Memanjangkan Hayat Jambu Batu Selepas Dituai: Kajian tentang Salutan Boleh Dimakan

Jambu batu cepat masak dan rosak selepas dipetik. Satu kajian menyatakan jambu batu ialah buah klimakterik yang kaya nutrien, tetapi mudah rosak dengan cepat selepas dituai akibat perubahan fizikokimia, menyebabkan kerugian kualiti dan ekonomi yang besar [1]. Satu ulasan menyatakan kadar respirasi yang cepat, kehilangan lembapan dan kerentanan terhadap mikrob menjadi punca kemerosotan ini [2].

Artikel ini meneliti kajian tentang salutan boleh dimakan untuk memanjangkan jangka hayat jambu batu, termasuk kitosan, gam arab, gel lidah buaya dan karagenan.

Kitosan dan Gam Arab

Satu kajian oleh Patuakhali Science and Technology University menguji 15 formulasi salutan, menggunakan kitosan 2%, minyak pati kayu manis 2%, gel lidah buaya 30%, propolis 10% dan gam arab 10%, secara bersendirian atau gabungan [1]. Buah disimpan pada suhu 20°C [1]. Dapatannya [1]:

Gabungan kitosan 2% dan gam arab 10% memberikan prestasi terbaik.
Formulasi ini meminimumkan kehilangan berat (6.31%) dan mengekalkan kekerasan buah.
Kandungan asid askorbik (198.22 mg/100 g), antioksidan dan fenolik kekal tinggi.
Jangka hayat dilanjutkan sehingga 12 hari.

Karagenan: Menggandakan Jangka Hayat

Satu kajian oleh Bahauddin Zakariya University dan rakan kongsi menyalut jambu batu dengan salutan berasaskan gam karagenan dan menyimpannya pada 20°C selama 15 hari [3]. Dapatannya [3]:

Salutan karagenan menggandakan jangka hayat jambu batu, dari 5 kepada 12 hari.
Kehilangan berat berkurang kira-kira 42%.
Kekerasan buah dikekalkan kira-kira 38% lebih baik.
Asid askorbik dikekalkan kira-kira 28% lebih banyak berbanding kawalan.
Kadar respirasi dan penghasilan etilena berkurang.

Ekstrak Bawang Putih dan Halia

Satu kajian ke atas jambu batu “Surahi” menguji ekstrak bawang putih, ekstrak halia, gam arab dan gel lidah buaya [4]. Buah disimpan pada suhu 25°C selama 15 hari [4]. Dapatannya [4]:

Buah yang dirawat dengan ekstrak bawang putih mempunyai jangka hayat paling panjang.
Buah yang dirawat dengan ekstrak bawang putih juga mempunyai jumlah gula serta skor rasa dan aroma tertinggi.
Buah yang dirawat dengan ekstrak halia mempunyai aktiviti antioksidan, vitamin C dan fenolik yang lebih tinggi.

Minyak Masak dan Lidah Buaya

Satu kajian di Karnataka State Akkamahadevi Women University menyalut jambu batu dengan minyak jarak, minyak kelapa, minyak zaitun, minyak bunga matahari dan gel lidah buaya [5]. Dapatannya [5]:

Salutan minyak jarak dan gel lidah buaya menghasilkan kehilangan berat paling rendah.
Salutan minyak jarak, gel lidah buaya dan minyak zaitun memberikan jangka hayat paling panjang, iaitu 13 hari pada suhu bilik (26°C) dan 28 hari pada suhu sejuk (4°C).
Buah yang disimpan sejuk mempunyai jangka hayat lebih panjang tanpa mengira jenis salutan.

Kitosan dengan Karvakrol

Satu kajian oleh Agricultural Research Service, United States Department of Agriculture, mencampurkan kitosan dengan karvakrol untuk menghasilkan nanoemulsi [6]. Salutan kitosan 2% dengan 0.2% karvakrol mengekalkan kualiti lepas tuai lebih baik berbanding kitosan sahaja, dengan kekerasan, kandungan pepejal terlarut dan fenol yang lebih tinggi, serta kehilangan berat dan pemerangan kulit yang lebih rendah [6].

Salutan Komposit

Satu kajian oleh Govind Ballabh Pant University of Agriculture and Technology menguji salutan komposit dalam keadaan kelembapan dan suhu tinggi [7]. Salutan minyak zaitun dengan penambah tekstur dan antioksidan mengurangkan pelembutan buah sebanyak 34.3% berbanding buah tanpa salutan [7]. Salutan juga mengurangkan pemerangan enzim sebanyak 32.7% hingga 34.3% [7].

Ringkasan daripada Ulasan

Satu ulasan terkini merumuskan beberapa dapatan [2]:

Lidah buaya (100%) meningkatkan jangka hayat kepada 9.97 hari berbanding 6.43 hari bagi buah kawalan.
Kalsium nitrat (2%) mengekalkan asid askorbik sehingga 208.75 mg/100 g.
Rawatan asid salisilik mengurangkan kerosakan kepada serendah 3.69%, berbanding 8 hingga 18% pada buah tanpa rawatan.

