Pengenalan
Banyak pokok buah tropika menghasilkan bunga yang banyak, tetapi hanya sebahagian kecil menjadi buah, dan sebahagian buah muda pula gugur sebelum matang (pengetahuan am). Masalah set buah yang rendah dan keguguran buah ini dialami oleh pekebun mangga, nangka, jambu batu dan buah lain di Malaysia. Salah satu pendekatan yang dikaji secara meluas ialah semburan pengawal atur tumbesaran tumbuhan, terutamanya giberelin (GA?) dan auksin seperti asid naftalena asetik (NAA).
Artikel ini berpaksikan kajian *“Foliar application of the exogenous plant hormones at pre-blooming stage improves flowering and fruiting in cashew (Anacardium occidentale L.)” (Aliyu et al., 2011). Objektifnya ialah menilai keberkesanan semburan daun hormon eksogen untuk meningkatkan pembungaan, set buah dan pengekalan buah gajus, berikutan masalah penurunan hasil pokok. Kajian menggunakan dua genotip gajus Brazil, tetapi negara tempat kajian tidak dinyatakan dalam abstrak. Kajian sokongan melibatkan nona (sugar apple) (Samant et al., 2025a), bidara/ber dari India (Kumar et al., 2024), mangga Banganpalli dari India (Samant et al., 2025b) dan jambu batu dari India* (Gourav N et al., 2026).
Sorotan Kajian Lepas
Pengurusan pembungaan pokok buah tropika bermula dengan memahami kitaran pucuk. Davenport (2003) menegaskan bahawa bagi tiga spesies pokok buah tropika dan subtropika, permulaan pertumbuhan pucuk ialah peristiwa pertama yang mesti berlaku untuk menghasilkan bunga, maka pengurusan pembungaan turut melibatkan pengurusan permulaan pucuk.
Hormon tumbuhan tidak bertindak bersendirian. Nordström et al. (2004) menunjukkan bahawa auksin mengawal biosintesis sitokinin dengan sangat pantas dalam Arabidopsis thaliana, dan bahagian atas pokok mampu mensintesis sitokinin sendiri tanpa bergantung kepada pengangkutan dari akar. Roitsch et al. (2000) mengulas peranan sitokinin dalam mengawal hubungan sumber–sinki, berdasarkan aruhan terselaras enzim invertase luar sel dan pengangkut heksosa.
Kesan GA? juga bergantung kepada tanaman, kadar dan masa. Dokoozlian et al. (2001) mendapati GA? yang disembur semasa berbunga sebenarnya mengurangkan set buah anggur ‘Crimson Seedless’, satu amalan penjarangan buah anggur supaya tandan tidak terlalu padat. Ini peringatan penting bahawa GA? bukan semestinya “penambah buah” bagi semua tanaman.
Dapatan Utama
GA? paling berkesan pada gajus. Aliyu et al. (2011) menguji GA? dan empat auksin (IAA, IBA, NAA dan 2,4-D) pada tujuh kadar (0, 10, 25, 50, 100, 250 dan 500 mg L?¹) ke atas enam komponen hasil. GA? pada 50–100 mg L?¹ memberi peningkatan lima kali ganda dalam pembungaan (kepantasan berbunga dan bilangan bunga hermafrodit) dan pembuahan, kira-kira 69% peningkatan keupayaan pengekalan buah dan 25% saiz kacang.
Kepekatan menentukan kesan. Bilangan hari hingga berbunga sensitif kepada jenis hormon, manakala penghasilan bunga hermafrodit, set buah dan perkembangan kacang lebih bergantung kepada kepekatan. GA? menunjukkan toleransi kepekatan yang luas. Penulis mencadangkan GA? pada 50 mg L?¹ pada peringkat sebelum berbunga.
