Kelapa sawit dan padi ialah dua tanaman yang sangat penting di Malaysia, dan kedua-duanya bergantung kepada baja kimia untuk mencapai hasil yang tinggi. Artikel ini merumuskan kajian yang dijalankan di Malaysia dan rantau berdekatan tentang kelebihan dan cabaran penggunaan baja kimia dalam kedua-dua tanaman ini.
Mengapa Tanah Malaysia Memerlukan Baja?
Kajian di Universiti Putra Malaysia menyatakan bahawa tanah Malaysia yang sangat terluluhawa memerlukan input baja nitrogen yang tinggi untuk mengekalkan hasil yang tinggi. Ini meningkatkan kos pengeluaran dan boleh memberi kesan negatif kepada alam sekitar melalui nitrat yang larut lesap [1].
Kelapa Sawit
Baja ialah kos terbesar
Ulasan pengurusan baja sawit di Malaysia menyatakan bahawa pembajaan ialah kos tunggal terbesar, iaitu kira-kira 60% daripada kos penyelenggaraan, dan baja sahaja membentuk kira-kira 24% daripada jumlah kos pengeluaran sawit di Malaysia [2].
Kesan baja NPK terhadap hasil
Kajian tujuh tahun (2005 hingga 2012) di ladang FELDA Agricultural Services, Tembangau 9, di tanah siri Gong Chenak dengan sistem pengairan mendapati [3]:
Sawit matang yang menerima baja NPK lengkap meningkatkan hasil tandan buah segar sebanyak 17.3%, daripada 22.9 tan sehektar setahun di plot kawalan kepada 27.0 tan sehektar.
Pertumbuhan pokok dan status nutrien daun bertindak balas positif terhadap baja nitrogen.
Kadar 0.84 kg N, 0.68 kg P?O? dan 2.4 kg K?O sepokok setahun ialah kadar terbaik untuk mengekalkan pertumbuhan dan hasil optimum.
Cara menabur baja
Ulasan yang sama menyatakan bahawa di banyak kawasan di Malaysia, terdapat tempoh hujan lebat, rupa bumi curam dan hakisan tanah yang tinggi, apabila penaburan baja tidak disyorkan kerana kehilangan melalui air larian. Tanpa kaedah dan pengetahuan yang betul, baja boleh menjadi sia-sia dan malah menyebabkan pencemaran [2]. Kajian terdahulu menunjukkan penaburan baja di bulatan pokok, atas timbunan pelepah dan di luar tepi bulatan pokok memberikan tindak balas hasil maksimum, manakala penanaman baja di bawah tanah pada kedalaman 10 cm mengurangkan pengambilan dengan ketara [2].
Teknologi pertanian tepat
Kajian di ladang sawit di Malaysia menggunakan sensor cahaya aktif yang dipasang pada traktor autopilot untuk memetakan status nitrogen sawit muda. Peta ini menunjukkan variasi status nitrogen di ladang dan boleh digunakan untuk aplikasi kadar berubah (VRA) bagi menjimatkan penggunaan baja [4].
Baja biokimia UPM
Kajian di ladang sawit Telang, Kuala Lipis dari 2015 hingga 2018 membandingkan amalan baja standard dengan baja biokimia UPM pada sawit belum matang. Tiada perbezaan ketara dalam paras nutrien daun dan parameter pertumbuhan, tetapi baja biokimia dianggarkan menjimatkan sekurang-kurangnya RM1,247.25 sehektar [5].
Mengurangkan kadar tidak semestinya mengurangkan hasil
Kajian empat tahun di kawasan berpasir di Kalimantan Tengah, Indonesia mendapati mengurangkan kadar baja kepada 80% daripada kadar standard tidak mengurangkan hasil, dan malah meningkatkan kecekapan penggunaan kalium [6].
Padi
Malaysia tidak mempunyai kelebihan perbandingan dalam pengeluaran padi dan bergantung kepada import beras. Ulasan dari Malaysia menyatakan nitrogen daripada baja larut hilang melalui pelbagai laluan di sawah, termasuk penitritan, pendenitritan, pemeruapan ammonia, larut lesap dan air larian, yang boleh mengurangkan hasil [7]. Penggunaan baja lepas terkawal dicadangkan untuk meningkatkan hasil, mengurangkan kos buruh dan mengawal kehilangan nutrien [7].
Kajian pasu di UPM mendapati 100% kadar baja kimia disyorkan memberikan prestasi yang baik bagi pertumbuhan dan hasil 65 genotip padi, setanding dengan gabungan tahi ayam dan separuh baja kimia [8].