Ulasan lain menyatakan salutan boleh dimakan dengan aktiviti antimikrob menarik perhatian kerana sifatnya yang mesra alam, mudah digunakan, berkesan dan tahan lama [8].

Apa Maknanya untuk Peniaga dan Petani?

Kebanyakan kajian ini dijalankan di makmal dalam tempoh 8 hingga 28 hari. Tiada kajian salutan jambu batu di Malaysia ditemui dalam carian ini. Keputusan mungkin berbeza bagi varieti tempatan dan dalam rantaian bekalan sebenar. Kajian tentang reput buah di Malaysia, seperti reput Lasiodiplodia di pasar Puchong dan Ipoh, menunjukkan kerugian lepas tuai memang berlaku di peringkat pasar [9].

Bagi Penanam Jambu Batu

Bagi kawalan perosak dan penyakit di ladang, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang pengendalian lepas tuai dan teknologi salutan yang sesuai untuk pasaran tempatan.

Kesimpulan

Kajian menunjukkan salutan boleh dimakan seperti kitosan dengan gam arab, karagenan, gel lidah buaya dan minyak tertentu boleh memanjangkan jangka hayat jambu batu, dengan sesetengah salutan menggandakan tempoh simpanan dari 5 kepada 12 hari. Salutan juga membantu mengekalkan vitamin C dan kekerasan buah. Penyimpanan sejuk turut memanjangkan jangka hayat dengan ketara. Kajian tempatan diperlukan untuk menguji kaedah ini pada varieti dan keadaan di Malaysia.

Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat keselamatan makanan atau agronomi khusus.

Rujukan

[1] Litun Ahmed Labib, Swagata Dey, and Md. Fakhrul Hasan (2025). Improving Guava Shelf Life and Preserving Postharvest Quality With Edible Coatings. Food Science & Nutrition. DOI: 10.1002/fsn3.70491. https://consensus.app/papers/details/4f9bbadb40095fefa9de1de5ec4021d1/

[2] Preeti Jha, S. Baloda et al. (2026). A Review on Effect of Post Harvest Coatings on Quality and Shelf Life of Guava (Psidium guajava L.). International Journal of Plant & Soil Science. DOI: 10.9734/ijpss/2026/v38i56090. https://consensus.app/papers/details/1bad20a195665288990034c99cc3f703/

[3] Shaista Gull, S. Ejaz et al. (2026). Carrageenan coatings enhance guava shelf life by modulating oxidative stress, antioxidant defenses, and cell wall integrity. LWT. DOI: 10.1016/j.lwt.2026.118992. https://consensus.app/papers/details/dfe0088b595753cabad584baab8e117b/

[4] Maryem Zaidi, Arslan Akbar et al. (2023). Application of Plant-Based Edible Coatings and Extracts Influences the Postharvest Quality and Shelf Life Potential of “Surahi” Guava Fruits. ACS Omega. DOI: 10.1021/acsomega.3c00930. https://consensus.app/papers/details/48ffffddbe87531893a6376f7a5934fd/

[5] Anusha Thakkannawar, Savita Hulamani, and Siddappa Hugar (2025). Effect of Eco-friendly Coatings on Shelf-life and Post-harvest Quality Parameters of Guava (Psidium Guajava L.). European Journal of Nutrition & Food Safety. DOI: 10.9734/ejnfs/2025/v17i71787. https://consensus.app/papers/details/192541a97156539893ca904cd003061e/

[6] Chang Shu, Beatrice Kim-Lee, and Xiuxiu Sun (2024). Chitosan Coating Incorporated with Carvacrol Improves Postharvest Guava (Psidium guajava) Quality. Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae10010080. https://consensus.app/papers/details/c4ceb0078320516e8d995defd9dfa3a0/

[7] Karishma Kohli, Ankit Kumar et al. (2024). Composite edible coatings can extend shelf-life and maintain postharvest qualities of guava under natural storage. Horticulture, Environment, and Biotechnology. DOI: 10.1007/s13580-023-00576-1. https://consensus.app/papers/details/b5d87d8ae59355bfb1112a8267a2b8a3/

[8] Arun K. Singh (2024). Recent advancements in polysaccharides, proteins and lipids based edible coatings to enhance guava fruit shelf-life: A review. International journal of biological macromolecules. DOI: 10.1016/j.ijbiomac.2024.129826. https://consensus.app/papers/details/7ff25cefc3ff56a5a1e8929327755578/

[9] K. Zee, N. Asib, and S. I. Ismail (2021). First Report of Lasiodiplodia theobromae Causing Postharvest Fruit Rot on Guava (Psidium guajava) in Malaysia. Plant disease. DOI: 10.1094/pdis-12-20-2732-pdn. https://consensus.app/papers/details/6e968ceba71f56bd9a80dfe0e5729ef1/