Nangka (Artocarpus heterophyllus) dimakan sama ada sebagai buah masak atau, ketika muda, sebagai sayur. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, tepung nangka muda atau hijau dikaji sebagai pengganti sebahagian nasi dan tepung gandum bagi pesakit diabetes jenis 2.
Artikel ini meneliti ujian klinikal dan kajian makmal tentang nangka muda dan kawalan gula darah, termasuk had-had penting yang perlu diambil kira.
Ujian Klinikal Rawak Terkawal Plasebo
Satu ujian rawak, dwi-buta dan terkawal plasebo yang diterbitkan dalam Nutrition & Diabetes melibatkan 40 pesakit diabetes jenis 2 berumur 18 hingga 60 tahun yang sedang mengambil ubat diabetes oral [1]. Peserta dibahagikan kepada dua kumpulan [1]:
-
Kumpulan A: 30 g sehari tepung nangka hijau (Jackfruit365™), diambil semasa sarapan dan makan malam, menggantikan jumlah nasi atau tepung gandum yang sama.
-
Kumpulan B: Tepung plasebo.
Ujian ini berlangsung selama 12 minggu [1].
Dapatan Ujian
Dapatannya [1]:
| Ukuran | Tepung nangka | Plasebo |
|---|---|---|
| Perubahan HbA1c | Turun 0.25% (-2.73 mmol/mol) | Naik 0.02% (0.22 mmol/mol) |
| Perbezaan antara kumpulan | p = 0.006 |
Penurunan gula darah puasa (p = 0.043) dan gula darah selepas makan (p = 0.001) juga lebih besar dengan signifikan dalam kumpulan tepung nangka [1]. Pemantauan glukosa berterusan menunjukkan purata gula darah menurun dalam tempoh 7 hari pengambilan [1].
Sejauh mana besar kesannya? Ringkasan persidangan bagi ujian yang sama melaporkan purata HbA1c dalam kumpulan tepung nangka turun dari 7.23% kepada 6.98% [2]. Penurunan sebanyak 0.25 mata peratusan ini signifikan secara statistik, tetapi agak kecil.
Isu Pembiayaan dan Kepentingan
Ringkasan persidangan ujian ini mendedahkan maklumat penting [2]:
-
Ujian ini dibiayai oleh Diet Fibre 365 Food Products Private Limited.
-
Salah seorang pengkaji ialah ahli lembaga dan pemegang saham syarikat berkaitan.
Ini tidak bermakna dapatan itu salah, tetapi ia bermakna kajian bebas diperlukan untuk mengesahkan keputusannya. Saiz sampel juga kecil, iaitu 40 orang, dan seorang peserta dalam kumpulan plasebo tidak menamatkan kajian [2].
Ujian Klinikal Kedua di Alappuzha
Satu ujian rawak terkawal lain di jabatan pesakit luar Medical College, Alappuzha, melibatkan 100 pesakit diabetes jenis 2 yang kawalan gulanya tidak baik [3]. Kumpulan rawatan menerima diet berasaskan nangka muda, manakala kumpulan kawalan meneruskan sarapan biasa [3]. Selepas 90 hari [3]:
-
Gula darah puasa dan selepas makan menurun dengan signifikan dalam kumpulan rawatan berbanding kawalan (p < 0.001).
-
Kumpulan rawatan menunjukkan purata penurunan HbA1c sebanyak 1.57%.
-
Tekanan darah sistolik dan diastolik, kolesterol total, trigliserida dan kolesterol LDL juga menurun dengan signifikan.
Perlu diambil kira bahawa kumpulan kawalan tidak menerima plasebo, tetapi meneruskan sarapan biasa [3]. Oleh itu, sebahagian kesan mungkin disebabkan oleh perubahan diet secara umum, bukan nangka semata-mata.
Kajian Beban Glisemik dan Kempen di Kerala
Satu kajian mengukur beban glisemik nangka hijau sebagai bubur di University of Sydney ke atas 10 sukarelawan sihat, dan mendapati beban glisemik sebanyak 17 [4]. Analisis secawan nangka hijau menunjukkan 115 kcal, 27.3 g karbohidrat dan 1.95 g serat [4].
Kajian yang sama melaporkan kempen “satu hidangan nangka hijau” di Kerala dari April hingga Julai 2018 dikaitkan dengan penurunan jualan ubat diabetes [4]. Namun, ini ialah pemerhatian berkaitan, bukan bukti sebab-akibat. Banyak faktor lain boleh mempengaruhi jualan ubat.
Mengapa Nangka Muda Mungkin Membantu?
Kajian makmal telah mencari sebatian yang mungkin terlibat.
Asid fenolik. Satu kajian mengasingkan asid kafeik dan asid siringik daripada tepung nangka muda keseluruhan (kulit bersama isi, flake dan biji) [5]. Kedua-dua sebatian ini merencat enzim alfa-glukosidase dan alfa-amilase, iaitu enzim yang memecahkan karbohidrat, serta enzim aldosa reduktase dan proses glikasi protein dalam ujian makmal [5].
Rutin. Kajian kedua oleh kumpulan yang sama mengasingkan flavonoid rutin daripada tepung yang sama, dan mendapati ia merencat alfa-glukosidase dan alfa-amilase [6].
Ini ialah kajian tabung uji dan simulasi komputer. Ia memberi petunjuk tentang mekanisme yang mungkin, tetapi tidak membuktikan kesan pada manusia.
