Pengenalan
Prun (plum kering, Prunus domestica L.) dan aprikot kering mudah didapati di Malaysia dan sering disyorkan secara tradisional untuk sembelit, manakala osteoporosis dalam kalangan wanita selepas menopaus semakin menjadi kebimbangan seiring penuaan penduduk (pengetahuan am). Sejauh manakah dakwaan ini disokong kajian klinikal?
Artikel ini berpaksikan kajian “The effect of two doses of dried plum on bone density and bone biomarkers in osteopenic postmenopausal women: a randomized, controlled trial” (Hooshmand et al., 2016). Objektifnya ialah mengkaji kemungkinan kesan bergantung dos plum kering dalam mencegah kehilangan tulang dalam kalangan wanita osteopenia selepas menopaus yang lebih berusia. Negara kajian tidak dinyatakan dalam abstrak; kajian ini didaftarkan di ClinicalTrials.gov (NCT02325895). Kajian sokongan merangkumi ujian klinikal prun berbanding psyllium untuk sembelit (Attaluri et al., 2011), ujian prun berbanding epal kering (Hooshmand et al., 2011), ujian 12 bulan di Korea (Yoo et al., 2023) dan meta-analisis terkini (Treister-Goltzman dan Peleg, 2026). Perlu dinyatakan awal: carian ini tidak menemui sebarang kajian khusus tentang aprikot kering, sama ada untuk sembelit atau kesihatan tulang.
Sorotan Kajian Lepas
Beban osteoporosis menjadi latar belakang penting kajian ini. Burge et al. (2007) meramalkan beban kejadian patah tulang berkaitan osteoporosis dan kosnya di Amerika Syarikat bagi tempoh 2005 hingga 2025, mengikut jantina, kumpulan umur, bangsa/etnik dan jenis patah tulang. Kanis (2000) pula mengulas buku rujukan Primer on the Metabolic Bone Diseases and Disorders of Mineral Metabolism, yang merangkumi penanda pusing ganti tulang, densitometri dan pemakanan dalam osteoporosis.
Hooshmand et al. (2011) menyatakan bahawa selain ubat, faktor pemakanan tertentu mengurangkan risiko osteoporosis, dan plum kering dianggap buah paling berkesan untuk mencegah dan membalikkan kehilangan tulang. Treister-Goltzman dan Peleg (2026) turut menyatakan bahawa kajian terkini mencadangkan prun antara buah paling berkesan untuk tujuan ini.
Namun, Yoo et al. (2023) menegaskan bahawa pengambilan prun telah ditunjukkan memperlahankan kehilangan tulang selepas menopaus dalam wanita Amerika, tetapi tiada data tentang kesannya dalam wanita Asia, satu jurang yang relevan kepada Malaysia.
Bagi sembelit, Attaluri et al. (2011) menyatakan bahawa 50% pesakit sembelit kronik tidak berpuas hati dengan terapi semasa, dan walaupun prun digunakan secara tradisional, keberkesanannya belum diketahui.
Dapatan Utama
Reka bentuk kajian utama. Hooshmand et al. (2016) merawak 48 wanita osteopenia (65–79 tahun) kepada tiga kumpulan selama 6 bulan: (1) 50 g plum kering; (2) 100 g plum kering; dan (3) kawalan. Ketumpatan mineral tulang (BMD) seluruh badan, pinggul dan lumbar diukur dengan dual-energy X-ray absorptiometry pada permulaan dan bulan ke-6.
Kedua-dua dos mencegah kehilangan BMD. Kedua-dua dos plum kering mencegah kehilangan BMD seluruh badan berbanding kumpulan kawalan (P < 0.05). Dos 50 g bersamaan kira-kira 5–6 biji plum kering.