Nona. Samant et al. (2025a) menyembur NAA (50, 100 dan 150 ppm), homobrassinolid (0.1, 0.3 dan 0.5 ppm) dan GA? (100, 150 dan 200 ppm) sebanyak tiga kali pada April, Mei dan Jun. GA? pada 200 ppm mencatat set buah dan pengekalan buah tertinggi bagi bunga Mei (5.03 dan 69.18%) dan Jun (9.38 dan 75.35%). Hasil tertinggi ialah 50.60 buah sepokok, 235.70 g sebiji dan 11.88 kg sepokok (Oktober), serta 36.79 buah, 231.88 g dan 8.40 kg sepokok (November). Buah daripada GA? 200 ppm mempunyai mutu terbaik, termasuk isi 72.07%.
Bidara (ber): gabungan GA? + NAA. Kumar et al. (2024) mendapati semburan GA? 35 ppm + NAA 30 ppm pada kultivar Banarasi Karaka meningkatkan set buah awal (170), pengekalan buah (19.40%), berat buah (15.50 g), TSS (15.30 °Brix), asid askorbik (99.35 mg/100 g isi) dan hasil (32.10 kg sepokok), serta mengurangkan keguguran buah (80.10%).
Mangga: triakontanol lebih baik. Samant et al. (2025b) menguji NAA (10, 20 dan 30 ppm), GA? (25, 50 dan 75 ppm) dan triakontanol (1, 3 dan 5 ppm) pada pokok mangga berumur lima belas tahun, disembur pada peringkat permulaan jambak bunga, saiz kacang pea dan saiz guli. Triakontanol 5 ppm, bukan GA? atau NAA, mencatat pengekalan buah tertinggi (68.93% pada 15 hari hingga 16.58% pada 105 hari selepas peringkat pea), 104.72 buah sepokok dan hasil 38.95 kg sepokok. GA? pada 50–75 ppm mempengaruhi mutu buah seperti TSS, gula dan vitamin C.
Jambu batu. Gourav N et al. (2026) mendapati GA? 100 ppm + NAA 100 ppm pada kultivar Gwalior-27 memberi set buah 89.2%, 323.0 buah sepokok, berat buah 210.0 g, hasil 339.0 q ha?¹ dan pembungaan terawal (35.2 hari).
| Tanaman | Rawatan terbaik | Dapatan utama | Sumber |
|---|---|---|---|
| Gajus | GA? 50–100 mg L?¹ | Pengekalan buah +69%, saiz kacang +25% | Aliyu et al. (2011) |
| Nona | GA? 200 ppm | Pengekalan 75.35% (bunga Jun) | Samant et al. (2025a) |
| Bidara | GA? 35 ppm + NAA 30 ppm | Hasil 32.10 kg sepokok | Kumar et al. (2024) |
| Mangga | Triakontanol 5 ppm | Hasil 38.95 kg sepokok | Samant et al. (2025b) |
| Jambu batu | GA? 100 ppm + NAA 100 ppm | Set buah 89.2% | Gourav N et al. (2026) |
Perbincangan
Secara keseluruhan, bukti menunjukkan GA?, sama ada bersendirian atau digabungkan dengan NAA, boleh meningkatkan set buah dan pengekalan buah pada gajus, nona, bidara dan jambu batu. Namun, jawapan kepada tajuk ini perlu berhati-hati: kesannya sangat bergantung kepada tanaman, kadar dan masa. Pada mangga, triakontanol lebih berkesan daripada GA? dan NAA untuk pengekalan buah dan hasil, manakala pada anggur GA? semasa berbunga mengurangkan set buah (Dokoozlian et al., 2001).
Kadar berkesan juga berbeza jauh: 35 ppm GA? (bersama NAA) bagi bidara, 50 mg L?¹ bagi gajus, sehingga 200 ppm bagi nona. Ini bermakna kadar daripada satu tanaman tidak boleh dipindahkan terus kepada tanaman lain. Kepekatan auksin yang terlalu tinggi juga boleh menyebabkan keguguran buah atau kerosakan daun (pengetahuan am).
Batasan penting: kebanyakan kajian sokongan dari India, kajian jambu batu hanya satu musim, dan tiada kajian Malaysia ditemui. Di Malaysia, pengawal atur tumbesaran tumbuhan perlu menggunakan produk berdaftar dan mengikut label (pengetahuan am). Faktor asas seperti pendebungaan, nutrien dan air tetap perlu diuruskan, kerana hormon hanya melengkapkan amalan agronomi yang baik.
