Keladi biasanya dibiakkan secara vegetatif menggunakan ubi atau anak pokok. Kaedah ini mudah, tetapi mempunyai satu kelemahan besar: penyakit, termasuk virus, boleh dipindahkan dari satu generasi ke generasi seterusnya. Lama-kelamaan, kultivar merosot dan hasil menurun. Kultur tisu menawarkan cara menghasilkan anak benih keladi yang bebas virus.
Artikel ini meneliti kajian tentang virus mozek dasheen, teknik penghapusan virus melalui kultur tujahan pucuk, serta kesan anak benih bebas virus terhadap hasil.
Masalah Pembiakan Vegetatif
Penyakit terbawa-bawa. Satu kajian menyatakan keladi secara tradisional dibiakkan daripada potongan ubi, amalan yang menggalakkan penyebaran patogen [1].
Kemerosotan kultivar. Satu kajian menyatakan pembiakan vegetatif menggunakan ubi yang dijangkiti virus boleh menyebabkan kemerosotan kultivar, penurunan hasil dan kemerosotan kualiti [2].
Virus Mozek Dasheen
Virus mozek dasheen (DsMV) ialah virus utama yang menjangkiti keladi. Satu kajian menyatakan virus ini menyebabkan gejala mozek, kecacatan, kerdil atau “berbulu” pada daun keladi [1]. Akibatnya, kualiti dan hasil keladi berkurangan dengan ketara, dan virus ini dianggap faktor pengehad utama dalam pengeluaran keladi [1].
Kajian lain di China menyatakan jangkitan virus yang semakin meningkat dan kemerosotan genetik menjadi masalah bagi kultivar tempatan [3].
Kultur Tujahan Pucuk: Menghapuskan Virus
Prinsip asasnya ialah memotong tisu tujahan pucuk yang sangat kecil, yang biasanya bebas virus, dan menanamnya dalam medium kultur.
Saiz tujahan pucuk penting. Beberapa kajian menunjukkan saiz potongan sangat penting:
-
Memotong tujahan pucuk sehingga 0.3 mm berjaya menghapuskan DsMV daripada keladi Huaguo [3].
-
Menggunakan tujahan pucuk sepanjang 0.5 hingga 0.7 mm yang dikultur tiga kali menghasilkan kadar bebas virus 100% [4].
-
Kultur tujahan pucuk lebih kecil daripada 0.6 mm sebanyak tiga kali menghasilkan anak pokok yang tidak membawa DsMV [5].
Rawatan haba. Satu kajian mendapati meletakkan anak pokok dalam inkubator pada suhu 38.7°C selama 15 hari, diikuti kultur tujahan pucuk 0.5 hingga 0.6 mm, berjaya menghapuskan DsMV dengan berkesan [6].
Kadar kejayaan. Satu kajian awal melaporkan kadar bebas virus 91.24% [7].
Medium Kultur
Kajian-kajian menggunakan medium MS dengan gabungan hormon BA (atau 6-BA) dan NAA:
| Kajian | Medium terbaik untuk pembiakan |
|---|---|
| Zhao (2009) | MS + 6-BA 1.0–2.0 mg/L + NAA 0.2 mg/L [4] |
| Bai (2002) | MS + BA 1.0 mg/L + NAA 0.2 mg/L [5] |
| Zhang (2008) | MS + 6-BA 1.0 mg/L + NAA 0.2 mg/L [7] |
| Xiao (2026) | 6-BA 2 mg/L + NAA 0.1 mg/L [3] |
Kajian Bai mencatatkan indeks pembiakan bulanan sebanyak 5.6 [5]. Kajian Zhao mendapati kadar hidup mencapai 97% apabila anak pokok dipindahkan ke campuran tanah gambut dan vermikulit 1:1 [4].
Hasil Lebih Tinggi dengan Anak Benih Bebas Virus
Inilah bukti paling penting. Satu kajian ujian plot membandingkan keladi bebas virus dengan keladi biasa [5]:
-
Bilangan anak ubi meningkat 37.6% hingga 62.6%.
-
Hasil anak ubi meningkat 20.2% hingga 40.0%.
-
Bilangan anak ubi berkualiti komersial meningkat 44.1% hingga 67.6%.
-
Purata 29.1 anak ubi dihasilkan bagi setiap pokok dalam rumah jaring.
Satu kajian lain di China turut mendapati bilangan anak ubi dan berat ubi tunggal bagi anak benih bebas virus lebih tinggi berbanding kumpulan perbandingan [8].
Ubi Mikro dalam Tabung Uji
Satu kajian terkini berjaya menghasilkan ubi mikro bebas virus dalam tabung uji [2]. Tujahan pucuk daripada ubi yang dijangkiti DsMV dikultur, dan ujian RT-PCR mengesahkan virus telah dihapuskan [2]. Rawatan 8% sukrosa, atau 3% sukrosa dengan 5 ?M asid absisik, mendorong pembentukan ubi mikro [2].
