Rakyat Malaysia Masih Kurang Makan Sayur: Apa Kata Kajian?

Malaysia kaya dengan pelbagai jenis sayur, daripada kangkung dan sawi hingga ulam-ulaman tradisional. Namun, beberapa kajian menunjukkan kebanyakan rakyat Malaysia masih tidak makan sayur dan buah mengikut jumlah yang disyorkan. Mengapa ini berlaku, dan apa yang boleh dilakukan?

Artikel ini meneliti kajian tentang corak pengambilan sayur dalam kalangan rakyat Malaysia dan faktor yang mempengaruhinya.

Cadangan Pengambilan

Garis Panduan Diet Malaysia mengesyorkan sekurang-kurangnya dua hidangan buah dan tiga hidangan sayur sehari [1]. WHO pula mencadangkan orang dewasa mengambil sekurang-kurangnya lima hidangan sayur dan buah sehari [2].

Berapa Banyak Sebenarnya Kita Makan?

Selangor, 2002. Kajian terhadap 242 orang dewasa di Selangor menggunakan kaedah sampel pendua 24 jam bagi sayur [3]. Jumlah pengambilan sayur dan buah ialah 173 g sehari, dengan pengambilan dalam kalangan Melayu (202 g sehari) jauh lebih tinggi berbanding Cina atau India [3].

Semasa pandemik COVID-19. Tinjauan dalam talian terhadap 506 orang dewasa Malaysia mendapati 99.8% peserta tidak mencapai lima hidangan sehari, dengan purata hanya 0.84 hidangan sayur dan buah sehari [4].

Pelajar pascasiswazah. Kajian terhadap 44 pelajar pascasiswazah sains kesihatan di Universiti Kebangsaan Malaysia mendapati majoriti tidak memenuhi cadangan pengambilan buah (70.5%) dan sayur (52.3%) harian [1]. Menariknya, ini berlaku walaupun dalam kalangan pelajar bidang kesihatan.

Remaja. Kajian terhadap 277 remaja di Selangor mendapati prevalens pengambilan sayur yang mencukupi adalah rendah, iaitu 23.5% [5].

Orang dewasa umum. Tinjauan terhadap 291 orang dewasa mendapati kurang daripada 50% responden makan sayur setiap hari [6]. Separuh daripada mereka tidak mengetahui jumlah hidangan sayur dan buah harian yang disyorkan [6].

Sayur Apa yang Paling Banyak Dimakan?

Kajian Selangor. Sayur yang paling kerap dimakan termasuk saderi, bayam, kangkung, kacang panjang, kacang buncis, lobak merah, kentang, sawi, kubis bulat, kubis bunga, cili, tomato, timun, terung panjang dan bendi [3]. Ulam dan sayur tradisional yang paling banyak dimakan ialah petai, sayur manis dan pegaga [3]. Kaum Melayu lebih menggemari sayur tradisional berbanding dua kaum lain [3].

Kebanyakan sayur dimakan dalam bentuk sup dan rebus, manakala paling kurang dimakan mentah dan sebagai salad [3].

Kajian tujuh bandar. Tinjauan terhadap 1,200 responden di tujuh bandar mendapati sayur yang paling digemari ialah cili, kubis, timun, sawi, tomato dan kangkung [7]. Kualiti dan kandungan nutrien menjadi faktor keutamaan responden semasa membeli sayur di pasar [7].

Kajian lain. Satu kajian mendapati sayur seperti bawang putih dan bawang merah paling banyak dimakan setiap hari [6].

Mengapa Kita Kurang Makan Sayur?

Pengetahuan. Kajian terhadap 291 orang dewasa mendapati separuh daripada responden kurang pengetahuan tentang nutrien dan perlindungan kesihatan daripada sayur dan buah [8]. Namun, lebih 40% responden sangat bersetuju bahawa mereka mahu makan lebih banyak sayur [8].

Faktor persekitaran. Satu ulasan skop terhadap 21 kajian di Malaysia dan negara Asia mendapati harga tinggi, kawalan ibu bapa dan pengaruh keluarga merupakan faktor utama yang mempengaruhi pengambilan sayur dan buah [2]. Kekurangan akses dan pilihan terhad di kawasan kediaman dan tempat kerja juga memberi kesan negatif [2]. Pengkaji menyimpulkan faktor persekitaran paling penting, diikuti faktor peribadi dan tingkah laku [2].

Amalan. Semasa pandemik, pengambilan sayur dan buah dikaitkan dengan tahap aktiviti fizikal, pengetahuan dan kepercayaan [4]. Mempunyai skor amalan yang baik dikaitkan dengan pengambilan yang lebih tinggi [4].

Pinggan Sihat Malaysia Membantu

Kajian menggunakan data tinjauan kebangsaan terhadap 9,760 orang dewasa Malaysia yang mempunyai penyakit tidak berjangkit [9]. Kesedaran tentang Pinggan Sihat Malaysia dikaitkan dengan pengambilan sayur dan buah yang mencukupi dalam kalangan mereka yang mengalami obesiti abdomen, diabetes, hipertensi dan hiperkolesterolemia [9]. Pengkaji menyeru usaha berterusan untuk mempromosikan konsep ini [9].

Masalah Bukan Hanya di Malaysia

Pengambilan sayur yang rendah ialah masalah global. Satu ulasan sistematik mendapati bagi 88% negara, pengambilan sayur berada di bawah cadangan [10]. Di 28 negara berpendapatan rendah dan sederhana, lebih 80% individu berumur 15 tahun ke atas makan sayur dan buah kurang daripada cadangan WHO [11].

