Minum Roselle 6 Bulan: Apa Kesan Sebenar terhadap Tekanan Darah dan Kulit dalam Ujian Klinikal?

Roselle (Hibiscus sabdariffa L.) semakin mendapat perhatian kerana kegunaannya dalam bidang kesihatan, farmaseutikal, minuman dan kosmetik [1]. Tumbuhan ini mempunyai sejarah panjang penggunaan tradisional dan diiktiraf mempunyai pelbagai sifat farmakologi, termasuk antihipertensi (antihypertensive), antiradang (anti-inflammatory) dan antimikrob (antimicrobial) [2]. Namun, persoalan yang lebih penting ialah sejauh mana manfaat ini dapat dibuktikan dalam kajian ke atas manusia, khususnya melalui ujian klinikal yang terkawal.

Artikel ini mengulas satu ujian klinikal yang meneliti kesan pengambilan minuman roselle selama enam bulan terhadap aktiviti antioksidan, tekanan darah dan keadaan kulit dalam kalangan orang dewasa sihat [1]. Dapatan kajian tersebut kemudian dibincangkan bersama dua ulasan literatur yang merumuskan bukti kajian manusia [2] dan potensi roselle dalam mengurangkan faktor risiko kardiovaskular [3]. Ulasan ini juga menilai batasan kajian secara kritis.

Reka Bentuk dan Kaedah Kajian

Kajian utama menggunakan reka bentuk ujian klinikal rawak (randomized), silang (cross-over), buta berganda (double-blind) dan dikawal plasebo (placebo-controlled) [1]. Seramai 39 orang dewasa sihat menerima 200 ml minuman roselle atau minuman kawalan plasebo dalam tempoh enam bulan [1].

Minuman roselle yang digunakan telah dicirikan dari segi kandungan sebatian bioaktifnya, iaitu:

• Fenolik (phenolics): 1.96 g setara asid galik (gallic acid equivalent) bagi setiap 100 ml [1].
• Antosianin (anthocyanins): 1.65 g setara sianidin-3-glukosida (cyanidin-3-glucoside equivalent) bagi setiap 100 ml [1].

Pencirian ini penting kerana penyelidik mencadangkan bahawa fenolik dan antosianin berkemungkinan merupakan penyumbang utama kepada kesan kesihatan yang diperhatikan [1]. Penyeragaman kandungan sebatian aktif turut membolehkan dapatan kajian dibandingkan dengan kajian lain yang menggunakan produk roselle berbeza.

Parameter yang diukur merangkumi tiga domain utama, iaitu tekanan darah, penanda status antioksidan dalam serum, dan keadaan kulit wajah, khususnya kemerahan (skin redness) dan kelembapan kulit (skin moisture) [1].

Dapatan Utama: Tekanan Darah dan Status Antioksidan

Dari segi tekanan darah, kajian melaporkan penurunan yang signifikan dalam kumpulan yang meminum roselle berbanding nilai sebelum intervensi (preintervention values) [1]. Para penyelidik merumuskan bahawa pengambilan oral minuman roselle selama enam bulan menurunkan tekanan darah secara signifikan [1].

Selepas enam bulan rawatan dengan minuman roselle, peserta menunjukkan peningkatan yang signifikan pada beberapa penanda antioksidan [1]:

• Kandungan fenolik dalam serum.
• Kapasiti antioksidan setara Trolox (Trolox equivalent antioxidant capacity, TEAC).
• Glutation (glutathione).
• Superoksida dismutase (superoxide dismutase, SOD).
• Glukosa-6-fosfat dehidrogenase (glucose-6-phosphate dehydrogenase, G-6-PDH).
• Glutation peroksidase (glutathione peroxidase, GSH-Px).
• Glutation reduktase (glutathione reductase, GSH-Rd).

Peningkatan serentak pada pelbagai komponen sistem pertahanan antioksidan, sama ada enzim mahupun bukan enzim, menunjukkan bahawa kesan minuman roselle tidak terhad kepada satu penanda sahaja [1]. Peningkatan kandungan fenolik serum juga memberi petunjuk bahawa sebatian daripada minuman tersebut diserap ke dalam peredaran darah [1].

