Dalam pengeluaran melon berkualiti tinggi, perhatian biasanya tertumpu pada varieti, pembajaan, pengairan dan kawalan perosak. Namun, satu faktor yang sering kurang diberi perhatian ialah kedudukan buah pada batang utama. Berdasarkan dokumen ini, kedudukan buah boleh mempengaruhi diameter, berat segar dan kandungan pepejal terlarut atau SSC buah.
Kajian Lim et al. (2020) menunjukkan bahawa kedudukan nod berbuah bukan sekadar isu bentuk pokok. Ia mempunyai kesan terus terhadap keseimbangan antara saiz buah dan kemanisan.
Buah di ruas berbeza menghasilkan prestasi berbeza
Dalam kajian hidroponik menggunakan substrat sabut kelapa, buah yang terbentuk pada nod ke-11 hingga ke-13 menghasilkan berat dan saiz yang optimum bagi sesetengah kultivar.
Namun begitu, kedudukan yang menghasilkan buah paling berat tidak semestinya menghasilkan buah paling manis.
SSC cenderung meningkat apabila buah berada pada nod yang lebih rendah, manakala berat buah pula cenderung meningkat apabila buah berada pada nod yang lebih tinggi.
Ini menunjukkan wujud satu kompromi atau trade-off antara berat buah dengan kandungan gula.
Nod lebih rendah: buah lebih manis
Kultivar PMR Dalgona memberikan contoh yang jelas.
Pada nod ke-8 hingga ke-10, kultivar ini menghasilkan buah sekitar 1.6 kg dengan SSC setinggi 14.5 °Brix.
Apabila kedudukan buah dinaikkan ke nod ke-14 hingga ke-15, berat buah meningkat kepada sekitar 1.7 kg, tetapi dokumen menunjukkan kecenderungan bahawa SSC boleh menjadi lebih rendah pada kedudukan nod yang lebih tinggi.
Ini bermaksud buah pada bahagian lebih rendah berpotensi lebih manis, tetapi saiznya mungkin lebih kecil.
Nod pertengahan: potensi berat buah tinggi
Bagi kultivar Earl’s Aibi, berat buah tertinggi dicatatkan pada nod ke-11 hingga ke-13, iaitu sekitar 2.0 kg.
Pada nod ke-8 hingga ke-10, berat buah sekitar 1.9 kg, manakala pada nod ke-14 hingga ke-15 juga sekitar 1.9 kg.
Dapatan ini menunjukkan bahawa bagi kultivar tertentu, kawasan pertengahan batang boleh memberikan keseimbangan yang lebih baik untuk menghasilkan buah besar.
Mengapa berlaku perbezaan antara berat dan kemanisan?
Dokumen menunjukkan hubungan negatif antara berat buah dengan SSC. Secara ringkas, buah yang lebih berat cenderung mempunyai kandungan pepejal terlarut yang lebih rendah.
Ini bermaksud apabila lebih banyak pertumbuhan tertumpu kepada pembesaran buah, kandungan gula dalam jus buah mungkin tidak meningkat pada kadar yang sama.
Sebaliknya, apabila buah tidak terlalu besar, bahan terlarut seperti gula boleh menjadi lebih pekat.
Oleh sebab itu, sasaran pengeluaran melon premium perlu mempertimbangkan dua perkara serentak: saiz pasaran dan kemanisan.
Tidak ada satu nod terbaik untuk semua varieti
Salah satu dapatan paling penting daripada dokumen ini ialah bahawa kedudukan nod optimum bergantung pada kultivar.
Bagi kultivar yang mempunyai buah agak ringan tetapi SSC tinggi seperti PMR Dalgona, kedudukan buah pada nod ke-14 hingga ke-15 dicadangkan untuk membantu meningkatkan berat buah.
Sebaliknya, bagi kultivar yang mempunyai buah berat tetapi SSC lebih rendah seperti Earl’s Aibi, nod ke-8 hingga ke-10 disyorkan untuk membantu meningkatkan SSC.
Ini menunjukkan bahawa pengurusan buah tidak boleh dilakukan menggunakan satu formula yang sama untuk semua varieti.
Implikasi kepada kerja pemangkasan
Dapatan ini mempunyai implikasi terus terhadap kerja pemangkasan dan pemilihan buah.
