Pengenalan
Buah sering dipromosikan sebagai “kaya antioksidan” kerana kandungan polifenolnya, termasuk buah tempatan seperti jambu batu, manggis dan mata kucing (pengetahuan am). Namun, kandungan polifenol yang tinggi dalam buah tidak semestinya bermakna jumlah yang sama sampai ke dalam darah dan tisu badan. Manfaat kesihatan bergantung kepada bioavailabiliti, iaitu bahagian sebatian yang diserap, dimetabolismekan, diedarkan dan akhirnya disingkirkan dari badan.
Artikel ini meringkaskan kajian bertajuk “Intestinal transit and systemic metabolism of apple polyphenols” (Kahle et al., 2011). Objektifnya ialah mengkaji perjalanan polifenol epal melalui usus serta metabolismenya dalam manusia, menggunakan gabungan ujian in vitro dan pengambilan jus epal oleh manusia. Abstrak tidak menyatakan negara kajian secara jelas, walaupun ia menyebut epal sebagai buah paling banyak dimakan di Jerman. Dapatan dilengkapi oleh kajian jus oren (Manach et al., 2003), jus kranberi (Feliciano et al., 2017), jus anggur Concord (Stalmach et al., 2012) dan diet beri (Koli et al., 2010).
Sorotan Kajian Lepas
Kahle et al. (2011) menyatakan bahawa kesan kesihatan polifenol epal dalam badan bergantung kepada penyerapan, metabolisme, pengedaran dan penyingkirannya, tetapi data metabolisme polifenol ini dalam manusia masih terhad. Scalbert dan Williamson (2000) mengulas faktor kimia dan biokimia yang mempengaruhi penyerapan dan metabolisme polifenol, dengan penekanan kepada glikosida flavonoid.
Ulasan penting oleh Manach et al. (2005) ke atas 97 kajian bioavailabiliti mendapati asid galik dan isoflavon paling baik diserap, diikuti katekin, flavanon dan glukosida kuersetin, tetapi dengan kinetik berbeza. Polifenol yang paling kurang diserap ialah proantosianidin, katekin teh bergalat dan antosianin. Scalbert et al. (2005) pula menyatakan bahawa kajian haiwan dan sel manusia menyokong peranan polifenol dalam pencegahan penyakit kardiovaskular, kanser, penyakit neurodegeneratif, diabetes dan osteoporosis, namun tiada kaitan jelas ditemui antara risiko kanser dan pengambilan polifenol.
Khusus bagi epal, Wolfe et al. (2003) mendapati kulit epal mempunyai kandungan fenolik, aktiviti antioksidan dan aktiviti antiproliferatif yang tinggi. Boyer dan Liu (2004) mengulas manfaat kesihatan epal serta kesan varieti, kematangan, penyimpanan dan pemprosesan ke atas fitokimianya, termasuk aspek bioavailabiliti.
Dapatan Utama
Perubahan bermula di mulut. Kahle et al. (2011) menginkubasi polifenol epal dengan air liur (5 minit), jus gastrik simulasi (4 jam), jus duodenum (10 jam), hepatosit tikus (4 jam) dan cecair ileostomi (10 jam). Dengan air liur atau cecair ileostomi, ?-glikosida floretin dan kuersetin dihidrolisis pada tahap berbeza mengikut jenis gula, dan jauh kurang apabila antibiotik hadir.
Banyak sebatian berubah bentuk. Dalam persekitaran gastrik, prosianidin B2 hampir sepenuhnya terurai kepada (?)-epikatekin. Dalam jus duodenum tiruan, epimerisasi flavan-3-ol berlaku. Kuersetin pula dilaporkan ditukar sepenuhnya kepada floroglusinol, asid 3,4-dihidroksibenzoik dan asid 2,4,6-trihidroksibenzoik.
Hanya sebahagian kecil diserap dalam bentuk asal. Selepas peserta minum 1 L jus epal dan sampel menjalani hidrolisis enzim, sebatian seperti asid 5-kafeoilkuinik, asid kafeik, (?)-epikatekin, floretin dan kuersetin ditemui dalam serum dan urin, iaitu 5.3% dan 3.5% daripada jumlah yang diambil. Tambahan 19.5% polifenol ditemui dalam urin sebagai asid fenolik terhidroksil dan asid hipurik.