Penanda penyerapan tulang menurun. TRAP-5b, penanda penyerapan tulang, menurun pada bulan ke-3 dan kekal rendah pada bulan ke-6 dalam kumpulan 50 g dan 100 g (P < 0.01 dan P < 0.04). Tiada perubahan signifikan bagi BAP, tetapi nisbah BAP/TRAP-5b lebih tinggi secara signifikan (P < 0.05) pada bulan ke-6 dalam kedua-dua kumpulan plum kering, tanpa perubahan dalam kumpulan kawalan.
Prun berbanding epal kering. Hooshmand et al. (2011) merekrut 236 wanita (1–10 tahun selepas menopaus), dan 160 dirawak kepada 100 g/hari plum kering atau epal kering, bersama 500 mg kalsium dan 400 IU (10 ?g) vitamin D sehari. Plum kering meningkatkan BMD ulna dan tulang belakang secara signifikan berbanding epal kering, dan hanya plum kering menurunkan penanda pusing ganti tulang berbanding nilai asas.
Dapatan neutral dalam wanita Korea. Yoo et al. (2023) merawak 135 wanita Korea osteopenia kepada 100 g/hari prun atau tiada prun, bersama 600 U vitamin D dan 800 mg kalsium, selama 12 bulan. Tiada perbezaan antara kumpulan bagi ukuran darah atau BMD di mana-mana bahagian. Ini ialah pracetak (preprint) yang belum disemak rakan sebaya.
Meta-analisis: manfaat sederhana dan tidak konsisten. Treister-Goltzman dan Peleg (2026) menggabungkan 11 kertas (747 peserta) daripada 284 kajian yang dikenal pasti. Kesan prun pada tulang belakang lumbar wanita selepas menopaus hanya hampir signifikan (SMD [95% CI] = 1.30 [?0.03, 2.63]; I² = 98%). Tapak BMD lain dan penanda tulang tidak berbeza secara signifikan; risiko bias dinilai rendah.
Sembelit: prun mengatasi psyllium. Attaluri et al. (2011) menjalankan kajian silang rawak buta tunggal selama 8 minggu ke atas 40 subjek sembelit (lelaki/perempuan = 3/37, purata umur 38 tahun). Subjek menerima prun (50 g dua kali sehari, serat = 6 g/hari) atau psyllium (11 g dua kali sehari, serat = 6 g/hari) selama 3 minggu setiap satu, dengan tempoh basuh 1 minggu. Bilangan pergerakan usus spontan lengkap seminggu dan skor konsistensi najis bertambah baik secara signifikan (P < 0.05) dengan prun berbanding psyllium. Meneran dan simptom global tidak berbeza; kedua-duanya selamat dan sama sedap.
| Kajian | Populasi / Dos | Dapatan utama | Sumber |
|---|---|---|---|
| RCT dua dos | 48 wanita, 65–79 tahun; 50 g atau 100 g, 6 bulan | Cegah kehilangan BMD seluruh badan (P < 0.05) | Hooshmand et al. (2016) |
| Prun vs epal kering | 160 wanita; 100 g/hari | BMD ulna dan tulang belakang meningkat | Hooshmand et al. (2011) |
| RCT Korea | 135 wanita; 100 g/hari, 12 bulan | Tiada kesan pada BMD atau penanda | Yoo et al. (2023) |
| Meta-analisis | 11 kertas, 747 peserta | Lumbar: SMD 1.30 [?0.03, 2.63] | Treister-Goltzman dan Peleg (2026) |
| Sembelit | 40 subjek; 50 g dua kali sehari | Lebih berkesan daripada psyllium (P < 0.05) | Attaluri et al. (2011) |
| Aprikot kering | – | Tiada kajian ditemui | – |
Perbincangan
Bagi sembelit, bukti prun agak meyakinkan walaupun terhad kepada satu ujian silang kecil (n = 40, kebanyakannya wanita). Pada serat yang sama (6 g/hari), prun mengatasi psyllium, mungkin kerana sorbitol dan fenolik dalam prun (pengetahuan am).