Implikasi kepada Pekebun dan Pegawai Pengembangan
1. Kenal pasti punca set buah rendah (pendebungaan, nutrien, air) sebelum menggunakan hormon.
2. Gunakan kadar dan masa yang disahkan bagi tanaman tertentu; jangan memindahkan kadar daripada tanaman lain.
3. Mulakan dengan ujian kecil pada beberapa pokok sebelum semburan seluruh kebun.
4. Gunakan hanya produk pengawal atur tumbesaran yang berdaftar dan patuhi arahan label.
5. Agensi wajar menjalankan ujian tempatan GA?, NAA dan triakontanol bagi buah utama Malaysia.
Kesimpulan
GA? dan auksin seperti NAA berpotensi meningkatkan set buah dan pengekalan buah, dengan contoh kukuh pada gajus (pengekalan buah kira-kira 69% lebih tinggi dengan GA? 50–100 mg L?¹), nona, bidara dan jambu batu. Namun, kesannya bergantung kepada tanaman, kadar dan masa; pada mangga triakontanol lebih berkesan, dan pada anggur GA? boleh mengurangkan set buah. Ujian tempatan diperlukan sebelum cadangan umum dibuat.
Rujukan
1. Aliyu, O. M., Adeigbe, O. O., & Awopetu, J. A. (2011). Foliar application of the exogenous plant hormones at pre-blooming stage improves flowering and fruiting in cashew (Anacardium occidentale L.). Journal of Crop Science and Biotechnology. https://doi.org/10.1007/S12892-010-0070-3
2. Samant, D., Kishore, K., Acharya, G. C., et al. (2025a). Influence of some plant growth regulators on fruit set, yield and quality of sugar apple (Annona squamosa L.) var. Arka Neelachal Vikram. Journal of Environmental Biology. https://doi.org/10.22438/jeb/46/1/mrn-5421
3. Kumar, A., Awasthi, M., Verma, S., et al. (2024). Effect of Gibberellic Acid and Naphthalene Acetic Acid on Initial Fruit Set, Drop, Retention, Yield And Quality of Ber (Ziziphus Mauritiana Lamk.). Annals of Horticulture. https://doi.org/10.5958/0976-4623.2024.00012.x
4. Samant, D., Kishore, K., Behera, S. D., et al. (2025b). Influence of naphthalene acetic acid, gibberellic acid and triacontanol on fruit retention, yield and quality of mango (Mangifera indica L.) cv. Banganpalli. Plant Science Today. https://doi.org/10.14719/pst.6112
5. Gourav N, Sahu, A., Singh, S. K., et al. (2026). Effect of Plant Growth Regulators on Growth and Yield of Guava (Psidium guajava L.) cv. Gwalior-27 in the Gird Agro-climatic Zone of Madhya Pradesh, India. Journal of Experimental Agriculture International. https://doi.org/10.9734/jeai/2026/v48i94458
6. Nordström, A., Tarkowski, P., Tarkowská, D., et al. (2004). Auxin regulation of cytokinin biosynthesis in Arabidopsis thaliana: A factor of potential importance for auxin–cytokinin-regulated development. Proceedings of the National Academy of Sciences. https://doi.org/10.1073/PNAS.0402504101
7. Roitsch, T., Ehness, R., et al. (2000). Regulation of source/sink relations by cytokinins. Plant Growth Regulation. https://doi.org/10.1023/A:1010781500705
8. Dokoozlian, N. K., Peacock, W. L., et al. (2001). Gibberellic Acid Applied at Bloom Reduces Fruit Set and Improves Size of ‘Crimson Seedless’ Table Grapes. Hortscience. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.36.4.706
9. Davenport, T. L. (2003). Management of Flowering in Three Tropical and Subtropical Fruit Tree Species. Hortscience. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.38.7.1331
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: giberelin, GA?, auksin, NAA, set buah, pengekalan buah, pengawal atur tumbesaran tumbuhan, pokok buah tropika