Kebimbangan Alam Sekitar
Ulasan pengurusan padi, sawit dan nanas di Malaysia menyatakan hujan lebat menyebabkan kehilangan baja ke alam sekitar dan membawa kepada isu seperti eutrofikasi. Penggantian baja yang hilang juga memberi kesan kewangan kerana kerap dan memerlukan banyak tenaga kerja [9].
Panduan Praktikal
1. Ikut kadar baja yang disyorkan untuk tanaman dan jenis tanah anda [3].
2. Elakkan menabur baja sebelum hujan lebat atau di cerun curam [2].
3. Tabur baja di kawasan akar penyerap [2].
4. Pertimbangkan teknologi pertanian tepat untuk menjimatkan baja [4].
5. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
6. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI serta agensi berkaitan tentang program pembajaan.
Pekebun Kecil dan Ketidakseimbangan Nutrien
Kajian ke atas 977 ladang pekebun kecil sawit di Indonesia mendapati hanya separuh ladang menerima baja, dan baja yang digunakan kaya dengan nitrogen dan fosforus tetapi kurang kalium dan magnesium. Petani juga tidak mengikut amalan yang betul dari segi penempatan dan pembahagian baja [10]. Walaupun kajian ini dijalankan di Indonesia, isu yang sama mungkin relevan kepada pekebun kecil di Malaysia. Penyelidik mencadangkan pengukuhan perkhidmatan pengembangan dan penyesuaian program subsidi untuk membantu petani mendapat baja yang lebih sesuai dengan tanaman [10].
Kesimpulan
Kajian di Malaysia menunjukkan baja NPK meningkatkan hasil sawit sebanyak 17.3% dalam kajian tujuh tahun, dan baja kimia memberikan prestasi baik bagi padi. Namun, baja ialah kos terbesar dalam penanaman sawit, dan kehilangan nutrien akibat hujan lebat ialah cabaran utama di Malaysia. Penggunaan yang tepat dari segi kadar, kaedah dan masa adalah penting.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pertanian khusus. Rujuk Jabatan Pertanian, MARDI dan agensi berkaitan.
Rujukan
[1] Law Chu Chien et al. (2012). Evaluation of nitrogen uptake efficiency of different oil palm genotypes using 15N isotope labelling method. Pertanika journal of tropical agricultural science.
[2] A. Abdullah (2017). A review of fertilizer management toward productivity of oil palm (Fertilizer placement method) / Aminurhadi Abdullah. Unknown Journal.
[3] I. Arifin et al. (2022). Responses of irrigated oil palm to nitrogen, phosphorus and potassium fertilizers on clayey soil. Agricultural Water Management. DOI: 10.1016/j.agwat.2022.107922.
[4] Rohaida Mohammad (2021). MAPPING THE NITROGEN STATUS ON IMMATURE OIL PALM AREA IN MALAYSIAN OIL PALM PLANTATION WITH AUTOPILOT TRACTOR-MOUNTED ACTIVE LIGHT SENSOR. Journal of Oil Palm Research. DOI: 10.21894/jopr.2021.0012.
[5] S. Peng et al. (2022). A Cost-Effective Novel Biochemical Fertilizer for Better Managing Nutrient Levels and Vegetative Growth in the Immature Oil Palm (Elaeis guineensis Jacq.). Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae8090758.
[6] Hsiao-Hang Tao et al. (2018). Fertilizer management effects on oil palm yield and nutrient use efficiency on sandy soils with limited water supply in Central Kalimantan. Nutrient Cycling in Agroecosystems. DOI: 10.1007/s10705-018-9948-0.
[7] M. Y. Yusof (2018). A review of improving nitrogen use efficiency and yield of paddy through application of controlled release fertilizer / Mohamad Afiq Yusri Yusof. Unknown Journal.
[8] M. Anisuzzaman et al. (2021). Effect of Organic and Inorganic Fertilizer on the Growth and Yield Components of Traditional and Improved Rice (Oryza sativa L.) Genotypes in Malaysia. Agronomy. DOI: 10.3390/agronomy11091830.
[9] Sahil Mohedin Hawa et al. (2021). Management for Paddy, Oil Palm, and Pineapple Plantations in Malaysia: Current Status and Reviews. Journal of Applied Science & Process Engineering. DOI: 10.33736/jaspe.3438.2021.
[10] Y. Lim et al. (2023). Too little, too imbalanced: Nutrient supply in smallholder oil palm fields in Indonesia. Agricultural Systems. DOI: 10.1016/j.agsy.2023.103729.