Flavanon jus oren. Manach et al. (2003) memberi lima sukarelawan sihat 0.5 atau 1 L jus oren (444 mg/l hesperidin dan 96.4 mg/l narirutin). Metabolit muncul dalam plasma 3 jam selepas minum, memuncak antara 5 hingga 7 jam dan kembali ke garis dasar pada 24 jam. Kepekatan puncak hesperetin ialah 0.46±0.07 µmol/l (0.5 L) dan 1.28±0.13 µmol/l (1 L), manakala naringenin 0.20±0.04 µmol/l selepas 1 L. Hesperetin beredar sebagai glukuronida (87%) dan sulfoglukuronida (13%). Perkumuhan urin hanya 4.1±1.2 hingga 7.9±1.7% daripada pengambilan dan tidak bergantung kepada dos.
Kranberi: tindak balas dos dan variasi individu. Feliciano et al. (2017) memberi 10 lelaki sihat jus kranberi mengandungi 409, 787, 1238, 1534 dan 1910 mg polifenol. Enam puluh metabolit dikenal pasti dalam plasma dan urin. Jumlah metabolit plasma (tetapi bukan urin) menunjukkan tindak balas dos linear (r² = 0.74, p < 0.05), dan variasi antara individu adalah luas.
Peranan kolon. Stalmach et al. (2012), berdasarkan cecair ileum pesakit ileostomi, mendapati 67% ester tartarat hidroksisinamat melepasi usus kecil ke kolon. Kepekatan puncak plasma berjulat daripada 1.0 nmol/L (petunidin-3-O-glukosida) hingga 355 nmol/L (asid dihidrokumarik), dan perkumuhan urin berjulat daripada 0.26% bagi antosianin hingga 24% bagi metabolit ester hidroksisinamat.
Diet beri harian. Koli et al. (2010) memberi 72 peserta pertengahan umur purata 160 g beri sehari (jumlah 837 mg polifenol/hari) selama 8 minggu. Kuersetin, asid p-kumarik, asid kafeik dan beberapa asid fenolik plasma meningkat secara signifikan berbanding kumpulan kawalan (p < 0.05).
| Buah / produk | Ukuran bioavailabiliti | Nilai | Sumber |
|---|---|---|---|
| Jus epal 1 L | Bentuk asal dalam serum / urin | 5.3% / 3.5% | Kahle et al. (2011) |
| Jus epal 1 L | Asid fenolik dan hipurik dalam urin | 19.5% | Kahle et al. (2011) |
| Jus oren | Perkumuhan urin flavanon | 4.1±1.2 hingga 7.9±1.7% | Manach et al. (2003) |
| Jus anggur Concord | Perkumuhan urin antosianin | 0.26% | Stalmach et al. (2012) |
| Jus anggur Concord | Ester hidroksisinamat ke kolon | 67% | Stalmach et al. (2012) |
| Jus kranberi | Metabolit dikenal pasti | 60 | Feliciano et al. (2017) |
Perbincangan
Jawapan kepada soalan tajuk ialah: hanya sebahagian kecil polifenol buah diserap dalam bentuk asalnya, lazimnya beberapa peratus sahaja, dan sangat rendah bagi antosianin (0.26%). Namun, ini bukan keseluruhan cerita. Banyak polifenol diubah oleh enzim, hati dan mikrob kolon menjadi metabolit lain seperti glukuronida, asid fenolik dan asid hipurik, yang juga diserap; dalam kajian epal, bahagian ini (19.5%) lebih besar daripada bentuk asal. Oleh itu, nilai antioksidan buah yang diukur di makmal tidak boleh dianggap sama dengan kesan dalam badan.
Corak antara kajian konsisten: penyerapan rendah, metabolisme meluas dan variasi individu. Batasannya, saiz sampel kecil (5 hingga 10 orang bagi kajian kinetik), kebanyakan menggunakan jus dan bukan buah keseluruhan, dan beberapa abstrak tidak lengkap. Tiada kajian bioavailabiliti buah tropika atau buah Malaysia ditemui dalam carian ini, maka nilai bagi buah tempatan masih tidak diketahui.
