Rumput napier tumbuh dengan pantas pada musim hujan, tetapi bekalannya boleh berkurangan pada musim kering. Bagi penternak, penyelesaian yang biasa digunakan ialah membuat silaj, iaitu memeram rumput dalam keadaan tanpa udara supaya ia boleh disimpan lama. Namun, membuat silaj napier yang berkualiti tidak semudah yang disangka.
Artikel ini meringkaskan kajian tentang pembuatan silaj napier, cabarannya dan bahan tambahan yang dapat membantu.
Mengapa Silaj?
Satu ulasan menyatakan kandungan air rumput napier yang tinggi menjadikan pemeraman satu cara alternatif untuk mengekalkan kualiti pemakanan semasa penyimpanan [1]. Kajian di Afrika Selatan pula menyatakan musim kering merupakan kekangan pemakanan utama bagi ternakan ruminan di kawasan tropika, dan ini mewajarkan pengawetan makanan hijau [2].
Cabaran Silaj Napier
Ulasan yang sama menyatakan memeram rumput napier boleh menghasilkan fermentasi yang memadai, tetapi mungkin mengalami kehilangan efluen dan nutrien akibat larut lesap [1]. Kajian di kawasan tropika juga menyatakan suhu dan kelembapan tinggi menggalakkan pertumbuhan mikroorganisma tidak diingini, yang boleh menyebabkan fermentasi gagal [3].
Namun, satu kajian mendapati memeram napier yang mengandungi karbohidrat larut air yang tinggi tanpa bahan tambahan sudah menghasilkan kualiti fermentasi yang boleh diterima [4].
Bahan Tambahan Bergula
Bahan tambahan bergula seperti molases membekalkan makanan kepada bakteria asid laktik.
Kajian di University of Venda memeram napier dengan molases, tepung jagung dan gula perang pada 10% berat segar selama 90 hari [5]. Rawatan molases mencatat sisa karbohidrat larut air yang lebih tinggi dan ammonia nitrogen yang lebih rendah, dan semua bahan tambahan meningkatkan kebolehcernaan bahan kering dalam rumen [5]. Pengkaji menyimpulkan molases menghasilkan kualiti silaj terbaik [5]. Satu kajian lain yang memeram napier selama 120 hari mendapati gabungan asid sorbik dengan molases, serta etanol dengan molases, memberikan kualiti silaj terbaik dalam kalangan rawatan yang diuji [6].
Kajian di Filipina menguji molases, gula muscovado, sangkaka dan hampas tebu pada 10% [7]. Bahan tambahan mempengaruhi warna, aroma, suhu dan pH silaj, tetapi tidak memberi kesan ketara kepada tekstur, litupan kulat dan kandungan bahan kering [7].
Inokulan Bakteria Asid Laktik
| Kajian | Bahan tambahan | Dapatan |
|---|---|---|
| Napier ungu | L. plantarum | Fermentasi lebih baik, pengekalan antosianin sehingga 166% |
| Kawasan tropika, 40 °C | L. rhamnosus tahan haba | Asid laktik lebih tinggi, pH 3.70 |
| Napier hibrid | L. plantarum | Berkesan mengekalkan nilai pemakanan dalam 21 hari |
[8] [3] [9]
Ulasan menyatakan inokulan bakteria asid laktik menurunkan pH dan meningkatkan protein kasar silaj napier, tetapi kestabilan aerobik silaj boleh terjejas [1].
Mencampur dengan Bahan Lain
Mencampur napier dengan bahan lain juga dikaji:
Pucuk tebu: Kajian mendapati nisbah napier kepada pucuk tebu 25:75 menghasilkan fermentasi terbaik [10]. Kajian susulan mencadangkan nisbah 40:60 hingga 20:80 [11].
Kulit betik: Penambahan 15% kulit betik menurunkan pH dan meningkatkan asid laktik berbanding kawalan [12].
Sisa soya: Kajian terhadap kambing mendapati silaj napier dengan 30% sisa soya mempunyai pH lebih rendah (4.04 berbanding 4.64), tetapi kambing yang diberi silaj ini mencatat pertambahan berat lebih rendah [13].
Rumput Matang: Selulase Lebih Sesuai
Napier yang dipotong lewat lebih sukar diperam. Kajian terhadap napier Pakchong yang dituai pada 120 hari mendapati penambahan urea meningkatkan asid butirik dan ammonia nitrogen, manakala asid formik merosakkan silaj dan memendekkan kestabilan aerobik [14]. Penambahan selulase pada 0.2 g/kg bahan segar pula dicadangkan sebagai pilihan yang lebih baik [14].
Ini contoh jelas bahawa tidak semua bahan tambahan membantu, dan sesetengahnya boleh memburukkan kualiti silaj.
Gliserin Mentah: Fermentasi Baik, Protein Rendah
Kajian penambahan gliserin mentah, hasil sampingan biodiesel, mendapati fermentasi bertambah baik dengan pH menurun daripada 4.64 kepada 4.26 [15]. Namun, protein kasar menurun dengan ketara daripada 12.16% kepada 4.00% [15]. Pengkaji menyatakan makanan tambahan protein diperlukan jika silaj ini diberi kepada ruminan [15].
Panduan Praktikal
Potong napier pada umur yang sesuai, kerana rumput yang terlalu tua lebih sukar diperam.