Had Kajian

Banyak kajian di atas menggunakan tinjauan dalam talian dengan sampel yang kecil dan tidak semestinya mewakili seluruh penduduk Malaysia. Kajian Selangor pula dijalankan pada 2002, jadi corak semasa mungkin berbeza.

Panduan Praktikal

Gunakan konsep Pinggan Sihat Malaysia: separuh pinggan diisi dengan sayur dan buah.
Sediakan sayur dalam setiap hidangan, termasuk sarapan.
Pilih sayur bermusim dan tempatan yang biasanya lebih murah.
Tanam sayur mudah seperti kangkung, bayam dan sawi di rumah untuk mengurangkan kos.
Libatkan anak-anak dalam memilih dan memasak sayur.
Cuba pelbagai cara memasak supaya tidak bosan, termasuk ulam mentah yang dibasuh bersih.
Jika menanam sendiri dan racun perosak diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman sayur di laman rumah.

Kesimpulan

Kajian di Malaysia menunjukkan pengambilan sayur masih jauh di bawah cadangan. Semasa pandemik, 99.8% peserta satu tinjauan tidak mencapai lima hidangan sehari, dan hanya 23.5% remaja di Selangor makan sayur secukupnya. Harga, akses dan pengetahuan merupakan halangan utama. Kesedaran tentang Pinggan Sihat Malaysia dikaitkan dengan pengambilan yang lebih baik, menunjukkan pendidikan pemakanan boleh membantu.

Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Sila rujuk doktor atau pakar pemakanan untuk keperluan diet khusus.

Rujukan

[1] Rui Fen Teoh, Norhasniza Yaacob et al. (2021). Association between fruit and vegetable intake and body mass index of postgraduate students at the Faculty of Health Sciences, Universiti Kebangsaan Malaysia. Life Sciences, Medicine and Biomedicine. DOI: 10.28916/lsmb.5.1.2021.79. https://consensus.app/papers/details/9349e7c9f893584596afd7410c7ff184/

[2] N. Ahmad, A. B. Rahman et al. (2024). Factors Affecting of Fruit and Vegetable Intake Among Adults: A Scoping Review. International Journal of Management Studies and Social Science Research. DOI: 10.56293/ijmsssr.2024.5102. https://consensus.app/papers/details/3603c7020bea592e84ba89134fb392f3/

[3] A. N. Izzah, A. Aminah et al. (2012). Patterns of fruits and vegetable consumption among adults of different ethnics in Selangor, Malaysia. international food research journal. https://consensus.app/papers/details/9e11d7ba91d7513a8d0e0480053223a6/

[4] Yi-Liang Lo, Siew-Siew Lee, and Shi-Hui Cheng (2022). Inadequate fruits and vegetables consumption among Malaysian adults during the COVID-19 pandemic. Nutrition and Health. DOI: 10.1177/02601060221099782. https://consensus.app/papers/details/c4700ac50caa51fba5c260d9101357a5/

[5] Shaliza A. Shahridzal, May Lau et al. (2025). Factors associated with vegetable and fruit intake among adolescents with overweight and obesity in Selangor from 2020 to 2021. Frontiers in Public Health. DOI: 10.3389/fpubh.2025.1539506. https://consensus.app/papers/details/834f72256a055a069402c10bcf6efe45/

[6] S. H. M. Mat Zin and Suhanah Rosnan (2022). A Study on The Fruits and Vegetables Consumption Patterns among Adults in Malaysia. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences. DOI: 10.6007/ijarbss/v12-i11/15148. https://consensus.app/papers/details/17cee2bb7d5059809510a70156580def/

[7] K. Othman, M. S. Karim et al. (2013). Consumption Pattern on Fruits and Vegetables among Adults: A Case of Malaysia. Academic Journal of Interdisciplinary Studies. DOI: 10.5901/ajis.2013.v2n8p424. https://consensus.app/papers/details/490ba4fbf0ce5fb3831a8375abeb0bc1/

[8] Balkiah Moktar and Siti Haslini Binti Zakaria (2023). Attitude and Knowledge Towards Fruits and Vegetables Consumption Among Adults in Malaysia. Advances in Humanities and Contemporary Studies. DOI: 10.30880/ahcs.2023.04.02.013. https://consensus.app/papers/details/ab1d5f4885c35525b9fdf8228fac5501/

[9] L. Tan, En Hong Chua et al. (2023). Does Awareness of Malaysian Healthy Plate Associate with Adequate Fruit and Vegetable Intake among Malaysian Adults with Non-Communicable Diseases?. Nutrients. DOI: 10.3390/nu15245043. https://consensus.app/papers/details/b833653757eb565dbf1ed0afa0bda2bc/

[10] A. Kalmpourtzidou, A. Eilander dan E. Talsma (2020). Global Vegetable Intake and Supply Compared to Recommendations: A Systematic Review. Nutrients. DOI: 10.3390/nu12061558. https://consensus.app/papers/details/6fe78a9dd3ba5b8fa60a441dd889beee/

[11] Sarah M. Frank, J. Webster et al. (2019). Consumption of Fruits and Vegetables Among Individuals 15 Years and Older in 28 Low- and Middle-Income Countries. The Journal of nutrition. DOI: 10.1093/jn/nxz040. https://consensus.app/papers/details/e98816092b825f699b9b68a6f2922224/