Paku Boston (Nephrolepis exaltata) sering disenaraikan sebagai antara tumbuhan dalaman terbaik untuk “membersihkan udara”. Dakwaan ini popular dalam artikel gaya hidup dan iklan tapak semaian. Kajian makmal memang menunjukkan paku pakis boleh menyerap formaldehid, bahan pencemar udara dalaman yang biasa. Namun, adakah kesan ini bermakna dalam rumah sebenar?
Artikel ini meneliti kajian tentang keupayaan paku pakis menyingkirkan pencemar udara dalaman, termasuk dapatan yang menyokong dan yang mempersoalkannya.
Apa Itu Formaldehid?
Satu kajian menyatakan formaldehid ialah pencemar udara dalaman berbahaya yang biasa, yang menimbulkan kebimbangan awam kerana kesan karsinogeniknya yang diketahui [1]. Ia boleh dibebaskan oleh pelbagai barangan rumah [2], termasuk perabot baharu dan mesin fotokopi pejabat [3].
Dapatan yang Menyokong
Paku Boston terpantas. Satu kajian mengukur kadar penyingkiran formaldehid pada kepekatan yang serupa dengan yang disebabkan oleh perabot baharu atau mesin fotokopi [3]. Semua tumbuhan mengurangkan formaldehid daripada 0.75 ppm kepada di bawah 0.2 ppm dalam enam jam [3]. Paku Boston mencatatkan kadar penyingkiran tertinggi berbanding tumbuhan lain yang diuji [3]:
| Tumbuhan | Kadar penyingkiran (m/jam) |
|---|---|
| Paku Boston | 0.85 |
| Spanish moss | 0.44 |
| Golden pothos | 0.41 |
| Spider plant | 0.40 |
| Snake plant | 0.29 |
| Paku tiruan (poliester) | 0.09 |
90 hingga 100%. Satu kajian dalam kebuk terkawal mendapati paku pakis Nephrolepis obliterata menyingkirkan formaldehid daripada udara tercemar sebanyak 90% hingga 100%, bergantung kepada kepekatan masuk [1]. Sumbangan tanah dan akar dalam penyingkiran ialah 26% [1].
Saringan 53 spesies. Satu kajian menyaring 53 spesies tumbuhan hiasan dan memilih enam yang mempunyai kecekapan tinggi menyingkirkan formaldehid, termasuk paku Boston dan Adiantum capillus-veneris [4]. Kedua-dua paku pakis ini menyingkirkan formaldehid terutamanya melalui penjerapan pada permukaan daun [4].
Paku Boston terbaik antara dua. Satu kajian makmal mendapati paku Boston menunjukkan prestasi terbaik antara dua spesies tumbuhan yang diuji [5]. Namun, kajian ini turut mendapati tanah merupakan substrat terbaik dalam menyingkirkan formaldehid, dan tumbuhan secara purata sama berkesan dengan tanah liat kembang kering [5].
Dapatan yang Mempersoalkan
Perlu 10 hingga 1,000 pokok setiap meter persegi. Satu ulasan kritikal menganalisis 196 keputusan eksperimen daripada 12 kajian kebuk dan menukarkannya kepada kadar penghantaran udara bersih [6]. Dapatannya mengejutkan [6]:
-
Kadar median bagi satu pokok hanya 0.023 m³/jam.
-
Untuk mencapai kadar penyingkiran yang sama dengan pertukaran udara luar-dalam yang biasa dalam bangunan, diperlukan 10 hingga 1,000 pokok bagi setiap meter persegi lantai.
Pengkaji menyimpulkan tumbuhan dalam pasu tidak memperbaiki kualiti udara dalaman secara bermakna [6]. Mereka mencadangkan penyelidikan beralih kepada mekanisme, teknologi biofilter alternatif, serta manfaat produktiviti dan kesejahteraan [6].
Makmal berbeza dengan dunia sebenar. Satu ulasan menyatakan kecekapan fitoremediasi dalam keadaan dunia sebenar dan dengan aktiviti manusia masih dipersoalkan, dan sangat dipengaruhi berbanding keadaan makmal [2].
Manfaat Lain Tumbuhan Dalaman
Satu ulasan sistematik terhadap 95 artikel mendapati kesan utama tumbuhan dalaman terhadap kualiti udara ialah pengurangan tahap pencemar, terutamanya formaldehid, benzena dan toluena, diikuti peningkatan kelembapan dan penurunan suhu [7]. Menanam pelbagai spesies tumbuhan boleh meningkatkan kesan terhadap kualiti udara dan iklim mikro [7].
Ulasan kritikal turut menyebut manfaat biofilik terhadap produktiviti dan kesejahteraan sebagai bidang yang wajar dikaji [6].
