Bawang putih ialah bahan masakan yang selamat dimakan setiap hari oleh kebanyakan orang. Namun, apabila diambil dalam jumlah besar atau sebagai suplemen, terdapat beberapa kesan sampingan dan interaksi ubat yang perlu diketahui. Artikel ini merumuskan panduan praktikal tentang cara menikmati bawang putih, bukti tentang selsema, serta langkah berjaga-jaga berdasarkan kajian.
Bawang Putih dan Selsema: Apa Kata Cochrane?
Ramai rakyat Malaysia makan bawang putih mentah atau minum air bawang putih apabila diserang selsema. Adakah ia berkesan?
Ulasan Cochrane
Ulasan Cochrane mengenal pasti lapan ujian yang berpotensi relevan, tetapi hanya satu yang memenuhi kriteria [1]:
| Perkara | Kumpulan bawang putih | Kumpulan plasebo |
|---|---|---|
| Bilangan episod selsema | 24 | 65 |
| Jumlah hari sakit | 111 | 366 |
| Purata hari untuk pulih | 4.63 | 5.63 |
Ujian ini melibatkan 146 peserta yang mengambil suplemen bawang putih (mengandungi 180 mg alisin) atau plasebo sekali sehari selama 12 minggu. Kesan sampingan termasuk ruam dan bau [1].
Penyelidik Cochrane menyimpulkan [1]:
Bukti klinikal tidak mencukupi tentang kesan bawang putih dalam mencegah atau merawat selsema.
Satu ujian mencadangkan bawang putih mungkin mencegah selsema, tetapi lebih banyak kajian diperlukan.
Dakwaan keberkesanan banyak bergantung kepada bukti berkualiti rendah.
Ekstrak bawang putih tua
Ujian rawak terhadap 120 orang dewasa sihat mendapati ekstrak bawang putih tua selama 90 hari tidak mengurangkan bilangan selsema dan selesema, tetapi mengurangkan keterukan simptom dan hari tidak hadir kerja atau sekolah [2].
Kesimpulan: Bawang putih mungkin membantu, tetapi bukti masih lemah. Ia tidak menggantikan rehat, air yang cukup dan rawatan doktor jika simptom teruk.
Cara Terbaik Menikmati Bawang Putih
Berdasarkan kajian tentang sebatian aktif:
1. Hancurkan atau cincang, kemudian biarkan kira-kira 10 minit sebelum dimakan atau dimasak untuk memaksimumkan alisin [3].
2. Elakkan memasak ulas bawang putih utuh jika mahukan sebatian sulfur, kerana ia menghasilkan jauh lebih sedikit sebatian ini berbanding bawang putih yang dihancurkan [4].
3. Gunakan bawang putih segar berbanding serbuk kering [3].
4. Pelbagaikan cara memasak. Bawang putih yang dimasak di rumah masih mengekalkan aktiviti antioksidan [5].
Kesan Sampingan yang Biasa
Ulasan tentang kesan sampingan bawang putih pada manusia mendapati [6]:
| Kesan sampingan | Keterangan |
|---|---|
| Bau mulut dan bau badan | Paling kerap dan paling didokumentasikan dalam ujian klinikal |
| Reaksi alahan | Dermatitis kontak, urtikaria, angioedema, anafilaksis (laporan kes) |
| Gangguan fungsi platelet | Kemungkinan risiko pendarahan |
| Kulit melecur | Apabila bawang putih segar disapu pada kulit, terutamanya di bawah balutan |
| Kesan pada bayi menyusu | Pengambilan bawang putih oleh ibu menyusu mengubah tingkah laku bayi semasa menyusu |
Meta-analisis tentang tekanan darah juga mendapati ketidakselesaan gastrousus dan bau mulut sebagai kesan sampingan paling biasa [7]. Ulasan payung menyatakan kesan sampingan bawang putih secara umum terhad, seperti bau dan aduan gastrousus [8].
Jangan sapu bawang putih mentah pada kulit
Amalan menampal bawang putih yang dihancurkan pada kulit untuk merawat jerawat, kutil atau jangkitan boleh menyebabkan kulit melecur, terutamanya jika ditutup dengan balutan [6].
