Pengambilan Buah dan Kesihatan Mental: Apa Kata Kajian Kohort tentang Kemurungan

Pengenalan

Kemurungan ialah antara punca utama ketidakupayaan di seluruh dunia (Zamanian et al., 2026), dan di Malaysia isu kesihatan mental semakin mendapat perhatian, termasuk dalam kalangan warga emas yang bilangannya terus meningkat (pengetahuan am). Oleh sebab diet ialah faktor gaya hidup yang boleh diubah, persoalan sama ada makan lebih banyak buah boleh mengurangkan risiko kemurungan amat relevan kepada pegawai pertanian, pegawai kesihatan dan orang ramai.

Artikel ini meringkaskan kajian utama bertajuk “Associations between fruit and vegetable intakes and incident depression in middle-aged and older adults from 10 diverse international longitudinal cohorts” (Matison et al., 2024). Objektifnya ialah mengkaji hubungan antara pengambilan buah dan sayur pada peringkat asas dengan kejadian kemurungan baharu dalam kalangan dewasa pertengahan umur dan warga emas. Kajian ini menggabungkan 10 kohort dari pelbagai negara, termasuk empat dari negara berpendapatan rendah dan sederhana; nama negara tidak dinyatakan dalam abstrak. Ia disokong oleh dua meta-analisis (Saghafian et al., 2018; Zamanian et al., 2026), kohort Singapura (Li et al., 2024) dan kajian longitudinal di Thailand (Pengpid et al., 2019).

Sorotan Kajian Lepas

Matison et al. (2024) menyatakan bahawa bukti pemerhatian yang semakin bertambah menyokong peranan pengambilan buah dan sayur yang tinggi dalam melindungi daripada kemurungan, tetapi kajian dalam kalangan warga emas dan di negara berpendapatan rendah dan sederhana masih terhad. Blazer (2003) mengulas bukti tentang punca kemurungan pada usia lanjut dari perspektif biopsikososial serta rawatan semasa, daripada ubat hingga terapi berkumpulan, yang menunjukkan bahawa kemurungan warga emas mempunyai banyak faktor penyumbang.

Dari segi kaedah, kajian kohort warga emas lazimnya menilai status kognitif peserta. Folstein et al. (1975) memperkenalkan “Mini-Mental State”, iaitu pemeriksaan status mental ringkas dengan sebelas soalan yang hanya mengambil masa 5–10 minit dan sesuai digunakan secara berulang. Bagi data yang hilang, van Buuren dan Groothuis-Oudshoorn (2011) membangunkan pakej R “mice” untuk imputasi berbilang, manakala Textor et al. (2017) memperkenalkan pakej R “dagitty” yang menggunakan graf akiklik berarah untuk membantu ahli epidemiologi membuat inferens sebab-akibat yang lebih kukuh.

Kajian PURE oleh Yusuf et al. (2019) ke atas 155 722 individu dari 21 negara berpendapatan tinggi, sederhana dan rendah ialah contoh kohort pelbagai negara yang mengkaji faktor risiko boleh diubah, penyakit kardiovaskular dan kematian. Pendekatan rentas negara sebegini turut digunakan oleh Matison et al. (2024).

Dapatan Utama

Peserta dan tempoh. Matison et al. (2024) melibatkan 7801 dewasa komuniti tanpa kemurungan (purata umur 68.6 ± 8.0 tahun, 55.8 % perempuan). Pengambilan dinilai melalui soal selidik kekerapan makanan, soal selidik makanan ringkas atau sejarah diet, dan diikuti selama tiga hingga sembilan tahun.

Kejadian kemurungan. Terdapat 1630 kes kemurungan baharu (21 % peserta) sepanjang 40,258 tahun-orang susulan.

Buah dikaitkan dengan risiko lebih rendah; sayur tidak. Pengambilan buah yang lebih tinggi dikaitkan dengan risiko kemurungan yang lebih rendah (HR 0.87, 95% CI [0.77, 0.99], I2 = 4 %). Tiada hubungan ditemui bagi sayur (HR 0.93, 95% CI [0.84, 1.04], I2 = 0 %).

Meta-analisis terbaharu. Zamanian et al. (2026) menggabungkan 13 kohort dengan 385,449 peserta dan 26,592 kes. Pengambilan buah dan sayur tertinggi berbanding terendah dikaitkan dengan risiko 37% lebih rendah (RR: 0.63; 95% CI: 0.50, 0.80), dan setiap peningkatan 200 g/hari dengan pengurangan risiko 16% (RR: 0.84; 95% CI: 0.74-0.94). Secara berasingan, pengambilan buah dan sayur masing-masing dikaitkan dengan risiko 16% dan 12% lebih rendah.

Meta-analisis 2018. Saghafian et al. (2018) mendapati RR bagi kategori pengambilan buah tertinggi berbanding terendah ialah 0·83 (95 % CI 0·71, 0·98) dalam kajian kohort dan 0·76 (95 % CI 0·63, 0·92) dalam kajian keratan rentas.

Bukti Asia. Kajian Kesihatan Cina Singapura (Li et al., 2024) ke atas 13,738 dewasa yang diikuti purata 19.6 tahun mendapati 3,180 peserta mengalami simptom kemurungan. Perbandingan kuartil ekstrem pengambilan buah memberi OR 0.71 (0.63?0.81; P-trend <0.01). Oren, limau tangerin, pisang, betik dan tembikai dikaitkan dengan kebarangkalian lebih rendah. Sebaliknya, kajian di Thailand ke atas 442 ahli kuil di wilayah Nakhon Pathom (Pengpid et al., 2019) mendapati pengambilan buah yang lebih kerap tidak mengurangkan risiko kemurungan major (P = 0.566) atau gangguan kebimbangan umum (P = 0.751) secara signifikan.