Kajian Lain
Perbandingan empat tumbuhan. Satu kajian menggunakan sensor gas untuk membandingkan keupayaan pembersihan formaldehid empat tumbuhan daun [8]. Pada 10 ppm formaldehid, nilai keupayaan ialah kira-kira 19 bagi rubber plant, 15 bagi paku Boston, 23 bagi golden pothos dan 12 bagi snake plant [8]. Keupayaan paku Boston meningkat secara linear dengan kepekatan formaldehid sehingga 40 ppm [8].
Kesan kepada tumbuhan. Kajian N. obliterata mendapati pendedahan kepada formaldehid tidak menjejaskan kandungan klorofil, karotenoid dan ketinggian purata tumbuhan, tetapi kandungan air tumbuhan berkurang [1].
Mengapa Keputusan Berbeza?
Perbezaan utama ialah skala:
-
Kajian makmal menggunakan kebuk kecil yang tertutup rapat selama berjam-jam atau berhari-hari [6].
-
Rumah dan pejabat sebenar mempunyai isi padu yang jauh lebih besar dan pertukaran udara dengan luar [6].
Oleh itu, walaupun paku Boston secara relatif antara tumbuhan terbaik dalam ujian makmal, satu atau dua pasu mungkin tidak memberi kesan yang ketara kepada kualiti udara keseluruhan sebuah bilik.
Panduan Praktikal
-
Nikmati paku pakis dalaman untuk keindahan dan kesejahteraan, tetapi jangan bergantung kepadanya sebagai pembersih udara utama.
-
Utamakan pengudaraan yang baik untuk mengurangkan pencemar dalaman, kerana pertukaran udara dengan luar jauh lebih berkesan dalam analisis kritikal.
-
Kurangkan sumber formaldehid seperti perabot baharu dengan memberi pengudaraan secukupnya.
-
Jika racun perosak diperlukan untuk pokok hiasan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label, dan elakkan menyembur di dalam rumah.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penjagaan tanaman hiasan.
Kesimpulan
Kajian makmal menunjukkan paku Boston antara tumbuhan dalaman terpantas menyerap formaldehid, dengan penyingkiran sehingga 90 hingga 100% dalam kebuk tertutup. Namun, analisis kritikal mendapati 10 hingga 1,000 pokok bagi setiap meter persegi diperlukan untuk menyamai kesan pengudaraan biasa dalam bangunan. Paku pakis dalaman memberikan manfaat estetika dan kesejahteraan, tetapi pengudaraan yang baik kekal sebagai cara utama untuk memperbaiki kualiti udara dalaman.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional kesihatan atau kejuruteraan.
Rujukan
[1] Hakimeh Teiri, Hamidreza Pourzamzni, and Y. Hajizadeh (2018). Phytoremediation of Formaldehyde from Indoor Environment by Ornamental Plants: An Approach to Promote Occupants Health. International Journal of Preventive Medicine. DOI: 10.4103/ijpvm.ijpvm_269_16. https://consensus.app/papers/details/7f20b68e79d258c399c80ade1c6d5b75/
[2] A. A. Khalifa, Ezzat Khan, and Muhammad Salim Akhtar (2022). Phytoremediation of indoor formaldehyde by plants and plant material. International Journal of Phytoremediation. DOI: 10.1080/15226514.2022.2090499. https://consensus.app/papers/details/51c180ddfccc500182e3558ee91b8769/
[3] Sirima Panyametheekul, Thanakorn Rattanapun et al. (2019). Foliage houseplant responses to low formaldehyde levels. Building and Environment. DOI: 10.1016/j.buildenv.2018.09.053. https://consensus.app/papers/details/74835f3a0c7550f8aae128286ea2bc01/
[4] Shujuan, Zhang et al. (2013). Screening of the Indoor Plants for Removing Formaldehyde. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/193c6bc8652c5e9c89388b4bf1396c55/
[5] T. Armijos-Moya, P. D. de Visser et al. (2021). Air Cleaning Performance of Two Species of Potted Plants and Different Substrates. Applied Sciences. DOI: 10.21203/rs.3.rs-314387/v1. https://consensus.app/papers/details/db46254ce8e65240b5d005aca910bc16/
[6] Bryan E. Cummings and M. Waring (2019). Potted plants do not improve indoor air quality: a review and analysis of reported VOC removal efficiencies. Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology. DOI: 10.1038/s41370-019-0175-9. https://consensus.app/papers/details/7447208a6af8520b95eff165130a1f5a/
[7] Ke-Tsung Han and Li-Wen Ruan (2020). Effects of indoor plants on air quality: a systematic review. Environmental Science and Pollution Research. DOI: 10.1007/s11356-020-08174-9. https://consensus.app/papers/details/4b028653417d52eb842c2c834c1795cd/
[8] T. Oyabu, Takeshi Onodera et al. (2003). Purification capability of potted plants for removing atmospheric formaldehyde. Electrochemistry. DOI: 10.5796/electrochemistry.71.463. https://consensus.app/papers/details/7299e4b8e6cd52628017afe904b27d9f/
Kata Kunci
paku pakis, pokok dalam rumah, kualiti udara, Boston fern, tanaman hiasan