Risiko Pendarahan dan Ubat Pencair Darah
Ini perkara paling penting bagi pesakit yang mengambil ubat.
Apa yang diketahui
Bawang putih boleh meningkatkan kesan farmakologi antikoagulan seperti warfarin [6].
Ulasan interaksi herba-warfarin menilai bawang putih sebagai antara herba yang mempunyai interaksi keterukan utama dengan warfarin [9].
Satu laporan kes mengaitkan anemia seorang pesakit dengan perencatan agregasi platelet akibat pengambilan bawang putih mentah dalam jumlah besar [10].
Ekstrak bawang putih boleh merencat beberapa enzim hati (CYP) yang memetabolismekan ubat, dan boleh menjejaskan fungsi platelet dan pembekuan darah [11].
Bawang putih juga boleh mengurangkan keberkesanan ubat anti-HIV saquinavir [6].
Bukti yang lebih menenangkan
Ujian rawak pada 12 lelaki sihat mendapati bawang putih tidak mengubah farmakokinetik atau farmakodinamik warfarin dengan ketara [12].
Ujian rawak pada 48 pesakit warfarin mendapati ekstrak bawang putih tua tidak meningkatkan pendarahan dalam pesakit yang dipantau rapi [13].
Kajian retrospektif di klinik penjagaan primer tidak menemui bukti bahawa pengambilan bawang putih sebagai suplemen atau dalam masakan dikaitkan dengan lebih banyak komplikasi pendarahan atau kawalan INR yang lebih teruk [14].
Ulasan tahun 2000 mendapati kekurangan bukti tentang interaksi warfarin dengan bawang putih, walaupun kecenderungan pendarahan dilaporkan dalam tiga kes pengguna bawang putih yang tidak mengambil warfarin [15].
Rumusan: Bawang putih dalam masakan biasa kemungkinan besar selamat. Namun, suplemen atau pengambilan bawang putih mentah dalam jumlah besar perlu dibincangkan dengan doktor, terutamanya bagi pesakit yang mengambil ubat pencair darah atau akan menjalani pembedahan.
Siapa Perlu Lebih Berhati-hati?
| Kumpulan | Sebab |
|---|---|
| Pesakit yang mengambil warfarin atau ubat antiplatelet | Risiko pendarahan [6][11] |
| Pesakit yang akan menjalani pembedahan | Kesan terhadap platelet dan pembekuan darah [6] |
| Pesakit HIV yang mengambil saquinavir | Keberkesanan ubat mungkin berkurang [6] |
| Individu yang alah kepada bawang putih | Risiko reaksi alahan [6] |
| Ibu menyusu | Boleh mengubah tingkah laku bayi semasa menyusu [6] |
| Individu dengan gastrik | Ketidakselesaan gastrousus [7] |
Bawang Putih dalam Amalan Tradisional Melayu
Kajian deskriptif di Malaysia mendapati bawang putih telah lama digunakan sebagai ubat tradisional dalam masyarakat Melayu untuk pelbagai tujuan, termasuk membantu menurunkan tekanan darah, mengurangkan risiko kanser dan menghilangkan bau mulut. Kajian ini juga meneliti manfaat bawang putih daripada perspektif Islam [16]. Namun, kajian ini bersifat deskriptif berdasarkan teks dan manuskrip, bukan ujian klinikal.
