Masakan Malaysia hampir tidak dapat dipisahkan daripada rempah ratus. Kunyit dalam gulai, lada hitam dalam sup, kayu manis dalam bubur, halia dalam minuman panas, bawang putih dalam tumisan, dan cili dalam hampir semua sambal. Selain memberi rasa dan aroma, rempah ratus sering dikaitkan dengan kesihatan. Persoalannya, adakah orang yang kerap mengambil rempah benar-benar hidup lebih lama? Artikel ini meneliti beberapa kajian kohort besar yang cuba menjawab soalan tersebut, serta had-had yang perlu difahami.
Apa Itu Rempah Ratus?
Rempah ratus ialah bahagian tumbuhan yang dikeringkan atau digunakan segar untuk memberi rasa, warna dan aroma kepada makanan. Ia boleh datang daripada rizom (kunyit, halia), kulit kayu (kayu manis), buah atau biji (lada hitam, cili, ketumbar, jintan), bunga (cengkih) atau ubi (bawang putih). Setiap rempah mengandungi sebatian bioaktif tersendiri, contohnya kurkumin dalam kunyit, piperin dalam lada hitam, kapsaisin dalam cili, dan sebatian sulfur dalam bawang putih.
Satu kajian tinjauan menyatakan bahawa kunyit, sebagai sumber utama polifenol kurkumin, membantu dalam pengurusan keadaan oksidatif dan keradangan, sindrom metabolik, artritis, keresahan dan hiperlipidemia, dan kebanyakan manfaat ini dikaitkan dengan kesan antioksidan dan anti-radangnya [1]. Namun, kesan sebenar bergantung kepada dos, bentuk pengambilan dan keupayaan badan menyerap sebatian tersebut.
Kajian Golestan: Kunyit, Lada dan Safron
Kajian Kohort Golestan di Iran mengikuti 50,045 peserta berumur 40 hingga 75 tahun sejak 2004–2008, dan 44,398 orang dimasukkan dalam analisis [2]. Data pengambilan rempah diperoleh daripada soal selidik kekerapan makanan pada permulaan kajian. Sepanjang 11 tahun susulan, 5,121 orang meninggal dunia [2].
Dapatan utamanya [2]:
| Rempah | Kematian keseluruhan (HR) | Kematian kardiovaskular (HR) |
|---|---|---|
| Kunyit | 0.90 | 0.91 |
| Lada hitam atau cili | 0.91 | – |
| Safron | 0.85 | 0.79 |
| Kayu manis | Tiada perkaitan | Tiada perkaitan |
Pengkaji tidak menemui perkaitan antara mana-mana rempah ini dengan kematian akibat kanser [2]. Mereka menyimpulkan bahawa pengambilan kunyit atau safron dikaitkan dengan risiko kematian keseluruhan dan kardiovaskular yang lebih rendah, tetapi hipotesis kesan perlindungan ini perlu diuji dalam kajian prospektif lain [2].
Perlu diperhatikan bahawa kayu manis, walaupun popular sebagai “rempah gula darah”, tidak menunjukkan sebarang perkaitan dengan kematian dalam kajian ini.
China Kadoorie Biobank: Makanan Pedas dan Kematian
Kajian China Kadoorie Biobank melibatkan 199,293 lelaki dan 288,082 wanita berumur 30 hingga 79 tahun dari 10 kawasan di China [3]. Peserta yang menghidap kanser, penyakit jantung dan strok pada permulaan kajian dikecualikan. Sepanjang tempoh susulan median 7.2 tahun, 11,820 lelaki dan 8,404 wanita meninggal dunia [3].
Berbanding mereka yang makan makanan pedas kurang daripada sekali seminggu, nisbah bahaya kematian ialah [3]:
0.90 bagi yang makan 1–2 hari seminggu
0.86 bagi yang makan 3–5 hari seminggu
0.86 bagi yang makan 6–7 hari seminggu
Dalam erti kata lain, risiko kematian kira-kira 14% lebih rendah bagi mereka yang makan makanan pedas hampir setiap hari. Perkaitan songsang ini konsisten bagi lelaki dan wanita selepas mengambil kira faktor risiko lain [3].
Kajian NHANES III di Amerika Syarikat
Kajian lain menggunakan data NHANES III, iaitu sampel orang dewasa Amerika Syarikat yang ditinjau dari 1988 hingga 1994 [4]. Seramai 16,179 peserta diikuti dengan tempoh susulan median 18.9 tahun, dan 4,946 kematian direkodkan. Selepas pelarasan faktor demografi, gaya hidup dan klinikal, pengambilan cili merah pedas dikaitkan dengan nisbah bahaya kematian 0.87, iaitu pengurangan 13% [4]. Trend serupa tetapi tidak signifikan diperhatikan bagi kematian penyakit vaskular [4].
Mengapa Perlu Berhati-hati Mentafsir?
