Penyakit bintik daun atau “tikka” ialah antara penyakit paling biasa pada kacang tanah. Ia disebabkan oleh kulat Cercospora arachidicola (bintik daun awal) dan Cercosporidium personatum (bintik daun lewat). Daun yang dijangkiti gugur awal, menyebabkan fotosintesis berkurang dan hasil merosot.
Nota: Gunakan hanya racun kulat yang berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut label. Rujuk Jabatan Pertanian untuk cadangan terkini.
Kesan Penyakit
Kehilangan hasil boleh mencapai 70% dalam keadaan teruk [1].
Tanpa racun kulat, kehilangan hasil lenggai akibat bintik daun lewat mencapai 35.95% dalam satu kajian [2].
Satu tinjauan di Sulawesi Utara, Indonesia mendapati insiden penyakit hampir 99% [3].
Tanda Penyakit
Bintik bulat coklat pada daun, kadangkala dikelilingi lingkaran kuning.
Daun gugur awal, bermula dari daun bawah.
Kaedah Kawalan Bersepadu
Amalan kultur
Giliran tanaman dengan tanaman bukan perumah melewatkan permulaan penyakit 58 hingga 108 hari [4].
Menanam lebih awal mengurangkan insiden penyakit dalam satu kajian di Nigeria [5].
Varieti yang lebih tahan mengurangkan keperluan racun [6][7].
Kawalan biologi dan botani
Rawatan biji dengan Pseudomonas fluorescens dan semburan minyak neem memberikan hasil terbaik dalam satu kajian lapangan [8].
Ekstrak daun kelor setanding racun kulat benomyl dan meningkatkan hasil lebih 50% [9].
Rawatan biji Bacillus subtilis bersama semburan racun kulat berkesan mengawal penyakit daun [10].
Kawalan kimia
Racun kulat tebuconazole memberikan kawalan penyakit sekitar 70.73% dalam satu kajian [11].
Semburan chlorothalonil mingguan memberikan kawalan yang tinggi, dan gabungan dengan varieti tahan lebih berkesan [7].
Penggunaan racun berulang boleh mengurangkan keberkesanan dan meningkatkan kos [1].
Panduan untuk Pekebun
1. Amalkan giliran tanaman sekurang-kurangnya satu musim [4].
2. Buang sisa tanaman yang dijangkiti selepas tuaian.
3. Pilih varieti yang lebih tahan jika ada [6].
4. Pantau daun bawah dari peringkat berbunga.
5. Gunakan agen biologi sebagai langkah awal [8][10].
6. Sembur racun kulat berdaftar apabila penyakit mula merebak, ikut dos label [11].
Soalan Lazim
Adakah bintik daun boleh dikawal tanpa racun?
Agen biologi dan ekstrak tumbuhan menunjukkan kesan baik dalam kajian [9][8].
Kenapa penyakit ini berulang setiap musim?
Inokulum terkumpul dalam tanah dan sisa jika kacang tanah ditanam berturut-turut [4].
Berapa banyak hasil boleh hilang?
Sehingga 70% dalam keadaan teruk [1].
Kesimpulan
Bintik daun kacang tanah boleh dikawal dengan menggabungkan giliran tanaman, varieti tahan, agen biologi dan racun kulat berdaftar. Pendekatan bersepadu mengurangkan kos dan risiko kerintangan.
Rujukan
[1] F. Kankam et al. (2022). Leaf spot disease of groundnut: A review of existing research on management strategies. Cogent Food & Agriculture. DOI: 10.1080/23311932.2022.2118650.
[2] Gujar V. T. et al. (2025). Estimation of Yield Losses for Major Diseases (late leaf spot) in High Incidence Areas on Groundnut (Arachis hypogaea L.). Journal of Experimental Agriculture International. DOI: 10.9734/jeai/2025/v47i13248.
[3] Aldio Fresyelin Lolowang et al. (2022). Incidence of Leaf Spot (Cercospora spp.) on Peanut Plants (Arachis hypogaea L.) in Kawangkoan District West. Jurnal Agroekoteknologi Terapan. DOI: 10.35791/jat.v3i2.44103.
[4] Muhammad Ijaz et al. (2019). Impact of Crop Rotation on Cercospora Leaf Spot of Peanut. Plant Protection. DOI: 10.33804/pp.003.01.0111.
[5] Richard Bwala et al. (2019). Incidence of Cercospora Leaf Spot Disease of Groundnut (Arachis hypogaea L.) As Influenced by Sowing Date in Makurdi, Benue State of Nigeria. Sustainability, Agri, Food and Environmental Research. DOI: 10.7770/safer-v0n0-art1552.
[6] A. Izge et al. (2007). Levels of variability in groundnut (Arachis hypogaea L.) to cercospora leaf spot disease implication for selection. African Journal of Agricultural Research. DOI: 10.5897/ajar.9000463.
[7] Debele Solomon et al. (2015). Integrated management of Cercospora leaf spots of groundnut (Arachis hypogaea L.) through host resistance and fungicides in Eastern Ethiopia. African Journal of Plant Science. DOI: 10.5897/ajps2014.1260.
[8] Brijesh Kumar Patel et al. (2025). Eco Friendly Management of Cercospora Leaf Spot in Groundnut Using Biocontrol Agents and Essential Oils. Microbiology Research Journal International. DOI: 10.9734/mrji/2025/v35i81608.
[9] H. Musa et al. (2025). Evaluating the efficacy of Moringa oleifera leaf extract in controlling Cercospora leaf spot disease in groundnut (Arachis hypogaea). Agro-Science. DOI: 10.4314/as.v23i3.1.
[10] B. Meena (2023). Integration of bioagent, Bacillus subtilis Bbv57 and fungicides for the management of foliar diseases of groundnut (Arachis hypogaea L.). Journal of Oilseeds Research. DOI: 10.56739/jor.v39i3and4.144269.
[11] Vikash Kumar et al. (2021). Management of Early Leaf Spot (Cercospora arachidicola) of Groundnut in Rajasthan. Legume Research. DOI: 10.18805/lr-4708.