Bagi kesihatan tulang, gambaran lebih bercampur. Dua ujian oleh Hooshmand et al. (2011; 2016) melaporkan manfaat, tetapi ujian Korea selama 12 bulan (Yoo et al., 2023) tidak menemui kesan, dan meta-analisis 2026 hanya menemui kesan hampir signifikan di tulang belakang lumbar dengan heterogeniti sangat tinggi (I² = 98%). Dapatan Korea, satu-satunya data Asia walaupun pracetak, amat relevan bagi Malaysia. Secara jujur, prun mungkin memberi manfaat sederhana kepada tulang, tetapi bukan pengganti ubat, kalsium, vitamin D atau senaman.
Bagi aprikot kering, tiada bukti kajian ditemui dalam carian ini. Aprikot kering mengandungi serat dan kalium (pengetahuan am), tetapi dakwaan khusus tentang sembelit atau tulang belum dapat disahkan daripada data yang ada. Pesakit buah pinggang (kalium) dan pesakit diabetes (gula) perlu berbincang dengan doktor atau pakar dietetik sebelum mengambil buah kering secara kerap.
Implikasi kepada Pengguna dan Agensi
1. Prun boleh dicuba sebagai pilihan semula jadi untuk sembelit; dos kajian ialah 50 g dua kali sehari.
2. Bagi kesihatan tulang, 50 g (5–6 biji) sehari boleh menjadi sebahagian diet seimbang, tetapi bukan rawatan osteoporosis.
3. Jangan anggap aprikot kering mempunyai bukti yang sama dengan prun; bukti kajiannya belum ditemui.
4. Pesakit buah pinggang, diabetes atau yang mengambil ubat tulang wajar berunding dengan doktor atau pakar dietetik.
5. Agensi dan penyelidik tempatan wajar mengkaji kesan ini dalam wanita Malaysia.
Kesimpulan
Prun mengatasi psyllium untuk sembelit dalam satu ujian rawak. Untuk tulang, dua ujian oleh Hooshmand et al. menunjukkan pencegahan kehilangan BMD, tetapi ujian Korea dan meta-analisis 2026 menunjukkan manfaat yang sederhana dan tidak konsisten. Bukti kajian bagi aprikot kering tidak ditemui.
Rujukan
1. Hooshmand, S., Kern, M., Metti, D., et al. (2016). The effect of two doses of dried plum on bone density and bone biomarkers in osteopenic postmenopausal women: a randomized, controlled trial. Osteoporosis International. https://doi.org/10.1007/S00198-016-3524-8
2. Attaluri, A., Donahoe, R., Valestin, J., et al. (2011). Randomised clinical trial: dried plums (prunes) vs. psyllium for constipation. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. https://doi.org/10.1111/J.1365-2036.2011.04594.X
3. Treister-Goltzman, Y., & Peleg, R. (2026). Effects of prunes on bone density in humans: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. https://doi.org/10.3390/nu18091338
4. Yoo, J.-I., Je, M., Kim, Y., et al. (2023). The effects of a 12-month dried plum consumption on bone mineral density and bone turnover markers in Korean postmenopausal women with osteopenia: A randomized, open-labeled, controlled study. Preprints. https://doi.org/10.20944/preprints202308.0457.v2
5. Hooshmand, S., Chai, S. C., Saadat, R. L., et al. (2011). Comparative effects of dried plum and dried apple on bone in postmenopausal women. British Journal of Nutrition. https://doi.org/10.1017/S000711451100119X
6. Burge, R. T., Dawson-Hughes, B., Solomon, D. H., Wong, J. B., King, A. B., Tosteson, A. N. A., et al. (2007). Incidence and economic burden of osteoporosis-related fractures in the United States, 2005-2025. Journal of Bone and Mineral Research. https://doi.org/10.1359/JBMR.061113
7. Kanis, J. A. (2000). Primer on the metabolic bone diseases and disorders of mineral metabolism. Clinical Endocrinology. https://doi.org/10.1046/J.1365-2265.2000.0977C.X
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: prun, plum kering, aprikot kering, sembelit, ketumpatan mineral tulang, osteopenia, menopaus, psyllium
