Kebanyakan orang membasuh tangan secepat mungkin selepas menyentuh tanah. Namun, penyelidik kini mendapati tanah yang subur dipenuhi mikroorganisma yang mungkin bermanfaat kepada kesihatan manusia. Menurut “hipotesis kebersihan” dan “hipotesis biodiversiti”, kekurangan hubungan dengan mikrob alam semula jadi mungkin menyumbang kepada peningkatan penyakit berkaitan imun seperti alahan dan asma.
Artikel ini meneliti kajian tentang bagaimana berkebun boleh mempengaruhi mikrobiota kulit dan usus serta sistem imun.
Hipotesis Kebersihan dan Biodiversiti
Menurut hipotesis kebersihan dan biodiversiti, pendedahan kerap kepada mikrobiota persekitaran, terutamanya melalui sentuhan tanah, mempelbagaikan mikrobiota komensal, meningkatkan modulasi imun dan akhirnya mengurangkan risiko penyakit berkaitan imun [1].
Satu ulasan skop menyatakan kepelbagaian mikrob usus telah menurun seiring dengan perbandaran dan kehilangan biodiversiti global, manakala kelaziman penyakit radang kronik tidak berjangkit meningkat dalam masyarakat bandar [2].
Bukti: Berkebun Dalam Rumah
Ujian rawak terkawal plasebo dua buta selama sebulan meminta sukarelawan menanam tumbuhan boleh dimakan di dalam rumah pada musim sejuk [1]. Peserta menerima sama ada media tanaman yang kaya mikrob atau media yang kelihatan serupa tetapi miskin mikrob [1].
Dapatan [1]:
Kepelbagaian lima filum bakteria pada kulit meningkat dalam kumpulan intervensi, tetapi tiada perubahan dalam kumpulan plasebo.
Paras sitokin imunomodulasi interleukin 10 (IL-10) dalam plasma meningkat dalam kumpulan intervensi berbanding plasebo.
Peserta dalam kedua-dua kumpulan melaporkan kepuasan dan pematuhan yang tinggi.
Pengkaji menyimpulkan berkebun dalam rumah di bandar menawarkan cara yang bermakna dan mudah untuk meningkatkan pendedahan kepada mikrobiota persekitaran sepanjang tahun [1].
Bakteria Tanah pada Kulit Pekebun
Kajian terhadap 40 sukarelawan yang berkebun mendapati bilangan taksa bakteria yang dikongsi antara kulit dan tanah kebun meningkat sejurus selepas berkebun bagi kebanyakan peserta [3]. Namun, kesan tanah kebun sebahagian besarnya hilang dalam masa 12 jam [3]. Pengkaji mencadangkan rutin berkebun harian dengan sentuhan tanah yang berulang mungkin memastikan mikrob tanah sering hadir pada kulit [3].
Kajian awal pula mendapati sentuhan singkat dengan bahan berasaskan tanah dan tumbuhan meningkatkan kepelbagaian mikrobiota kulit sekurang-kurangnya buat sementara waktu [4].
Kebun dan Mikrobiota Usus
Kajian terhadap 48 warga emas di Finland mendapati kepelbagaian tumbuhan di halaman rumah dikaitkan dengan pengurangan Clostridium sensu stricto dan peningkatan Faecalibacterium serta Prevotellaceae dalam usus [5]. Kelimpahan Bacteroides pula berkait positif dengan persekitaran binaan [5].
Ujian klinikal Harvest for Health juga mendapati bekas pesakit kanser yang berkebun mempunyai kepelbagaian mikrobiom usus yang lebih tinggi berbanding kumpulan menunggu [6].
Kajian di Taska
Intervensi biodiversiti selama dua tahun di taska bandar menambah tumbuhan lantai hutan dan rumput ke halaman taska [7]. Kanak-kanak di taska intervensi mempunyai kekayaan bakteria tertentu yang lebih tinggi pada kulit, dan kelimpahan bakteria berpotensi patogen yang lebih rendah [7]. Pengkaji mencadangkan kajian masa depan meneliti kesan terhadap tindak balas imun dan kejadian penyakit [7].