Kesan terhadap Kulit Wajah

Bahagian paling menarik dalam kajian ini ialah penilaian keadaan kulit. Abstrak melaporkan peningkatan yang signifikan dalam kemerahan dan kelembapan kulit wajah peserta yang meminum roselle [1]. Para penyelidik mentafsirkan perubahan ini sebagai pengawalaturan positif (positively regulated) terhadap kemerahan dan kelembapan kulit [1].

Walau bagaimanapun, pembaca perlu berhati-hati. Ayat dalam abstrak dimulakan dengan perkataan “However“, yang lazimnya membawa maksud pertentangan, sedangkan kesimpulannya menyatakan kesan tersebut sebagai positif [1]. Peningkatan kelembapan kulit mudah difahami sebagai manfaat, tetapi peningkatan kemerahan kulit boleh ditafsir dengan pelbagai cara. Abstrak tidak menjelaskan sama ada kemerahan tersebut mencerminkan peredaran darah yang lebih baik, rona kulit yang lebih sihat, atau sebaliknya. Oleh itu, tafsiran dapatan kulit ini wajar dibuat dengan berhati-hati.

Kedudukan Dapatan dalam Bukti yang Lebih Luas

Dapatan kajian [1] perlu dilihat dalam konteks literatur yang lebih luas. Penyakit kardiovaskular (cardiovascular diseases, CVD) kekal sebagai punca utama kematian dan ketidakupayaan di seluruh dunia, dan perkembangannya berkait rapat dengan faktor risiko seperti hipertensi, hiperglisemia, dislipidemia, tekanan oksidatif (oxidative stress), keradangan, fibrosis dan apoptosis [3]. Faktor-faktor risiko ini membawa kepada kerosakan oksidatif yang menyebabkan pelbagai komplikasi, termasuk disfungsi endotelium, perubahan integriti vaskular, pembentukan aterosklerosis dan pembentukan semula jantung (cardiac remodeling) [3].

Dalam rangka ini, dua dapatan utama kajian [1], iaitu penurunan tekanan darah dan peningkatan status antioksidan, menyentuh secara langsung dua faktor risiko yang dikenal pasti dalam ulasan [3]. Ulasan tersebut melaporkan bahawa roselle, terutamanya bahagian kelopaknya (calyx), mengandungi pelbagai sebatian bioaktif yang menunjukkan kesan anti-hiperlipidemia, anti-hiperglisemia, antihipertensi, antioksidan, antiradang dan anti-fibrosis [3]. Ulasan ini merangkumi kajian praklinikal dan klinikal [3], maka tidak semua kesan tersebut semestinya telah dibuktikan pada manusia.

Ulasan oleh Almajid dan rakan-rakan [2] yang memberi tumpuan kepada kajian manusia memberikan gambaran yang lebih berhati-hati. Dari segi kesihatan metabolik, kajian-kajian melaporkan kesan yang berbeza-beza terhadap glukosa darah berpuasa, sensitiviti insulin dan profil lipid [2]. Ulasan yang sama turut melaporkan kesan roselle terhadap penanda keradangan seperti MCP-1 dan TNF-?, keberkesanan antibakteria dengan potensi dalam pengurusan jangkitan saluran kencing, serta penambahbaikan penanda fungsi buah pinggang seperti nitrogen urea darah (blood urea nitrogen) dan kreatinin [2].

Perkara Penting yang Perlu Difahami

Beberapa perkara asas perlu difahami sebelum membuat kesimpulan daripada kajian ini:

• Peserta ialah orang dewasa sihat. Kajian [1] tidak melibatkan pesakit hipertensi. Oleh itu, dapatan tidak boleh terus digeneralisasikan kepada individu yang menghidap tekanan darah tinggi atau penyakit kardiovaskular.
• Penurunan tekanan darah dibandingkan dengan nilai asas. Abstrak menyatakan penurunan signifikan berbanding nilai sebelum intervensi [1], bukan secara eksplisit berbanding kumpulan plasebo. Perbezaan ini penting kerana perbandingan dengan plasebo memberikan bukti sebab-akibat yang lebih kukuh.
• Kesan dikaitkan dengan produk yang dicirikan. Minuman yang dikaji mempunyai kandungan fenolik dan antosianin tertentu [1]. Minuman roselle lain dengan kepekatan berbeza tidak semestinya memberikan kesan yang sama.
• Mekanisme masih bersifat cadangan. Penyelidik menyatakan bahawa fenolik dan antosianin “berkemungkinan” menjadi penyumbang utama [1], tetapi hubungan sebab-akibat secara langsung tidak dibuktikan dalam abstrak.
• Bukti manusia secara keseluruhan masih tidak seragam. Kesan terhadap parameter metabolik dilaporkan berbeza-beza antara kajian [2].

