Sisa Racun Perosak pada Kobis: Apa yang Ditemui Kajian di Malaysia

Kobis ialah antara sayuran yang paling banyak disembur racun kerana serangan perosak seperti ulat Plutella. Satu tinjauan di Cameron Highlands mendapati lebih 90% petani kobis menggunakan racun untuk mengawal perosak ini [1]. Persoalannya, berapa banyak sisa racun yang tertinggal pada kobis yang sampai ke pinggan kita?

Artikel ini meneliti kajian tentang sisa racun perosak pada kobis dan sayuran lain di Malaysia, kajian dari negara lain, serta kaedah mengurangkannya.

Amalan Penyemburan Petani Kobis

Tinjauan ke atas 99 petani kobis di lima zon di Cameron Highlands mendapati [1]:

Terdapat 11 jenis racun serangga digunakan untuk mengawal ulat Plutella, dan setiap petani biasanya menggunakan 3 hingga 4 jenis dalam satu musim.
Racun berketoksikan tinggi dan rendah sama-sama biasa digunakan.
Semburan lebih kerap semasa musim hujan.
Lebih 50% petani mematuhi tempoh sebelum tuai selama 10 hingga 14 hari, tetapi 4% hanya mematuhi tempoh 1 hingga 4 hari.

Kajian ini juga mendapati peraturan pemantauan sisa racun pada masa itu hanya dikenakan di peringkat ladang, dan asal usul hasil hanya boleh dikesan sehingga ke pemborong [1].

Sisa Racun dalam Kobis Cameron Highlands

Kajian UKM. Penyelidik Universiti Kebangsaan Malaysia membangunkan kaedah analisis untuk 15 sisa racun dalam kobis, brokoli, kubis bunga, salad, saderi, bayam dan sawi, dan menggunakannya pada sampel sebenar dari Cameron Highlands [2].

Taburan di lembah. Satu kajian menganalisis sisa racun dalam kobis, salad dan saderi dari Cameron Highlands [3]. Dapatannya [3]:

Kepekatan racun organoklorin meningkat ke arah hilir lembah, dengan DDE mencatatkan kepekatan tertinggi, iaitu 233 µg/kg.
Racun organofosfat tersebar di seluruh lembah, dengan paration etil mencatatkan kepekatan tertinggi (133 µg/kg).
Kepekatan racun piretroid secara relatifnya lebih rendah.
Analisis menunjukkan petani menggunakan campuran racun.

Kobis mencatatkan jumlah tertinggi. Satu kajian ke atas 97 sampel sayuran berdaun dari Cameron Highlands mendapati jumlah kepekatan racun paling tinggi dalam kobis berbanding sawi, bayam, saderi, kubis bunga, salad dan brokoli [4]. Paras had maksimum sisa (MRL) bagi racun organofosfat paling banyak dilanggar oleh kobis (24.8%) [4]. Indeks bahaya bagi racun organofosfat melebihi 1.0 bagi kanak-kanak (1.4), menunjukkan potensi risiko kesihatan [4]. Perlu diingat, kajian ini ialah pracetak dan belum melalui semakan rakan sebidang.

Tanah ladang. Satu kajian oleh penyelidik UKM ke atas 35 sampel tanah mendapati kepekatan purata racun organoklorin dalam tanah tanaman kubis bunga dan kobis antara yang tertinggi [5]. Indeks bahaya menunjukkan risiko kesihatan yang rendah kepada manusia [5].

Sayuran di Pasar Kuala Lumpur

Satu kajian oleh penyelidik Universiti Putra Malaysia dan Jabatan Kimia Malaysia menganalisis sepuluh sisa racun dalam sepuluh jenis sayuran dari enam pasar tempatan di Kuala Lumpur [6]. Dapatannya [6]:

13.3% sampel mengandungi sisa racun melebihi MRL yang ditetapkan oleh Peraturan-Peraturan Makanan 1985.
55.0% sampel mengandungi sisa racun di bawah MRL.
31.7% sampel tiada sisa racun yang dikesan.
Karbendazim dan klorpirifos antara racun yang paling banyak dikesan.
Kale dan bayam mengandungi sisa racun yang tinggi melebihi MRL.

Kaedah Mencuci

Kajian yang sama menguji keberkesanan tiga kaedah mencuci untuk mengurangkan sisa karbendazim dan klorpirifos pada kale [6]:

Larutan asid asetik 10% paling berkesan, mengurangkan karbendazim sebanyak 76.0% dan klorpirifos sebanyak 41.2%.
Larutan natrium bikarbonat 10% berada di tempat kedua.
Air paip paling kurang berkesan.

Kajian ini dijalankan pada kale, bukan kobis, jadi keberkesanan pada kobis mungkin berbeza.

Lapisan Kobis

Satu kajian ke atas 50 sampel kobis mendapati sisa racun organofosfat dikesan dalam 10 lapisan pertama kepala kobis, tetapi lapisan paling dalam mungkin tidak mengandungi sisa yang boleh dikesan [7]. Semua sisa yang dikenal pasti dalam kajian ini tidak melebihi MRL bagi kobis [7].

Kajian dari Negara Lain

Bangladesh. Satu kajian mendapati sisa klorpirifos dikesan dalam 68% sampel kobis, dengan 53% daripadanya melebihi MRL [8].