Ubi mikro ini lebih mudah disimpan dan diangkut berbanding anak pokok, menjadikannya bahan tanaman yang berpotensi.
Kejuruteraan Genetik
Satu kajian menyatakan sistem regenerasi daripada tujahan pucuk boleh menghasilkan anak pokok bebas DsMV [9]. Sistem ini juga digunakan untuk memasukkan gen ketahanan penyakit ke dalam keladi, dengan ujian biologi untuk menilai ketahanan terhadap patogen seperti Phytophthora colocasiae [9].
Peluang untuk Pengeluar Benih
Satu kajian menyatakan teknologi kultur tisu menawarkan alternatif yang menjanjikan berbanding kaedah pengeluaran tradisional untuk pembiakan pantas dan pengeluaran bahan tanaman berkualiti sepanjang tahun [1].
Panduan Praktikal
-
Dapatkan bahan tanaman yang bersih daripada sumber yang diiktiraf apabila tersedia.
-
Elakkan menggunakan ubi daripada pokok yang menunjukkan gejala mozek atau daun cacat, kerana virus boleh dipindahkan melalui pembiakan vegetatif.
-
Pertimbangkan anak benih kultur tisu untuk meningkatkan hasil, berdasarkan kajian yang dirujuk.
-
Jika racun perosak diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang sumber anak benih keladi yang berkualiti.
Kesimpulan
Pembiakan keladi secara vegetatif boleh memindahkan virus mozek dasheen, menyebabkan kemerosotan kultivar dan penurunan hasil. Kultur tujahan pucuk bersaiz 0.3 hingga 0.7 mm, kadangkala digabungkan dengan rawatan haba, berjaya menghasilkan anak benih bebas virus dengan kadar sehingga 100%. Ujian plot menunjukkan anak benih bebas virus meningkatkan hasil anak ubi sebanyak 20% hingga 40%. Teknologi ubi mikro dalam tabung uji juga membuka peluang baharu untuk pengeluaran bahan tanaman bersih.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional.
Rujukan
[1] Jyothi R, S. M et al. (2019). RAPID IN VITRO PROPAGATION OF WESTERN GHATS CULTIVAR – COLOCASIA ESCULENTA FOR THE HIGH FREQUENCY OF PLANTLETS. Journal of Drug Discovery And Therapeutics. DOI: 10.32553/jddt.v7i2.447. https://consensus.app/papers/details/d2d20f4d4197597292ef24dc65eddd90/
[2] Sheng-Lin Wang, Yao Xiao et al. (2025). Virus-Free Micro-Corm Induction and the Mechanism of Corm Development in Taro. International Journal of Molecular Sciences. DOI: 10.3390/ijms26083740. https://consensus.app/papers/details/63a7020e89ac5c7c92c2398aa5dd2a5a/
[3] Yao Xiao, Feng Huang et al. (2026). Study on virus elimination and rapid propagation of stem tips of Huaguo taro. ACTA AGRICULTURAE UNIVERSITATIS JIANGXIENSIS. DOI: 10.3724/aauj.2026058. https://consensus.app/papers/details/73ea13a977a95bb8821345c82dd1f2e6/
[4] Jian Zhao (2009). Several Physiological Factors Influencing Virus-free and Rapid Propagation in Shoot-tip Culture of Colocasia esculenta L. Schott. Plant Physiology Communications. https://consensus.app/papers/details/147713f07fa550158729c6822d3cb1d6/
[5] Xin-Fu Bai (2002). IN VITRO PROPAGATION AND FIELD TEST OF TARO VIRUS-FREE PLANTLETS. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/522159a204b4545ca2ea323c3e5a5740/
[6] Jing-Yu Li (2013). Optimization of Induction Conditions for Virus-free Lipu-taro. Heilongjiang Agricultural Sciences. https://consensus.app/papers/details/466f916dd3c05b41972ad23bbdbbaccf/
[7] Zhi-Yong Zhang (2008). Preliminary study on shoot tip for virus-free of Liuyuehong early maturity taro. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/b156dfe1c51c5ae4b4d0c193f7053df2/
[8] Jun-Hui Yang (2004). Study on speeding propagation with virus-free and cultivation of dasheen. Shandong Science. https://consensus.app/papers/details/28c903359d3d50b1b384735b64e85689/
[9] Xiao-Ling He, S. Miyasaka et al. (2014). Taro (Colocasia esculenta (L.) Schott). Methods in molecular biology. DOI: 10.1007/978-1-4939-1658-0_9. https://consensus.app/papers/details/3abd7481463b5c17ba7d0b0f7be65907/
Kata Kunci
keladi, kultur tisu, bebas virus, anak benih, hasil tanaman