Kekurangan dan Batasan Kajian

Walaupun reka bentuk rawak, buta berganda dan dikawal plasebo merupakan kekuatan metodologi, beberapa batasan dapat dikenal pasti daripada abstrak [1]:

• Saiz sampel kecil. Dengan hanya 39 peserta [1], kuasa statistik untuk mengesan kesan sederhana atau kesan sampingan yang jarang berlaku adalah terhad.
• Ketiadaan angka dapatan dalam abstrak. Abstrak tidak melaporkan magnitud sebenar penurunan tekanan darah sistolik atau diastolik, mahupun saiz perubahan pada penanda antioksidan dan kulit [1]. Tanpa angka ini, kepentingan klinikal sesuatu perubahan tidak dapat dinilai.
• Kekaburan reka bentuk silang. Kajian dinyatakan sebagai reka bentuk silang [1], tetapi abstrak tidak menjelaskan susunan fasa rawatan, tempoh setiap fasa, atau kewujudan tempoh penyucian (washout period). Hal ini menimbulkan persoalan tentang kemungkinan kesan bawaan (carry-over effect).
• Perbandingan dengan nilai asas. Pelaporan penurunan tekanan darah berbanding nilai sebelum intervensi [1] lebih terdedah kepada pengaruh faktor masa, regresi ke arah min, dan perubahan gaya hidup berbanding perbandingan antara kumpulan.
• Tafsiran dapatan kulit yang tidak jelas. Pertentangan antara perkataan “However” dengan kesimpulan “positively regulated” [1] menimbulkan ketidakpastian tentang makna klinikal peningkatan kemerahan kulit.
• Faktor pengganggu yang tidak dilaporkan. Abstrak tidak menyebut kawalan terhadap diet, pengambilan sumber polifenol lain, aktiviti fizikal atau penggunaan produk penjagaan kulit, yang berpotensi mempengaruhi hasil [1].
• Keselamatan tidak dilaporkan. Abstrak tidak menyatakan sebarang data kesan sampingan atau tahap pematuhan peserta sepanjang enam bulan [1].
• Hanya abstrak tersedia. Ulasan ini berasaskan abstrak semata-mata. Butiran penting seperti kriteria pemilihan peserta, kaedah pengukuran dan analisis statistik tidak dapat dinilai sepenuhnya.

Kesimpulan

Ujian klinikal ke atas 39 orang dewasa sihat menunjukkan bahawa pengambilan 200 ml minuman roselle yang kaya dengan fenolik dan antosianin selama enam bulan dikaitkan dengan penurunan tekanan darah, peningkatan pelbagai penanda antioksidan, serta perubahan pada kemerahan dan kelembapan kulit wajah [1]. Dapatan ini selari dengan ulasan literatur yang mengaitkan roselle dengan pengurangan faktor risiko kardiovaskular seperti hipertensi dan tekanan oksidatif [3]. Namun, bukti kajian manusia secara keseluruhan masih menunjukkan kesan yang berbeza-beza bagi sesetengah parameter [2]. Memandangkan saiz sampel yang kecil, ketiadaan angka dapatan dalam abstrak dan beberapa kekaburan metodologi, dapatan ini lebih sesuai dianggap sebagai bukti awal yang menjanjikan berbanding asas untuk cadangan klinikal. Ujian yang lebih besar dengan pelaporan yang lebih terperinci diperlukan untuk mengesahkannya.

Rujukan:

1. Hui-Fang Chiu et al. (2022). Improvement on blood pressure and skin using roselle drink: A clinical trial.. Journal of food biochemistry. https://doi.org/10.1111/jfbc.14287
2. Ali Almajid et al. (2023). Exploring the Health Benefits and Therapeutic Potential of Roselle (Hibiscus sabdariffa) in Human Studies: A Comprehensive Review. Cureus. https://doi.org/10.7759/cureus.49309
3. Syaifuzah Sapian et al. (2023). Therapeutic Potential of Hibiscus sabdariffa Linn. in Attenuating Cardiovascular Risk Factors. Pharmaceuticals. https://doi.org/10.3390/ph16060807