Pisang sering menjadi makanan pertama yang diberikan apabila seseorang mengalami masalah perut. Pisang juga dianggap makanan prebiotik kerana mengandungi karbohidrat yang tidak dicerna dan menjadi makanan kepada bakteria baik dalam usus. Tetapi apakah kata kajian klinikal tentang kesan pisang terhadap usus?
Artikel ini meneliti kajian tentang pisang dan mikrobiota usus, gejala perut, cirit-birit kanak-kanak dan kaitannya dengan tekanan harian.
Pisang Sebagai Prebiotik
Kajian rawak terhadap wanita. Satu kajian rawak terkawal melibatkan 34 wanita sihat berumur 19 hingga 45 tahun dengan BMI 24 hingga 30 [1]. Mereka diminta makan snek sebelum makan dua kali sehari selama 60 hari, sama ada sebiji pisang sederhana, secawan minuman perisa pisang atau secawan air [1].
Dapatan utama [1]:
-
Purata bifidobakteria meningkat hanya dalam kumpulan pisang pada hari ke-30 dan ke-60, tetapi perubahan ini tidak signifikan secara statistik.
-
Tiada perbezaan ketara dalam asid lemak rantai pendek antara kumpulan.
-
Tahap kembung perut lebih rendah secara signifikan dalam kumpulan pisang berbanding kawalan.
-
Pengambilan pisang tidak memberikan kesan buruk kepada corak buang air besar.
Pengkaji menyimpulkan pengambilan pisang setiap hari diterima baik dan mungkin menggalakkan pertumbuhan bifidobakteria [1].
Serbuk Pisang Hijau: Kajian Monash University Malaysia
Kajian rawak oleh Monash University Malaysia bersama sebuah syarikat swasta melibatkan 60 orang dewasa selama 14 hari [2]. Peserta mengambil makanan yang mengandungi 5 g jumlah serat sehari daripada plasebo, serbuk pisang hijau (10.75 g) atau serbuk serat nanas (7.41 g) [2].
Dapatan [2]:
-
Serbuk pisang hijau meningkatkan tujuh spesies bakteria baik secara signifikan, termasuk F. prausnitzii, B. longum dan B. bifidum.
-
Bakteria ini didapati kurang dalam kalangan orang dewasa muda.
-
Serbuk pisang hijau memberi manfaat kepada individu berlebihan berat badan atau obes, termasuk wanita.
-
Serat dan kanji rintang memperbaiki keteraturan buang air besar.
-
Serat tambahan dikaitkan dengan kembung yang rendah dan mengurangkan gangguan tidur, tanpa menjejaskan tempoh tidur.
Perlu diingat, kajian ini hanya berlangsung dua minggu dan melibatkan kerjasama dengan syarikat swasta.
Pisang Hijau untuk Cirit-Birit Kanak-Kanak
Meta-analisis. Pisang hijau telah lama digunakan secara tradisional untuk membantu rawatan cirit-birit [3]. Satu ulasan sistematik dan meta-analisis menilai sembilan kajian rawak terkawal yang melibatkan 3,996 kanak-kanak berumur 8 hingga 34 bulan [3].
Dapatan utama [3]:
-
Makanan berasaskan pisang hijau meningkatkan kemungkinan cirit-birit pulih dengan ketara berbanding rawatan standard sahaja (nisbah bahaya 1.96).
-
Kesan lebih besar bagi cirit-birit berpanjangan (nisbah bahaya 2.34) berbanding cirit-birit akut (1.74).
Pengkaji menyimpulkan pisang hijau sebagai pelengkap kepada rawatan standard mungkin dikaitkan dengan pemulihan lebih cepat bagi cirit-birit akut dan boleh membantu rawatan cirit-birit berpanjangan [3]. Namun, dapatan ini perlu disahkan dalam konteks sosioekonomi yang pelbagai dan dalam kalangan orang dewasa [3].
Ulasan sistematik lain. Ulasan terhadap 12 kajian mendapati biojisim pisang hijau mengawal disfungsi usus pada kanak-kanak pada dos 50 hingga 300 g sehari selama 5 hingga 14 hari, atau 30 g sehari selama lapan minggu [4]. Kesan ini mungkin berkaitan dengan peningkatan asid lemak rantai pendek dalam najis hasil kanji rintang jenis 3 [4]. Ulasan lain turut mendapati kebanyakan manfaat pisang hijau yang dikaji berkaitan dengan gejala dan penyakit usus [5].
Pisang dan Tekanan Harian
Satu kajian rawak terbuka melibatkan 20 orang dewasa sihat [6]. Kumpulan pisang (13 orang) makan dua biji pisang sehari selama dua minggu, manakala kumpulan kawalan (7 orang) tidak makan pisang [6].
