Warna ungu pekat ubi keledek ungu datang daripada antosianin, pigmen semula jadi yang sama yang memberi warna kepada beri biru dan anggur. Ubi keledek ungu semakin popular dalam kuih, roti dan minuman kerana warnanya yang menarik. Tetapi adakah ia benar-benar lebih berkhasiat? Artikel ini meneliti bukti tentang antosianin ubi keledek ungu, termasuk beberapa ujian klinikal manusia.
Antosianin Ubi Keledek Ungu
Antosianin dianggap molekul biologi utama dalam ubi keledek ungu dan bertanggungjawab terhadap warna ungu pekatnya [1]. Struktur kimia utamanya ialah sianidin dan peonidin dalam bentuk monoasilasi dan diasilasi [1].
Kandungan antosianin boleh sangat tinggi. Kajian 86 aksesi mendapati ubi keledek ungu mengandungi purata 904 mg/kg berat kering antosianin [2]. Klon P40 di Amerika Syarikat pula mengandungi 7.5 mg/g berat kering [3].
Kelebihan berbanding sumber lain
Antosianin ubi keledek ungu kultivar Ayamurasaki menunjukkan aktiviti pemerangkapan radikal DPPH yang lebih kuat berbanding antosianin daripada kubis merah, kulit anggur, elderberi atau jagung ungu [4]. Antosianin ini juga tahan haba dan stabil terhadap sinaran UV [1].
Bukti Ujian Manusia
Hati: Ujian rawak dua-buta (2017)
Ujian rawak dua-buta terkawal plasebo pada 40 orang dewasa sihat berumur 41 hingga 69 tahun dengan hepatitis sempadan (enzim hati sedikit tinggi) [5]:
| Perkara | Butiran |
|---|---|
| Rawatan | 3 botol minuman ubi keledek ungu sehari (177 mg antosianin setiap botol) |
| Tempoh | 8 minggu |
| GGT | Lebih rendah berbanding plasebo pada hari ke-43 |
| AST | Lebih rendah pada hari ke-29 dan ke-43 |
| ALT | Lebih rendah pada hari ke-43 |
| Keselamatan | Tiada perubahan klinikal yang relevan dalam parameter darah lain |
Tekanan darah: Kajian terbuka (2016)
Kajian label terbuka satu kumpulan pada 20 orang dewasa dengan berat badan berlebihan, tekanan darah tinggi dan enzim hati yang tinggi mendapati pengambilan dua karton minuman ubi keledek ungu sehari selama 4 minggu [6]:
Tekanan darah sistolik lebih rendah dengan ketara selepas 4 minggu berbanding sebelum.
Tekanan sistolik meningkat semula selepas tempoh berhenti 2 minggu.
Tiada perubahan ketara dalam tekanan diastolik.
Enzim ALT meningkat dengan ketara dari masa ke masa, walaupun AST dan GGT kekal dalam julat normal.
Had: Kajian ini tiada kumpulan kawalan, jadi dapatannya lemah [6].
Antioksidan dalam air kencing
Dalam sukarelawan yang diberi minuman ubi keledek ungu, aktiviti pemerangkapan radikal DPPH dalam air kencing meningkat. Dua komponen antosianin dikesan dalam plasma dan melindungi LDL daripada pengoksidaan pada kepekatan fisiologi [4].
Bukti Haiwan dan Makmal
Gula darah
Antosianin ubi keledek ungu menurunkan gula darah puasa dan memperbaiki mikrobiota usus dalam tikus diabetes jenis 2 [7].
Antosianin diasilasi merencat enzim alfa-amilase dan alfa-glukosidase, dan menurunkan puncak gula darah sebanyak 20.52% selepas pengambilan kanji pada tikus [8].
Pada tikus hiperglisemia, ekstrak antosianin mengurangkan malondialdehid, memperbaiki fungsi hati dan buah pinggang, serta menurunkan tekanan darah sistolik [9].
Lemak badan
Tikus yang diberi diet tinggi lemak dengan 5% ubi keledek ungu selama 19 minggu menunjukkan penurunan lemak viseral dan saiz sel lemak, pengurangan keradangan dan peningkatan “pemerangan” sel lemak [10].
Namun, meta-analisis 2026 mendapati walaupun beberapa kajian haiwan melaporkan manfaat, analisis gabungan tidak menemui kesan ketara ubi keledek ungu terhadap berat badan. Ujian klinikal pula menunjukkan manfaat metabolik yang sederhana tanpa kesan konsisten terhadap berat badan [11].
Asid urik
Ekstrak antosianin ubi keledek ungu merencat enzim xantin oksidase dan menurunkan paras asid urik serum dalam tikus hiperurisemia [12].
Hati
Ekstrak antosianin ubi keledek ungu varieti Eshu No. 8 menunjukkan aktiviti perlindungan hati yang baik dalam mencit [13].
Kanser
Diet mengandungi ubi keledek ungu P40 menekan pembentukan lesi prakanser kolon dalam mencit [3].
Ekstrak kulit ubi keledek ungu memanjangkan masa kemunculan tumor dan mengurangkan isipadu tumor payudara dalam tikus [14].
Prebiotik
Antosianin berasaskan peonidin daripada ubi keledek ungu merangsang pertumbuhan bakteria baik Bifidobacterium dan Lactobacillus acidophilus, serta merencat Staphylococcus aureus dan Salmonella dalam ujian makmal [15].