Bagi pengusaha dan agensi, dakwaan “kaya antioksidan” perlu dibezakan daripada dakwaan kesan kesihatan. Bagi pengguna, mengambil pelbagai jenis buah secara berterusan lebih munasabah daripada bergantung kepada satu buah atau suplemen (pengetahuan am). Individu yang mengambil ubat atau suplemen polifenol dos tinggi wajar berbincang dengan doktor atau pegawai dietetik.
Implikasi kepada Pengguna dan Pengusaha
1. Kandungan polifenol dalam buah tidak sama dengan jumlah yang diserap; elakkan menilai buah hanya melalui angka antioksidan makmal.
2. Makan pelbagai buah setiap hari, kerana pengambilan berterusan meningkatkan paras polifenol plasma (Koli et al., 2010).
3. Pengusaha produk buah perlu berhati-hati membuat dakwaan kesihatan tanpa data penyerapan manusia.
4. Agensi dan universiti tempatan boleh mengkaji bioavailabiliti polifenol buah tropika seperti jambu batu dan manggis.
Kesimpulan
Kajian manusia menunjukkan bahawa hanya beberapa peratus polifenol buah diserap dalam bentuk asal, contohnya 5.3% dalam serum dan 3.5% dalam urin bagi jus epal, dan hanya 0.26% bagi antosianin anggur. Sebahagian polifenol ditukar oleh badan dan mikrob kolon kepada metabolit lain yang turut diserap. Manfaat polifenol buah oleh itu mungkin lebih bergantung kepada metabolit ini dan pengambilan yang berterusan, bukan sekadar kandungan dalam buah.
Rujukan
1. Kahle, K., Kempf, M., Schreier, P., et al. (2011). Intestinal transit and systemic metabolism of apple polyphenols. European Journal of Nutrition. https://doi.org/10.1007/S00394-010-0157-0
2. Manach, C., Morand, C., Gil-Izquierdo, A., et al. (2003). Bioavailability in humans of the flavanones hesperidin and narirutin after the ingestion of two doses of orange juice. European Journal of Clinical Nutrition. https://doi.org/10.1038/SJ.EJCN.1601547
3. Feliciano, R. P., Mills, C. E., Istas, G., et al. (2017). Absorption, metabolism and excretion of cranberry (poly)phenols in humans: A dose response study and assessment of inter-individual variability. Nutrients. https://doi.org/10.3390/NU9030268
4. Stalmach, A., Edwards, C. A., Wightman, J. D., et al. (2012). Gastrointestinal stability and bioavailability of (poly)phenolic compounds following ingestion of Concord grape juice by humans. Molecular Nutrition & Food Research. https://doi.org/10.1002/MNFR.201100566
5. Koli, R., Erlund, I., Jula, A., et al. (2010). Bioavailability of various polyphenols from a diet containing moderate amounts of berries. Journal of Agricultural and Food Chemistry. https://doi.org/10.1021/JF9024823
6. Scalbert, A., & Williamson, G. (2000). Dietary intake and bioavailability of polyphenols. Journal of Nutrition. https://doi.org/10.1093/JN/130.8.2073S
7. Manach, C., Williamson, G., Morand, C., Scalbert, A., & Rémésy, C. (2005). Bioavailability and bioefficacy of polyphenols in humans. I. Review of 97 bioavailability studies. The American Journal of Clinical Nutrition. https://doi.org/10.1093/AJCN/81.1.230S
8. Scalbert, A., Manach, C., Morand, C., Rémésy, C., & Jiménez, L. (2005). Dietary polyphenols and the prevention of diseases. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. https://doi.org/10.1080/1040869059096
9. Wolfe, K. L., Wu, X., & Liu, R. H. (2003). Antioxidant activity of apple peels. Journal of Agricultural and Food Chemistry. https://doi.org/10.1021/JF020782A
10. Boyer, J., & Liu, R. H. (2004). Apple phytochemicals and their health benefits. Nutrition Journal. https://doi.org/10.1186/1475-2891-3-5
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: bioavailabiliti, polifenol, metabolisme, jus epal, flavanon, antosianin, mikrob kolon, perkumuhan urin