Dalam sistem pengeluaran premium, tidak semua bunga atau buah muda perlu dikekalkan. Kedudukan buah boleh digunakan sebagai salah satu kriteria semasa memilih buah yang akan dibesarkan sehingga tuaian.
Jika matlamat pengeluaran ialah buah yang besar, kedudukan buah boleh dipilih pada nod tertentu yang lebih sesuai dengan varieti.
Jika sasaran utama ialah kemanisan tinggi, kedudukan nod yang lebih rendah mungkin lebih sesuai bagi sesetengah kultivar.
Topping juga perlu disesuaikan
Selain nod berbuah, kedudukan pinching atau topping turut memainkan peranan.
Dokumen menyatakan bahawa nod pinching ke-24 dianggap sesuai untuk memaksimumkan bilangan daun di bahagian atas serta SSC dalam kajian tersebut.
Logiknya ialah selepas buah dipilih, sejumlah daun masih perlu dikekalkan untuk menyokong fotosintesis dan pembentukan gula.
Topping yang terlalu rendah boleh mengehadkan jumlah daun, manakala topping terlalu tinggi boleh menyebabkan pertumbuhan vegetatif berlebihan.
Kenapa bilangan daun penting?
Walaupun dokumen tidak menghuraikan mekanisme fisiologi secara terperinci, implikasinya jelas: buah memerlukan sokongan daun untuk membekalkan hasil fotosintesis.
Oleh itu, kedudukan buah dan titik topping perlu dilihat sebagai satu pakej pengurusan kanopi.
Bukan sahaja perlu bertanya “buah hendak dibiarkan pada ruas mana?”, tetapi juga “berapa banyak daun perlu dikekalkan di atas buah?”
Pengeluaran premium memerlukan keseragaman
Pemilihan buah berdasarkan kedudukan nod boleh membantu menghasilkan buah yang lebih seragam dari segi saiz dan kualiti.
Keseragaman sangat penting dalam pasaran premium kerana pembeli biasanya mahukan buah dengan saiz, bentuk dan rasa yang konsisten.
Dalam keadaan ini, pemilihan buah berdasarkan kedudukan nod menjadi satu alat agronomi yang praktikal, bukan sekadar teknik pemangkasan.
Apakah julat nod yang praktikal?
Dokumen menyebut bahawa buah sekitar ruas ke-9 hingga ke-13 sering dikaitkan dengan kualiti yang baik, manakala kajian Lim et al. (2020) menunjukkan bahawa nod ke-11 hingga ke-13 menghasilkan berat dan saiz optimum bagi sesetengah kultivar.
Namun, julat ini tidak sepatutnya dianggap sebagai nombor mutlak untuk semua melon.
Setiap kultivar memerlukan penetapan nod berbuah dan topping yang berbeza untuk mendapatkan kombinasi saiz dan SSC terbaik.
Kesimpulan
Kedudukan buah pada batang utama merupakan faktor agronomi yang penting dalam pengeluaran melon premium.
Buah pada nod lebih rendah cenderung mempunyai SSC lebih tinggi tetapi berat lebih rendah, manakala buah pada nod lebih tinggi boleh menjadi lebih berat tetapi kurang manis.
Oleh itu, pengurusan melon berkualiti tinggi perlu mencari keseimbangan antara berat buah, saiz, kandungan gula dan jumlah daun yang menyokong buah.
Kesimpulan paling praktikal daripada kajian ini ialah: jangan pilih buah hanya kerana ia terbentuk dahulu atau kelihatan besar. Kedudukan buah pada nod perlu dipertimbangkan bersama varieti dan strategi topping.
Kata Kunci
melon, Cucumis melo, kedudukan buah, nod berbuah, ruas melon, fruiting node, topping melon, pinching melon, pemangkasan melon, SSC, Brix, kemanisan melon, berat buah, saiz buah, PMR Dalgona, Earl’s Aibi, hidroponik melon, substrat coir, melon premium, pemilihan buah, pengurusan kanopi
Sumber Rujukan
Lim, M., Choi, S., Choi, G., Kim, S. H., & Jeong, H. (2020). Growth and Quality of Muskmelon (Cucumis melo L.) as Affected by Fruiting Node Order, Pinching Node Order and Harvest Time in Hydroponics Using Coir Substrate, 406–413.