Walaupun dapatan ini menarik, ia ialah kajian pemerhatian. Ia menunjukkan perkaitan, bukan sebab-akibat. Beberapa perkara perlu difahami:
1. Pengambilan rempah dilaporkan sendiri. Dalam kajian China Kadoorie, kekerapan makan makanan pedas dilaporkan sekali sahaja pada permulaan kajian [3]. Tabiat pemakanan boleh berubah sepanjang tahun.
2. Rempah datang bersama corak makanan. Orang yang kerap makan kunyit atau cili mungkin juga makan lebih banyak sayur, kurang makanan diproses, atau mempunyai gaya hidup berbeza.
3. Bukti bercampur. Satu kajian ulasan payung yang meneliti 11 ulasan sistematik mendapati kesan kesihatan makanan pedas dan cili masih tidak jelas, dengan perkaitan negatif dengan metabolisme, kematian dan penyakit kardiovaskular, tetapi perkaitan langsung dengan kanser esofagus, gaster dan pundi hempedu [5]. Malah, satu surat dalam jurnal kardiologi menegaskan bahawa bukti tidak mencukupi untuk menyokong hubungan sebab-akibat antara pengambilan cili dan kematian [6].
4. Konteks penduduk berbeza. Ulasan payung yang sama menekankan bahawa ciri dan konteks kawasan serta penduduk yang berbeza perlu dipertimbangkan dengan teliti [5]. Belum ada kajian kohort besar tentang rempah dan kematian dalam kalangan rakyat Malaysia dalam sumber yang dirujuk.
Rempah dalam Diet Harian vs Suplemen
Kebanyakan kajian kohort mengukur rempah sebagai sebahagian daripada makanan biasa. Sebaliknya, banyak ujian klinikal menggunakan ekstrak atau kapsul dos tinggi. Kedua-duanya tidak boleh disamakan. Contohnya, kurkumin yang diambil bersendirian tidak mudah diserap kerana bioketersediaannya yang rendah [1]. Ini bermaksud secubit kunyit dalam gulai tidak semestinya memberi kesan sama seperti kapsul ekstrak dalam ujian klinikal.
Siri artikel ini akan meneliti setiap rempah utama satu demi satu: kunyit untuk sendi, kayu manis untuk gula darah, halia untuk loya, bawang putih untuk tekanan darah, cili untuk metabolisme, lada hitam sebagai penggalak penyerapan, dan isu keselamatan rempah di pasaran Malaysia.
Panduan Praktikal
Guna rempah sebagai sebahagian diet seimbang, bukan sebagai pengganti ubat atau gaya hidup sihat.
Pelbagaikan rempah. Kajian Golestan menunjukkan rempah berbeza mempunyai perkaitan berbeza; tiada satu rempah ajaib.
Rempah boleh membantu mengurangkan garam dan gula. Rasa yang kaya daripada rempah boleh menjadikan masakan sedap tanpa terlalu bergantung kepada garam.
Berhati-hati dengan suplemen dos tinggi. Bincang dengan doktor atau ahli farmasi, terutama jika mengambil ubat.
Beli rempah daripada sumber yang dipercayai dan simpan dengan betul untuk mengelakkan pencemaran kulat.
Kesimpulan
Kajian kohort besar di Iran, China dan Amerika Syarikat mendapati pengambilan rempah tertentu, terutamanya kunyit, safron, lada dan makanan pedas, dikaitkan dengan risiko kematian yang lebih rendah. Namun, kayu manis tidak menunjukkan perkaitan dalam kajian Golestan, tiada rempah dikaitkan dengan kematian kanser, dan bukti tentang cili masih bercampur. Rempah ratus wajar dinikmati sebagai sebahagian corak pemakanan sihat, dengan memahami bahawa bukti semasa belum membuktikan sebab-akibat.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Kebanyakan bukti yang dibincangkan ialah kajian pemerhatian. Rujuk doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil suplemen rempah, terutama jika anda mempunyai penyakit kronik atau mengambil ubat.
Rujukan
[1] S. Hewlings et al. (2017). Curcumin: A Review of Its’ Effects on Human Health. Foods. DOI: 10.3390/foods6100092.
[2] Maryam Hashemian et al. (2019). Turmeric, Pepper, Cinnamon, and Saffron Consumption and Mortality. Journal of the American Heart Association: Cardiovascular and Cerebrovascular Disease. DOI: 10.1161/jaha.119.012240.
[3] J. Lv et al. (2015). Consumption of spicy foods and total and cause specific mortality: population based cohort study. The BMJ. DOI: 10.1136/bmj.h3942.
[4] Mustafa Chopan et al. (2017). The Association of Hot Red Chili Pepper Consumption and Mortality: A Large Population-Based Cohort Study. PLoS ONE. DOI: 10.1371/journal.pone.0169876.
[5] Zhi-Min Ao et al. (2022). Spicy Food and Chili Peppers and Multiple Health Outcomes: Umbrella Review. Molecular Nutrition & Food Research. DOI: 10.1002/mnfr.202200167.
[6] N. K. Zawadzki et al. (2020). There is Insufficient Evidence to Support a Causal Relationship Between Chili Pepper Consumption and Mortality. Journal of the American College of Cardiology. DOI: 10.1016/j.jacc.2020.01.059.
