Setiap kali musim selesema atau wabak, jualan buah oren dan suplemen vitamin C meningkat. Ramai percaya vitamin C menguatkan sistem imun. Tetapi apakah bukti sebenarnya, khususnya bagi buah kaya vitamin C? Artikel ini meneliti kajian tentang kesan buah kaya vitamin C terhadap sel imun dan simptom jangkitan, serta had bukti yang perlu difahami.
Vitamin C dalam Sel Imun
Neutrofil ialah sel darah putih yang menjadi pertahanan utama badan terhadap kuman. Sel ini bergerak ke tempat jangkitan, menelan mikroorganisma dan memusnahkannya menggunakan spesies oksigen reaktif dan protein antimikrob [1].
Neutrofil mengandungi kepekatan vitamin C yang tinggi, dan vitamin C dipercayai penting untuk fungsinya. Ini mungkin salah satu mekanisme bagaimana vitamin C meningkatkan fungsi imun [1].
Kajian Kiwi dan Fungsi Neutrofil
Kajian terhadap 14 lelaki muda (18 hingga 30 tahun) dengan paras vitamin C plasma suboptimum (bawah 50 µmol/L). Mereka makan dua biji kiwi SunGold sehari selama empat minggu [1].
Dapatan:
| Ukuran | Hasil |
|---|---|
| Vitamin C plasma | Meningkat melebihi 70 µmol/L dalam seminggu |
| Vitamin C dalam neutrofil | Meningkat dengan ketara |
| Kemotaksis (pergerakan ke arah kuman) | Meningkat 20% |
| Penjanaan oksidan (untuk membunuh kuman) | Meningkat setara |
| Pembentukan perangkap ekstrasel | Tiada perubahan |
| Apoptosis spontan | Tiada perubahan |
Penyelidik menyimpulkan peningkatan fungsi neutrofil ini dijangka diterjemahkan kepada imuniti yang lebih baik [1].
Had: Kajian ini kecil, tiada kumpulan kawalan plasebo, dan mengukur fungsi sel di makmal, bukan kadar jangkitan sebenar.
Kajian pada Individu dengan Sejarah Jangkitan Pernafasan Teruk
Jangkitan pernafasan yang teruk dicirikan oleh vitamin C yang berkurang serta keradangan dan tekanan oksidatif yang tinggi. Kajian 2024 merekrut 20 orang dewasa dengan sejarah jangkitan pernafasan teruk untuk makan dua biji kiwi SunGold sehari selama enam minggu [2].
Dapatan:
Vitamin C plasma meningkat melebihi 60 µmol/L, dan kira-kira 80% peserta mencapai paras mencukupi.
Terdapat kecenderungan penurunan penanda keradangan CRP dan TNF?, tetapi tidak signifikan.
Tiada perubahan pada penanda tekanan oksidatif.
Keletihan dan kemurungan menurun dengan ketara.
Bilangan simptom pernafasan individu yang dilaporkan lebih rendah semasa tempoh kiwi (8.5 berbanding 10, p = 0.05).
Penyelidik menyatakan sumbangan vitamin C dalam mengurangkan keletihan, kemurungan dan simptom pernafasan memerlukan siasatan lanjut [2].
Pertahanan Antioksidan dan DNA
Kajian di Norway terhadap sukarelawan sihat yang menambah satu atau dua biji kiwi emas sehari dalam diet biasa selama empat minggu mendapati [3]:
Vitamin C plasma meningkat.
Ketahanan DNA sel darah putih terhadap kerosakan oksidatif meningkat.
Pengoksidaan purin dalam DNA menurun selepas satu biji kiwi sehari, dan pengoksidaan pirimidina menurun selepas dua biji sehari.
Pembaikan DNA tidak terjejas.
Penyelidik menyimpulkan pengambilan kiwi emas menguatkan ketahanan terhadap kerosakan oksidatif dalaman [3].
Vitamin C Cepat Habis dalam Tisu
Kajian pada mencit mendapati kepekatan vitamin C dalam sel darah putih dan organ lain sangat labil. Apabila pengambilan dihentikan, semua tisu kecuali otak cepat kehabisan vitamin C [4]. Ini menyokong kepentingan pengambilan buah kaya vitamin C secara konsisten, bukan hanya apabila sakit.