Rumah hijau. Satu kajian ke atas kobis di rumah hijau mendapati risiko pemakanan bagi azoksistrobin dan tiametoksam boleh diterima, tetapi karbendazim menimbulkan risiko kesihatan yang tidak boleh diterima [9]. Pengkaji mengesyorkan penggunaan karbendazim pada kobis dihadkan [9].

Latihan Petani Membantu

Satu kajian mendapati latihan petani tentang pengurusan racun yang betul mengurangkan dengan ketara penggunaan racun yang tidak berdaftar bagi kobis dan terung [10]. Selepas intervensi, 80% sampel kobis tiada sisa racun yang boleh dikesan, dan sampel yang mempunyai sisa mematuhi had maksimum CODEX dan ASEAN [10].

Pengalaman di Cameron Highlands juga menunjukkan pengurusan perosak bersepadu boleh mengurangkan semburan racun daripada 7 hingga 10 kali kepada 1 hingga 2 kali bagi setiap kitaran tanaman [11].

Bagi yang Menanam Kobis Sendiri

Bagi yang menanam kobis sendiri, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label, termasuk tempoh sebelum tuai. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang pengurusan perosak bersepadu bagi kobis.

Kesimpulan

Kajian di Cameron Highlands mengesan pelbagai sisa racun pada kobis, termasuk racun organoklorin lama dan organofosfat, dengan satu kajian pracetak mendapati kobis mencatatkan pelanggaran MRL organofosfat tertinggi. Kajian di pasar Kuala Lumpur mendapati 13.3% sampel sayuran melebihi MRL. Mencuci dengan larutan asid atau bikarbonat mengurangkan sebahagian sisa, dan latihan petani serta pengurusan perosak bersepadu terbukti membantu mengurangkan penggunaan racun.

Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat keselamatan makanan rasmi. Rujuk Kementerian Kesihatan Malaysia untuk maklumat terkini tentang sisa racun dalam makanan.

Rujukan

[1] N. Mazlan and J. Mumford (2004). Insecticide use in cabbage pest management in the Cameron Highlands, Malaysia. Crop Protection. DOI: 10.1016/j.cropro.2004.06.005. https://consensus.app/papers/details/5fe2b0bc747c57768487a2408fae9f6f/

[2] Y. Farina, M. Abdullah et al. (2017). Determination of pesticide residues in leafy vegetables at parts per billion levels by a chemometric study using GC-ECD in Cameron Highlands, Malaysia. Food chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2016.11.113. https://consensus.app/papers/details/35d061891385526a81b73098cc1fb3f7/

[3] Nusrat Munawar, M. Yaqoob, and A. Abdulnabi (2021). Distribution of Pesticides in Different Commonly Grown Vegetables of Cameron Highlands, Pahang, Malaysia. Sains Malaysiana. DOI: 10.17576/jsm-2021-5010-08. https://consensus.app/papers/details/168457ae59b651f38ba20f3197cd2407/

[4] Nusrat Munawar, B. Sherino et al. (2021). Determination of Pesticides Residue by GC-ECD in Vegetables from Cameron Highlands, Malaysia and Their Human Health Risk Assessment. Unknown Journal. DOI: 10.21203/rs.3.rs-790146/v1. https://consensus.app/papers/details/2d84fd2e836e51c28c8f5807f2a0295b/

[5] Yang Farina Abdul Aziz, M. Abdullah et al. (2016). Residu racun serangga dalam tanah pertanian dan penilaian kesihatan terhadap manusia di cameron highlands, Malaysia. Malaysian Journal of Analytical Science. DOI: 10.17576/mjas-2016-2006-13. https://consensus.app/papers/details/3ac2ce57b01b59118c91a77632a972ca/

[6] A. Ishak, M. S. Pak Dek et al. (2023). Evaluation of pesticide residues in selected vegetables from Kuala Lumpur, Malaysia using modified QuEChERS and assessment of washing methods. International Food Research Journal. DOI: 10.47836/ifrj.30.5.06. https://consensus.app/papers/details/1d168057c99c52f8b13893209942f321/

[7] Bernard Fei-Baffoe, Kofi Adu Dankwah et al. (2024). Evaluation and implications of organophosphate pesticide residues in cabbage (Brassicaoleracea). Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e34279. https://consensus.app/papers/details/2d53a663b3e758ffa565abd2e53b77d6/

[8] Mysha Momtaz and Mohidus Samad Khan (2024). Analysis of Chlorpyrifos Pesticide Residue in Locally Grown Cauliflower, Cabbage, and Eggplant Using Gas Chromatography–Mass Spectrometry (GC-MS) Technique: A Bangladesh Perspective. Foods. DOI: 10.3390/foods13111780. https://consensus.app/papers/details/54848e0c04df50cda549c051192f9b7d/

[9] Cai-Xia Sun, Li-Ping Chen et al. (2025). Dissipation Behavior and Risk Assessment of Three Pesticide Residues Under Combined Application in Greenhouse-Grown Cabbage. Foods. DOI: 10.3390/foods14173006. https://consensus.app/papers/details/17a2c2f8fda4529592fe88417c866ee0/

[10] J. J. Manuben, Jasper Sarmiento et al. (2023). Role of Farmers’ Training on Improving Pesticide Management and Food Safety in Conventional Cabbage and Eggplant Production. Philippine Journal of Science. DOI: 10.56899/152.05.26. https://consensus.app/papers/details/e2408ee6f43559198edeaee151fef1f5/

[11] Syed, A. Sivapragasam et al. (2009). Classical biological control of diamondback moth : the Malaysian experience. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/7fbb3b9e322253578df789bf735fbda4/