Tiada perbezaan antara kumpulan. Tiada perbezaan signifikan dalam kadar perubahan semua parameter antara kumpulan pisang dan kumpulan kawalan [6].
Separuh menunjukkan perubahan. Namun, kira-kira 50% peserta kumpulan pisang menunjukkan penurunan indoksil sulfat dalam air kencing (penanda persekitaran usus), penurunan hormon tekanan kortisol dan kromogranin A, serta peningkatan mood [6].
Dapatan ini menarik tetapi lemah kerana saiz sampel yang kecil dan tiada perbezaan antara kumpulan.
Ringkasan Bukti
| Kesan | Kekuatan bukti |
|---|---|
| Mengurangkan kembung | Satu kajian rawak [1] |
| Meningkatkan bakteria baik | Signifikan dalam satu kajian dua minggu [2]; tidak signifikan dalam kajian lain [1] |
| Cirit-birit kanak-kanak | Meta-analisis sembilan kajian rawak [3] |
| Melegakan tekanan | Lemah, tiada perbezaan antara kumpulan [6] |
Panduan Praktikal
-
Makan sebiji pisang sehari sebagai sebahagian diet yang kaya serat.
-
Cuba pisang muda rebus untuk kanji rintang yang tinggi.
-
Bagi kanak-kanak yang cirit-birit, pisang hijau boleh dijadikan pelengkap, tetapi bukan pengganti larutan penghidratan oral dan rawatan perubatan.
-
Dapatkan rawatan segera jika kanak-kanak menunjukkan tanda dehidrasi atau cirit-birit berpanjangan.
-
Minum air yang mencukupi apabila menambah pengambilan serat.
-
Bagi penanam pisang, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label, dan patuhi tempoh selamat sebelum menuai.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang penanaman pisang di laman rumah.
Kesimpulan
Kajian menunjukkan pisang diterima baik oleh usus dan mengurangkan kembung dalam satu kajian rawak. Serbuk pisang hijau meningkatkan beberapa spesies bakteria baik dalam kajian dua minggu oleh Monash University Malaysia. Bukti paling kukuh ialah bagi cirit-birit kanak-kanak, dengan meta-analisis menunjukkan pisang hijau mungkin mempercepatkan pemulihan apabila digunakan bersama rawatan standard. Kesan pisang terhadap tekanan pula masih lemah. Pisang boleh menjadi sebahagian diet yang menyokong kesihatan usus.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Cirit-birit pada kanak-kanak boleh menjadi serius, jadi sila rujuk doktor dengan segera.
Rujukan
[1] Evdokia K. Mitsou, T. Nomikos et al. (2011). Effect of banana consumption on faecal microbiota: a randomised, controlled trial. Anaerobe. DOI: 10.1016/j.anaerobe.2011.03.018. https://consensus.app/papers/details/7ca53a5fa47756d5a7057c27dc8c47ff/
[2] C. Chong, M. S. Liew et al. (2024). Effect of green banana and pineapple fibre powder consumption on host gut microbiome. Frontiers in Nutrition. DOI: 10.3389/fnut.2024.1437645. https://consensus.app/papers/details/2a0a626ca96253b7947733244ff5f05b/
[3] Mariano Gallo Ruelas, Gian Pierre Gomez-Herrera et al. (2024). Role of green banana consumption in the treatment of acute and persistent diarrhea in children: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. European Journal of Pediatrics. DOI: 10.1007/s00431-024-05679-0. https://consensus.app/papers/details/17bdc2e3d2535fc9a03c150456990723/
[4] Natália da Silva Bomfim, Renata de Souza Ferreira et al. (2024). Green banana biomass anti-obesogenic, anti-hyperlipidemic, antidiabetic, and intestinal function potential effects: a systematic review. Nutrition reviews. DOI: 10.1093/nutrit/nuae040. https://consensus.app/papers/details/2de930cdcc085dac83a339d5532b1ebd/
[5] Ana Luísa Falcomer, R. F. R. Riquette et al. (2019). Health Benefits of Green Banana Consumption: A Systematic Review. Nutrients. DOI: 10.3390/nu11061222. https://consensus.app/papers/details/2db6d578f94d5c408ad46a2d57023734/
[6] Akiko Kobayashi, A. Hu et al. (2022). Banana Intake Relieves the Stress of Daily Life in Healthy Adult Volunteers: An Open, Randomized, Parallel-Group Comparative Study. Journal of Food and Nutrition Research. DOI: 10.12691/jfnr-10-12-2. https://consensus.app/papers/details/38d259bcd2255e50b4b1bef98f6702cb/
Kata Kunci
khasiat pisang, kesihatan usus, prebiotik, cirit-birit, kanak-kanak