Apa yang Belum Terbukti?
Penting untuk memahami had bukti yang dibincangkan dalam artikel ini:
1. Kajian kecil: Bilangan peserta antara 14 hingga 20 orang dalam kajian imun [1][2].
2. Tiada kumpulan plasebo dalam kajian neutrofil dan jangkitan pernafasan.
3. Penanda makmal tidak sama dengan kadar jangkitan. Peningkatan fungsi sel tidak semestinya bermakna kurang jatuh sakit.
4. Kesan paling jelas pada individu yang paras asalnya rendah [1].
5. Kajian menggunakan kiwi jenama tertentu (SunGold), jadi hasilnya mungkin tidak sama bagi semua buah.
Panduan Praktikal
1. Makan buah kaya vitamin C setiap hari, bukan hanya ketika sakit [4].
2. Pilih buah tempatan seperti jambu batu, betik, oren dan nanas sebagai alternatif kiwi.
3. Amalkan langkah pencegahan lain: tidur cukup, bersenam, mencuci tangan dan mendapatkan vaksin yang disyorkan.
4. Perokok perlu lebih banyak vitamin C kerana merokok meningkatkan penggunaannya [2].
5. Jangan anggap buah sebagai rawatan jangkitan. Dapatkan rawatan doktor jika mengalami simptom teruk.
Vitamin C dalam Otot dan Sel Darah Putih
Kajian lain mendapati selepas enam minggu makan kiwi, kepekatan vitamin C dalam otot meningkat kira-kira 3.5 kali ganda, manakala dalam sel mononuklear dan neutrofil meningkat kira-kira 1.5 hingga 2 kali ganda [5]. Ini menunjukkan bahawa pelbagai tisu badan, termasuk sel imun, bergantung kepada pengambilan vitamin C harian daripada makanan.
Kesan terhadap Keletihan Semasa Pemulihan
Dalam kajian individu dengan sejarah jangkitan pernafasan teruk, keletihan dan kemurungan menurun dengan ketara semasa tempoh makan kiwi [2]. Keletihan sering berpanjangan selepas jangkitan, jadi dapatan ini menarik, walaupun masih memerlukan pengesahan melalui ujian terkawal.
Kesimpulan
Kajian kecil menunjukkan bahawa dua biji kiwi kaya vitamin C sehari meningkatkan paras vitamin C dalam sel imun, memperbaiki fungsi neutrofil dan mungkin mengurangkan simptom pernafasan serta keletihan. Kiwi juga meningkatkan ketahanan DNA terhadap kerosakan oksidatif. Namun, bukti masih awal dan terhad kepada kajian kecil tanpa kumpulan plasebo. Buah kaya vitamin C menyokong sistem imun sebagai sebahagian gaya hidup sihat, tetapi bukan pengganti rawatan perubatan.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Jika mengalami jangkitan atau simptom teruk, dapatkan rawatan doktor.
Rujukan
[1] S. Bozonet et al. (2015). Enhanced Human Neutrophil Vitamin C Status, Chemotaxis and Oxidant Generation Following Dietary Supplementation with Vitamin C-Rich SunGold Kiwifruit. Nutrients. DOI: 10.3390/nu7042574.
[2] E. Vlasiuk et al. (2024). SunGold Kiwifruit Consumption Restores Adequate to Optimal Vitamin C Status in People with a History of Severe Respiratory Infections. Antioxidants. DOI: 10.3390/antiox13030272.
[3] Asgeir Brevik et al. (2011). Supplementation of a western diet with golden kiwifruits (Actinidia chinensis var.’Hort 16A’:) effects on biomarkers of oxidation damage and antioxidant protection. Nutrition Journal. DOI: 10.1186/1475-2891-10-54.
[4] M. Vissers et al. (2011). Dietary ascorbate intake affects steady state tissue concentrations in vitamin C-deficient mice: tissue deficiency after suboptimal intake and superior bioavailability from a food source (kiwifruit). The American journal of clinical nutrition. DOI: 10.3945/ajcn.110.004853.
[5] A. Carr et al. (2013). Human skeletal muscle ascorbate is highly responsive to changes in vitamin C intake and plasma concentrations. The American Journal of Clinical Nutrition. DOI: 10.3945/ajcn.112.053207.