Ulasan Sistematik
Satu ulasan sistematik ke atas 11 ujian klinikal tentang makanan berasaskan tepung mendapati tepung nangka hijau, bersama tepung pisang hijau, tepung soya, tepung kulit markisa kuning dan serbuk halba, menunjukkan hasil yang signifikan dalam memperbaiki parameter homeostasis glukosa [7].
Komposisi Tepung Nangka Hijau
Satu kajian oleh Bangladesh Council of Scientific and Industrial Research menganalisis tepung nangka hijau yang dikeringkan [8]. Tepung ini mengandungi 12.27% protein kasar, 12.21% serat kasar, 1.59% lemak dan tiada gluten [8]. Ujian pengambilan roti nangka dan roti gandum menunjukkan corak gula darah yang serupa, dengan peningkatan awal diikuti penurunan selepas 1 hingga 2 jam [8].
Had Bukti
Beberapa perkara penting:
-
Ujian klinikal yang ada kecil, iaitu 40 dan 100 peserta.
-
Ujian terbesar tidak menggunakan plasebo.
-
Satu ujian dibiayai oleh pengeluar produk.
-
Peserta ujian juga mengambil ubat diabetes, jadi tepung nangka dikaji sebagai tambahan, bukan pengganti ubat.
Bagi yang Menanam Nangka Sendiri
Bagi yang menanam nangka di kebun sendiri, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penjagaan pokok nangka.
Kesimpulan
Dua ujian klinikal mendapati menggantikan sebahagian nasi atau tepung gandum dengan tepung atau resipi nangka muda dikaitkan dengan penurunan HbA1c dan gula darah pada pesakit diabetes jenis 2. Kajian makmal mencadangkan asid fenolik dan rutin mungkin terlibat. Namun, ujian ini kecil, satu dibiayai oleh syarikat pengeluar, dan satu lagi tidak menggunakan plasebo. Nangka muda boleh dianggap sebagai pilihan makanan yang menarik untuk dikaji lagi, bukan rawatan diabetes.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat perubatan. Pesakit diabetes perlu berbincang dengan doktor atau pakar dietetik sebelum mengubah diet, dan tidak boleh menghentikan ubat tanpa nasihat doktor.
Rujukan
[1] A. Rao, K. S. Naik et al. (2021). Efficacy of green jackfruit flour as a medical nutrition therapy replacing rice or wheat in patients with type 2 diabetes mellitus: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Nutrition & Diabetes. DOI: 10.1038/s41387-021-00161-4. https://consensus.app/papers/details/ba2db65d636f5647b26d0f625eb1180d/
[2] J. Joseph, A. Rao, and Sunil U. Nayak (2020). 719-P: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Study to Evaluate the Glucose-Lowering Effect of Green Jackfruit Flour in Type 2 Diabetes Mellitus Patients. Diabetes. DOI: 10.2337/db20-719-p. https://consensus.app/papers/details/62e7e8c15bdf59588ddc457ef8c11c61/
[3] Padmakumar Balasundaram, B. David et al. (2026). Effect of Partial Substitution of Diet with Unripe Jackfruit-Based Recipe on Glycemic Parameters, Insulin Resistance, and Other Cardiovascular Risk Factors: A Clinical Trial Study. Current Nutrition & Food Science. DOI: 10.2174/0115734013390883251211223822. https://consensus.app/papers/details/b796eacad77d5899b1e663047b657f88/
[4] J. Joseph (2019). Nutritional , Glycemic and Ecological Assessment of Green Jackfruit for Diabetes in Kerala. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/2dd4154f1c415213b8b267a986317d1e/
[5] Tejaswini Maradesha, Shashank M. Patil et al. (2022). Inhibitory Effect of Polyphenols from the Whole Green Jackfruit Flour against ?-Glucosidase, ?-Amylase, Aldose Reductase and Glycation at Multiple Stages and Their Interaction: Inhibition Kinetics and Molecular Simulations. Molecules. DOI: 10.3390/molecules27061888. https://consensus.app/papers/details/30be3a1626b5523aba89273240629a61/
[6] Tejaswini Maradesha, Shashank M. Patil et al. (2022). Multiprotein Inhibitory Effect of Dietary Polyphenol Rutin from Whole Green Jackfruit Flour Targeting Different Stages of Diabetes Mellitus: Defining a Bio-Computational Stratagem. Separations. DOI: 10.3390/separations9090262. https://consensus.app/papers/details/104df81af387523fb001152cc8aed59a/
[7] L. V. M. de Souza, K. D. Dos Santos et al. (2023). The effect of flour-based foods intake in the reduction of cardiometabolic risk: A systematic review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. DOI: 10.1080/10408398.2023.2212758. https://consensus.app/papers/details/eabc0064e20d5246921a4e996f5abb59/
[8] A. Tasnim, Md Rezaul Karim et al. (2025). Green Jackfruit Transformation: Dry Flour Processing, Nutraceutical Analysis, and its Revolutionary Application in Maintaining Optimum Blood Glucose Level. Journal of Agroforestry and Environment. DOI: 10.55706/jae1821. https://consensus.app/papers/details/7e4feb2201535c26b6b7379fe2401f4f/
Kata Kunci
nangka, nangka muda, gula darah, diabetes, ujian klinikal