Layukan rumput sedikit untuk mengurangkan kandungan air dan kehilangan efluen.
Cincang halus dan padatkan dengan kuat untuk membuang udara.
Tambah molases atau bahan bergula lain untuk menggalakkan fermentasi.
Tutup rapat bekas atau beg silaj untuk mengelakkan udara masuk.
Elakkan asid formik dan urea pada napier matang tanpa nasihat pakar, kerana kajian menunjukkan kesan negatif.
Periksa warna dan bau sebelum memberi silaj kepada ternakan; buang silaj berkulat.
Dapatkan nasihat Jabatan Perkhidmatan Veterinar atau MARDI tentang teknik pembuatan silaj.
Kesimpulan
Silaj ialah cara berkesan untuk menyimpan rumput napier bagi musim kering. Kajian menunjukkan bahan tambahan seperti molases dan inokulan bakteria asid laktik boleh meningkatkan kualiti fermentasi, manakala mencampur dengan pucuk tebu atau kulit betik juga membantu. Namun, sesetengah bahan tambahan seperti asid formik dan urea boleh memburukkan silaj napier matang, dan gliserin mentah menurunkan protein. Pemilihan bahan tambahan perlu disesuaikan dengan umur rumput dan tujuan penggunaan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja. Kualiti silaj bergantung kepada bahan mentah, teknik pemeraman dan keadaan penyimpanan.
Rujukan
[1] N. A. Sánchez-Guerra et al. (2024). Improvements in fermentation and nutritive quality of elephant grass [Cenchrus purpureus (Schumach.) Morrone] silages: a review. Tropical Animal Health and Production. DOI: 10.1007/s11250-024-04027-6.
[2] M. Rambau et al. (2022). Dry matter and crude protein degradability of Napier grass (Pennisetum purpureum) silage is affected by fertilization with cow-dung bio-digester slurry and fermentable carbohydrate additives at ensiling. Translational Animal Science. DOI: 10.1093/tas/txac075.
[3] Qifeng Wu et al. (2026). Inoculation with Lactobacillus rhamnosus improves fermentation quality of napier grass silage by enriching Lactobacillus buchneri in tropical regions. BMC Plant Biology. DOI: 10.1186/s12870-026-09033-4.
[4] S. Bureenok et al. (2019). Effects of fibrolytic enzymes and lactic acid bacteria on fermentation quality and in vitro digestibility of Napier grass silage. Italian Journal of Animal Science. DOI: 10.1080/1828051x.2019.1681910.
[5] M. Rambau et al. (2017). 655 Effect of carbohydrate additives on fermentation characteristics, chemical composition and ruminal degradability of Napier grass (Pennisetum purpureum) silage. Journal of Animal Science. DOI: 10.2527/asasann.2017.655.
[6] Lei Zhang et al. (2022). Effect of Sorbic Acid, Ethanol, Molasses, Previously Fermented Juice and Combined Additives on Ensiling Characteristics and Nutritive Value of Napiergrass (Pennisetum purpureum) Silage. Fermentation. DOI: 10.3390/fermentation8100528.
[7] Albert R. Acuña et al. (2026). Effect of Different Sugar-based Additives on the Physico-chemical Quality of Napier (Pennisetum purpureum) Silage. Asian Journal of Biotechnology and Bioresource Technology. DOI: 10.9734/ajb2t/2026/v12i1275.
[8] Xiang Yin et al. (2024). Additives improve the fermentation quality, anthocyanin content, and biological activity of purple Napier grass silage. Journal of the science of food and agriculture. DOI: 10.1002/jsfa.13903.
[9] Akhil Prasad K. A et al. (2024). Quality assessment of ensiled hybrid Napier grass by in-vitro fermentation techniques. World Journal of Advanced Research and Reviews. DOI: 10.30574/wjarr.2024.23.2.2617.
[10] Huade Xie et al. (2022). Fermentation quality, nutritive value and in vitro ruminal digestion of Napier grass, sugarcane top and their mixed silages prepared using lactic acid bacteria and formic acid. Grassland Science. DOI: 10.1111/grs.12382.
[11] Huade Xie et al. (2024). Silage Making of Napier Grass and Sugarcane Top at Different Proportions: Evolution of Natural Fermentation Characteristics, Chemical Composition, and Microbiological Profile. Fermentation. DOI: 10.3390/fermentation10100525.
[12] Li Liang et al. (2026). Effects of papaya peel addition on fermentation quality, nutritional value and in vitro ruminal digestion of napier grass silage. Czech Journal of Animal Science. DOI: 10.17221/163/2025-cjas.
[13] M. M. Rahman et al. (2021). Effect of Napier grass ensiled with or without inclusion of soy waste on the performance of growing goats. Journal of Tropical Resources and Sustainable Science (JTRSS). DOI: 10.47253/jtrss.v8i1.162.
[14] C. Kaewpila et al. (2020). Strategic Addition of Different Additives to Improve Silage Fermentation, Aerobic Stability and In Vitro Digestibility of Napier Grasses at Late Maturity Stage. Agriculture. DOI: 10.3390/agriculture10070262.
[15] N. Nakdaeng et al. (2026). Effects of Napier Pak Chong 1 grass ensiling with crude glycerin on fermentation quality and chemical composition. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/1592/1/012006.