Ringkasan Kekuatan Bukti
| Bidang | Bukti |
|---|---|
| Enzim hati | Satu ujian rawak positif [5] |
| Tekanan darah | Satu kajian tanpa kawalan [6] |
| Gula darah | Haiwan [7][8] |
| Berat badan | Tidak konsisten [11] |
| Kanser | Haiwan [3][14] |
Panduan Praktikal
1. Nikmati ubi keledek ungu rebus atau kukus sebagai sebahagian diet seimbang.
2. Elakkan gula tambahan dalam kuih ubi keledek ungu.
3. Jangan anggap ia ubat untuk penyakit hati, tekanan darah atau kanser.
4. Pelbagaikan sumber antosianin seperti terung, kubis ungu dan beri.
Kesimpulan
Ubi keledek ungu kaya dengan antosianin yang mempunyai aktiviti antioksidan yang kuat. Satu ujian rawak dua-buta mendapati minuman ubi keledek ungu menurunkan enzim hati pada orang dewasa dengan hepatitis sempadan, manakala kajian haiwan menunjukkan pelbagai potensi termasuk kawalan gula darah dan asid urik. Namun, bukti manusia masih terhad, dan kesannya terhadap berat badan tidak konsisten.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Individu dengan penyakit hati atau tekanan darah tinggi perlu meneruskan rawatan doktor.
Rujukan
[1] Chao Tang et al. (2023). Recent advances on the biological activities of purple sweet potato anthocyanins. Food Bioscience. DOI: 10.1016/j.fbio.2023.102670.
[2] Shan Zhao et al. (2024). Comparative Analysis of Nutrients, Phytochemicals, and Minerals in Colored Sweet Potato (Ipomoea batatas L.) Roots. Foods. DOI: 10.3390/foods13223636.
[3] Soyoung Lim et al. (2013). Role of Anthocyanin-enriched Purple-fleshed Sweet Potato P40 in Colorectal Cancer Prevention. Molecular nutrition & food research. DOI: 10.1002/mnfr.201300040.
[4] M. Kano et al. (2005). Antioxidative Activity of Anthocyanins from Purple Sweet Potato, Ipomoera batatas Cultivar Ayamurasaki. Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry. DOI: 10.1271/bbb.69.979.
[5] T. Oki et al. (2017). Double-blind, placebo-controlled pilot trial of anthocyanin-rich purple sweet potato beverage on serum hepatic biomarker levels in healthy Caucasians with borderline hepatitis. European Journal of Clinical Nutrition. DOI: 10.1038/ejcn.2016.153.
[6] T. Oki et al. (2016). Effect of consuming a purple-fleshed sweet potato beverage on health-related biomarkers and safety parameters in Caucasian subjects with elevated levels of blood pressure and liver function biomarkers: a 4-week, open-label, non-comparative trial. Bioscience of Microbiota, Food and Health. DOI: 10.12938/bmfh.2015-026.
[7] Wei Mi et al. (2024). Purple sweet potato anthocyanins normalize the blood glucose concentration and restore the gut microbiota in mice with type 2 diabetes mellitus. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2024.e31784.
[8] Yang Yang et al. (2021). Inhibition mechanism of diacylated anthocyanins from purple sweet potato (Ipomoea batatas L.) against ?-amylase and ?-glucosidase. Food chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2021.129934.
[9] E. R. N. Herawati et al. (2020). Protective Effects of Anthocyanin Extract from Purple Sweet Potato (Ipomoea batatas L.) on Blood MDA Levels, Liver and Renal Activity, and Blood Pressure of Hyperglycemic Rats. Preventive Nutrition and Food Science. DOI: 10.3746/pnf.2020.25.4.375.
[10] Chi-Hua Yen et al. (2025). Purple Sweet Potato Ameliorates High-Fat Diet-Induced Visceral Adiposity by Attenuating Inflammation and Promoting Adipocyte Browning. Journal of Agricultural and Food Chemistry. DOI: 10.1021/acs.jafc.4c08799.
[11] Daniel Torres-Oteros et al. (2026). Anthocyanin-Rich Foods and Obesity: A Systematic Review and Meta-Analysis Highlighting Purple Sweet Potato as a Functional Food Matrix. Food Bioscience. DOI: 10.1016/j.fbio.2026.109578.
[12] Zi?cheng Zhang et al. (2015). Effects of anthocyanins from purple sweet potato (Ipomoea batatas L. cultivar Eshu No. 8) on the serum uric acid level and xanthine oxidase activity in hyperuricemic mice. Food & function. DOI: 10.1039/c5fo00499c.
[13] Lin Wang et al. (2016). Characterization and hepatoprotective activity of anthocyanins from purple sweet potato (Ipomoea batatas L. cultivar Eshu No. 8). Journal of Food and Drug Analysis. DOI: 10.1016/j.jfda.2016.10.009.
[14] Carmen R. Silva-Correa et al. (2025). Protective effect of purple sweet potatoes (Ipomoea batatas L.) against rat breast cancer. Veterinary World. DOI: 10.14202/vetworld.2025.1137-1146.
[15] Han-Ju Sun et al. (2018). Antioxidant and prebiotic activity of five peonidin-based anthocyanins extracted from purple sweet potato (Ipomoea batatas (L.) Lam.). Scientific Reports. DOI: 10.1038/s41598-018-23397-0.