Ringkasan Panduan
| Perkara | Cadangan |
|---|---|
| Cara penyediaan | Hancurkan dan biarkan 10 minit sebelum dimasak |
| Jumlah | Jumlah biasa dalam masakan secara umumnya selamat |
| Suplemen | Bincang dengan doktor terlebih dahulu |
| Ubat pencair darah | Maklumkan doktor dan ahli farmasi |
| Pembedahan | Maklumkan doktor tentang pengambilan suplemen bawang putih |
| Kulit | Jangan tampal bawang putih mentah pada kulit |
Kesimpulan
Bawang putih ialah bahan masakan yang selamat dan berkhasiat untuk kebanyakan orang. Bukti tentang pencegahan selsema masih lemah dan bergantung kepada satu ujian sahaja. Kesan sampingan biasa termasuk bau mulut dan ketidakselesaan perut. Risiko yang lebih serius, seperti pendarahan dan interaksi ubat, lebih berkaitan dengan suplemen atau pengambilan dalam jumlah besar. Pesakit yang mengambil ubat pencair darah perlu berbincang dengan doktor sebelum mengambil suplemen bawang putih.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Sesiapa yang mengambil ubat pencair darah, ubat HIV atau ubat lain, akan menjalani pembedahan, sedang menyusu atau mempunyai alahan perlu berbincang dengan doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil suplemen bawang putih.
Rujukan
[1] E. Lissiman et al. (2014). Garlic for the common cold. Cochrane Database of Systematic Reviews. DOI: 10.1002/14651858.cd006206.pub4.
[2] M. P. Nantz et al. (2012). Supplementation with aged garlic extract improves both NK and ??-T cell function and reduces the severity of cold and flu symptoms: a randomized, double-blind, placebo-controlled nutrition intervention. Clinical Nutrition. DOI: 10.1016/j.clnu.2011.11.019.
[3] T. Rababah et al. (2025). Fresh Crushed Garlic Exhibits Superior Allicin and Pyruvic Acid Stability, While Fresh Sliced Garlic Leads in Phenolic and Antioxidant Content. Applied Food Research. DOI: 10.1016/j.afres.2025.100850.
[4] É. Varga-Visi et al. (2019). Effect of crushing and heating on the formation of volatile organosulfur compounds in garlic. CyTA – Journal of Food. DOI: 10.1080/19476337.2019.1656288.
[5] D. A. Locatelli et al. (2017). Cooked garlic and antioxidant activity: Correlation with organosulfur compound composition. Food Chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2016.10.001.
[6] F. Borrelli et al. (2007). Garlic (Allium sativum L.): adverse effects and drug interactions in humans. Molecular Nutrition & Food Research. DOI: 10.1002/mnfr.200700072.
[7] Y. Tang et al. (2025). Meta-analysis on the safety and efficacy of long-term garlic consumption as an adjunctive treatment for hypertension. Frontiers in Nutrition. DOI: 10.3389/fnut.2025.1656809.
[8] Q. Y. Wan et al. (2019). Allium vegetable consumption and health: An umbrella review of meta-analyses of multiple health outcomes. Food Science & Nutrition. DOI: 10.1002/fsn3.1117.
[9] B. K. Ge et al. (2014). Updates on the Clinical Evidenced Herb-Warfarin Interactions. Evidence-based Complementary and Alternative Medicine. DOI: 10.1155/2014/957362.
[10] H. Persaud (2022). A case study: Raw Garlic Consumption and an increased risk of bleeding. Journal of Herbal Medicine. DOI: 10.1016/j.hermed.2022.100544.
[11] A. P. Pereverzev et al. (2021). Potential drug interactions with garlic. Medical Alphabet. DOI: 10.33667/2078-5631-2021-29-47-51.
[12] X. Jiang et al. (2008). Pharmacodynamic interaction of warfarin with cranberry but not with garlic in healthy subjects. British Journal of Pharmacology. DOI: 10.1038/bjp.2008.210.
[13] H. Macan et al. (2006). Aged garlic extract may be safe for patients on warfarin therapy. The Journal of Nutrition. DOI: 10.1093/jn/136.3.793s.
[14] L. F. P. Smith et al. (2009). What affects anticoagulation control in patients taking warfarin? The British Journal of General Practice. DOI: 10.3399/bjgp09x453800.
[15] L. Vaes et al. (2000). Interactions of Warfarin with Garlic, Ginger, Ginkgo, or Ginseng: Nature of the Evidence. Annals of Pharmacotherapy. DOI: 10.1345/aph.10031.
[16] N. Zurani et al. (2024). The Benefit of Garlic from Islamic Perspective and Malay Practise. Jurnal Sains Kesihatan Malaysia. DOI: 10.17576/jskm-2024-2201-12.
