan ketumbar dan semburan neem memberikan pengurangan kerosakan buah yang ketara [6].

Kawalan Biologi dan Feromon

Musuh semula jadi. Ulasan terkini menyatakan kawalan biologi merupakan teras IPM, menggunakan parasitoid seperti Trathala flavoorbitalis dan Trichogramma chilonis, serta agen mikrob dan nematod entomopatogen [3].

Perangkap feromon. Pemantauan dan perangkap besar-besaran menggunakan feromon seks merupakan alat yang tepat untuk pemantauan dan pengurangan populasi, membolehkan tindakan dilakukan tepat pada masanya [3]. Ulasan lain turut menyenaraikan perangkap feromon seks, halangan fizikal, racun biologi dan agen kawalan biologi sebagai komponen IPM [1].

Racun Mikrob dan Biopestisid

Kajian di Bangladesh. Satu kajian menyatakan perosak ini penting dari segi ekonomi di Bangladesh dan menguji beberapa racun mikrob yang kurang toksik [7]. Beberapa rawatan, termasuk Bacillus thuringiensis var. kurstaki dan spinosad, mengurangkan serangan pucuk dengan ketara [7].

Gabungan biopestisid. Satu kajian lain mendapati semua gabungan biopestisid yang diuji berkesan, dengan gabungan terbaik mengawal 88.43% serangan pucuk dan 69.67% serangan buah (mengikut bilangan) [8]. Gabungan tersebut juga meningkatkan hasil boleh pasar sehingga 120.19% berbanding kawalan [8].

Racun Kimia: Bukti Bercampur

Satu kajian makmal dan lapangan menguji sembilan racun serangga daripada pelbagai kumpulan [5]. Dapatannya bercampur [5]:

Dua racun mengurangkan lebih 80% serangan pucuk dan buah pada musim sejuk.
Beberapa racun berkesan sederhana pada musim sejuk tetapi rendah pada musim panas.
Lambda-sihalotrin dan klorpirifos mengurangkan serangan, tetapi keberkesanannya tidak memuaskan.
Prestasi azadirachtin (bahan aktif neem) adalah paling lemah dalam kedua-dua ujian makmal dan lapangan.

Dapatan tentang neem ini berbeza dengan kajian tanaman selingan di atas, yang mendapati produk neem lebih berkesan daripada abu [6]. Ini menunjukkan keberkesanan neem bergantung kepada formulasi, kepekatan dan keadaan kajian.

Ulasan terkini mengesyorkan racun terpilih digunakan secara bergilir dengan biopestisid berdasarkan paras ambang, untuk melambatkan kerintangan dan memelihara serangga berfaedah [3].

Terung Bt

Ulasan terkini juga menyatakan terung transgenik Bt yang menghasilkan protein Cry1Ac merupakan pilihan yang sangat berkesan dan mengurangkan kebergantungan kepada racun serangga [3].

Panduan Praktikal

Pangkas dan musnahkan pucuk serta buah yang diserang setiap minggu, seperti yang disyorkan dalam ulasan IPM.
Amalkan sanitasi ladang untuk memutuskan kitaran hidup perosak.
Pertimbangkan tanaman selingan ketumbar di antara barisan terung, berdasarkan kajian yang dirujuk.
Gunakan perangkap feromon untuk memantau populasi perosak.
Lindungi parasitoid dan musuh semula jadi dengan mengurangkan semburan yang tidak perlu.
Jika racun perosak diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label, dan patuhi tempoh selamat sebelum menuai.
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang pengurusan perosak bersepadu terung.

Kesimpulan

Ulat pengorek pucuk dan buah terung merupakan perosak utama terung di Asia Selatan dan Asia Tenggara, dengan kerugian sehingga 80 hingga 90%. Penggunaan racun berlebihan menyebabkan sisa racun, kerintangan dan kebangkitan semula perosak. Kajian menunjukkan pemangkasan mingguan, sanitasi, tanaman selingan ketumbar atau adas, perangkap feromon, parasitoid dan biopestisid boleh membantu. Keberkesanan racun kimia dan neem pula bercampur antara kajian, jadi pendekatan bersepadu berdasarkan ambang merupakan pilihan terbaik.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional. Sebutan nama racun adalah daripada kajian yang dirujuk dan bukan cadangan penggunaan.

Rujukan

[1] M. A. Habib Siam, Mohammad Shamsil Arafeen et al. (2024). Biology and Management of Eggplant (Solanum melongena L.) Shoot and Fruit Borer: A Review. Journal of the Bangladesh Agricultural University. DOI: 10.3329/jbau.v22i3.76396. https://consensus.app/papers/details/754551d61c9e505fb7e487c6ddf251b5/

[2] R. Mainali (2014). Biology and management of eggplant fruit and shoot borer, Leucinodes orbonalis Guenee (Lepidoptera: Pyralidae): a review. International Journal of Applied Sciences and Biotechnology. DOI: 10.3126/ijasbt.v2i1.10001. https://consensus.app/papers/details/fdeebe629b8f5d7caddaec1fde31554d/

[3] N. Reddy, A. Vijay et al. (2025). Integrated Pest Management of Brinjal Fruit and Shoot Borer, Leucinodes orbonalis (Guenee.): Strategies, Emerging Technologies and Meteorological Drivers. International Journal of Bio-resource and Stress Management. DOI: 10.23910/1.2025.6737. https://consensus.app/papers/details/977b04cbe00d573cb4c0320edd33d0ea/

[4] Humayun Javed, T. Mukhtar, and K. Javed (2017). Management of eggplant shoot and fruit borer (Leucinodes orbonalis guenee) by integrating different non-chemical approaches. Pakistan Journal of Agricultural Sciences. DOI: 10.21162/pakjas/17.5282. https://consensus.app/papers/details/86b1da99a90c510d98f765edab06c5e0/

[5] M. Latif, M. Rahman, and M. Alam (2010). Efficacy of nine insecticides against shoot and fruit borer, Leucinodes orbonalis Guenee (Lepidoptera: Pyralidae) in eggplant. Journal of Pest Science. DOI: 10.1007/s10340-010-0309-2. https://consensus.app/papers/details/6e2f6dc57e8653d79765682bd7e3382f/

[6] S. Satpathy and D. S. Mishra (2011). Use of intercrops and antifeedants for management of eggplant shoot and fruit borer Leucinodes orbonalis (Lepidoptera: Pyralidae). International Journal of Tropical Insect Science. DOI: 10.1017/s1742758411000154. https://consensus.app/papers/details/cf5aefa757b95f3aa4aac8ebd263fc0d/

[7] M. I. Mollah, Nayem Hassan, and S. Khatun (2022). Evaluation of Microbial Insecticides for the Management of Eggplant Shoot and Fruit Borer, Leucinodes orbonalis Guenee. Entomology and Applied Science Letters. DOI: 10.51847/h7eumm1rax. https://consensus.app/papers/details/0f3048e6a38a5a5fab1d437dad926563/

[8] M. I. Mollah, Nayem Hassan et al. (2022). Sequential application of bio-pesticides suppresses eggplant shoot and fruit borer, Leucinodes orbonalis Guenee infestation. Journal of Entomology and Zoology Studies. DOI: 10.22271/j.ento.2022.v10.i5b.9054. https://consensus.app/papers/details/ccfbd1430e535fe88c0f7b834faeb638/