Kesan terhadap Tindak Balas Vaksin
Ujian rawak terhadap 25 pasangan sukarelawan mendapati kumpulan yang menggosok tangan dalam tanah kaya mikrob tiga kali sehari selama 14 hari menunjukkan perubahan komuniti bakteria komensal [8]. Pengeluaran IFN-? apabila sel darah dirangsang dengan komponen vaksin pneumokokus meningkat dalam kumpulan intervensi [8]. Namun, kedua-dua kumpulan menghasilkan tindak balas antibodi yang kukuh selepas vaksinasi [8].
Kajian Haiwan
Kajian ke atas tikus mendapati pendedahan kepada tanah mengubah mikrobiota usus dan meningkatkan penanda imunoregulasi seperti IL-10 [9]. Dalam model asma tikus, pendedahan kepada tanah mengurangkan tindak balas alahan [9]. Namun, dapatan kajian haiwan tidak semestinya sama pada manusia.
Had dan Risiko
Bukti dalam bidang ini masih di peringkat awal:
Ulasan skop menyatakan kekurangan kajian intervensi manusia yang menguji kesan mikrob tanah secara oral terhadap mikrobiota usus dan daya tahan imun [2].
Kepelbagaian tanah dan risiko berkaitan sifat biologi dan kimia tanah merupakan cabaran utama [2].
Kesan mikrob tanah pada kulit bersifat sementara [3].
Kebanyakan kajian adalah kecil, dan sebahagiannya dijalankan di Finland.
Tanah juga boleh mengandungi patogen, jadi kebersihan asas tetap penting.
Panduan Praktikal
Berkebun secara berkala untuk pendedahan berulang kepada mikrob tanah.
Gunakan kompos dan tanah organik yang kaya dengan kehidupan mikrob.
Tanam pelbagai jenis tumbuhan di halaman rumah.
Pakai sarung tangan jika ada luka dan basuh tangan sebelum makan.
Elakkan bahan kimia berlebihan yang boleh menjejaskan kehidupan tanah; jika perlu, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang pengurusan tanah yang sihat.
Kesimpulan
Kajian awal menunjukkan berkebun dan sentuhan dengan tanah kaya mikrob boleh mempelbagaikan mikrobiota kulit dan usus, serta mempengaruhi penanda imun seperti IL-10. Namun, kesan pada kulit bersifat sementara, kajian masih kecil, dan bukti tentang pencegahan penyakit sebenar masih belum ada. Berkebun mungkin memberi manfaat imun tambahan, tetapi kebersihan asas dan perlindungan daripada jangkitan tetap penting.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Individu dengan sistem imun lemah, luka terbuka atau alahan perlu berhati-hati dan merujuk doktor sebelum berkebun.
Rujukan
[1] M. Saarenpää et al. (2024). Urban indoor gardening enhances immune regulation and diversifies skin microbiota – A placebo-controlled double-blinded intervention study. Environment international. DOI: 10.1016/j.envint.2024.108705.
[2] M. Roslund et al. (2024). Scoping review on soil microbiome and gut health—Are soil microorganisms missing from the planetary health plate?. People and Nature. DOI: 10.1002/pan3.10638.
[3] Gwynne Á. Mhuireach et al. (2023). Garden soil bacteria transiently colonize gardeners’ skin after direct soil contact. Urban Agriculture & Regional Food Systems. DOI: 10.1002/uar2.20035.
[4] M. Grönroos et al. (2018). Short?term direct contact with soil and plant materials leads to an immediate increase in diversity of skin microbiota. MicrobiologyOpen. DOI: 10.1002/mbo3.645.
[5] A. Parajuli et al. (2020). Yard vegetation is associated with gut microbiota composition. The Science of the total environment. DOI: 10.1016/j.scitotenv.2020.136707.
[6] W. Demark-Wahnefried et al. (2024). Vegetable Gardening and Health Outcomes in Older Cancer Survivors. JAMA Network Open. DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2024.17122.
[7] M. Roslund et al. (2021). Long-term biodiversity intervention shapes health-associated commensal microbiota among urban day-care children. Environment international. DOI: 10.1016/j.envint.2021.106811.
[8] M. Roslund et al. (2024). Skin exposure to soil microbiota elicits changes in cell-mediated immunity to pneumococcal vaccine. Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-024-68235-8.
[9] N. Ottman et al. (2019). Soil exposure modifies the gut microbiota and supports immune tolerance in a mouse model. The Journal of Allergy and Clinical Immunology. DOI: 10.1016/j.jaci.2018.06.024.