Perbincangan

Jawapan kepada persoalan tajuk ialah: kajian kohort secara umumnya menunjukkan bahawa orang yang makan lebih banyak buah mempunyai risiko kemurungan yang lebih rendah, dengan anggaran kesan bagi buah (HR, RR atau OR) antara 0.71 dan 0.87 dalam kajian yang positif. Namun, semua kajian ini bersifat pemerhatian, jadi ia menunjukkan hubungan, bukan bukti sebab-akibat. Orang yang makan banyak buah mungkin juga lebih aktif, berpendapatan lebih tinggi atau mempunyai gaya hidup lebih sihat.

Perbezaan antara kajian juga perlu diambil kira. Kajian Thailand (Pengpid et al., 2019) tidak menemui kesan, mungkin kerana sampelnya kecil dan khusus kepada ahli kuil dengan prahipertensi atau prediabetes. Matison et al. (2024) sendiri mengakui bahawa ukuran yang berbeza antara kohort dan saiz sampel yang sederhana berbanding kajian terdahulu mungkin menghalang pengesanan hubungan bagi sayur. Dapatan Singapura amat relevan kerana buah yang dikaji, seperti pisang, betik dan tembikai, juga mudah didapati di Malaysia.

Tiada kohort Malaysia ditemui dalam data ini. Walaupun begitu, menggalakkan pengambilan buah tempatan sejajar dengan cadangan diet sihat umum (pengetahuan am). Buah bukan pengganti rawatan: individu yang mengalami simptom kemurungan perlu mendapatkan bantuan doktor atau pakar kesihatan mental.

Implikasi kepada Pengguna dan Agensi

1. Jadikan buah sebahagian daripada diet harian, kerana pengambilan lebih tinggi dikaitkan dengan risiko kemurungan lebih rendah.

2. Pilih buah tempatan yang mudah didapati seperti pisang, betik dan tembikai, yang dikaitkan dengan kebarangkalian lebih rendah dalam kohort Singapura.

3. Jangan menganggap buah sebagai ubat; dapatkan rawatan profesional bagi simptom kemurungan.

4. Agensi pertanian dan kesihatan boleh menggabungkan promosi buah tempatan dengan kempen kesejahteraan mental.

5. Kajian kohort di Malaysia diperlukan untuk mengesahkan dapatan ini bagi penduduk tempatan.

Kesimpulan

Gabungan kajian kohort menunjukkan bahawa pengambilan buah yang lebih tinggi dikaitkan dengan risiko kemurungan yang lebih rendah, termasuk dalam kalangan warga emas (Matison et al., 2024) dan penduduk Asia (Li et al., 2024), walaupun bukan semua kajian bersetuju (Pengpid et al., 2019). Oleh sebab buktinya bersifat pemerhatian, buah wajar dilihat sebagai sebahagian daripada gaya hidup sihat, bukan rawatan kemurungan.

Rujukan

1. Matison, A. P., Flood, V., Lam, B., et al. (2024). Associations between fruit and vegetable intakes and incident depression in middle-aged and older adults from 10 diverse international longitudinal cohorts. Journal of Affective Disorders. https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.05.096

2. Zamanian, N., Torabinasab, K., Moradi Baniasadi, M., et al. (2026). Association between fruit and vegetable intake and risk of depression: A systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. Journal of Affective Disorders. https://doi.org/10.1016/j.jad.2026.122291

3. Li, H. L., Sheng, L.-T., Jin, A., et al. (2024). Association between consumption of fruits and vegetables in midlife and depressive symptoms in late life: the Singapore Chinese Health Study. Journal of Nutrition Health & Aging. https://doi.org/10.1016/j.jnha.2024.100275

4. Saghafian, F., Malmir, H., Saneei, P., et al. (2018). Fruit and vegetable consumption and risk of depression: accumulative evidence from an updated systematic review and meta-analysis of epidemiological studies. British Journal of Nutrition. https://doi.org/10.1017/S0007114518000697

5. Pengpid, S., Peltzer, K., et al. (2019). Association between fruit/vegetable consumption and mental-health-related quality of life, major depression, and generalized anxiety disorder: A longitudinal study in Thailand. Iranian Journal of Psychiatry. https://doi.org/10.5812/IJPBS.88246

6. Blazer, D. G. (2003). Depression in late life: Review and commentary. Journals of Gerontology Series A. https://doi.org/10.1093/GERONA/58.3.M249

7. Folstein, M. F., Folstein, S. E., & McHugh, P. R. (1975). “Mini-mental state”: A practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. Journal of Psychiatric Research. https://doi.org/10.1016/0022-3956(75)90026-6

8. van Buuren, S., & Groothuis-Oudshoorn, K. (2011). mice: Multivariate imputation by chained equations in R. Journal of Statistical Software. https://doi.org/10.18637/JSS.V045.I03

9. Textor, J., van der Zander, B., Gilthorpe, M. S., Liskiewicz, M., Ellison, G. T. H., et al. (2017). Robust causal inference using directed acyclic graphs: the R package ‘dagitty’. International Journal of Epidemiology. https://doi.org/10.1093/IJE/DYW341

10. Yusuf, S., Joseph, P., Rangarajan, S., et al. (2019). Modifiable risk factors, cardiovascular disease, and mortality in 155 722 individuals from 21 high-income, middle-income, and low-income countries (PURE): a prospective cohort study. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)32008-2

Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.

Kata kunci: pengambilan buah, kemurungan, kesihatan mental, kajian kohort, meta-analisis, warga emas, Singapura, diet sihat