Penyakit layu Fusarium boleh memusnahkan seluruh tanaman melon. Kulat yang tinggal di dalam tanah ini menyerang akar dan saluran pengangkutan air, menyebabkan pokok layu dan mati. Apabila tanah sudah dijangkiti, menanam semula di kawasan yang sama menjadi sangat berisiko. Salah satu penyelesaian yang dikaji secara meluas ialah cantuman, iaitu mencantumkan pucuk melon pada batang pokok penanti yang tahan penyakit.
Artikel ini meneliti kajian dari pelbagai negara tentang keberkesanan cantuman melon untuk mengawal layu Fusarium, serta kesannya terhadap hasil dan kualiti buah.
Masalah Layu Fusarium
Satu kajian terkini menyatakan Fusarium ialah patogen bawaan tanah utama yang menyebabkan penyakit layu yang teruk pada melon, membawa kepada pengurangan ketara hasil dan kualiti buah [1]. Satu kajian lain menyatakan kekurangan hibrid komersial yang tahan dan pengurangan penggunaan pengasapan tanah dengan metil bromida meningkatkan risiko kerosakan oleh patogen [2].
Cantuman Terbukti Berkesan
Batang pokok penanti labu. Satu kajian menilai lapan batang pokok penanti komersial [2]. Batang pokok penanti Cucurbita sangat tahan terhadap Fusarium, dengan kadar hidup 100% [2]. Gabungan dengan batang pokok penanti ‘RS 841’ menghasilkan hasil tertinggi, iaitu 5.6 dan 8.1 kg/m² dalam dua tahun [2]. Ciri kualiti seperti kemanisan dan kekerasan buah serupa dengan pokok tanpa cantuman [2].
Turki: dalam ladang yang dijangkiti. Satu kajian di Konya, Turki, mendapati semua batang pokok penanti yang diuji sama berkesan dalam mengurus patogen tanah dan menghasilkan hasil lebih tinggi daripada pokok tanpa cantuman dalam kedua-dua tahun [3].
Alternatif kepada metil bromida. Satu kajian mendapati cantuman pada batang pokok penanti labu yang tahan menghasilkan gejala ringan berbanding kawalan, dengan peningkatan pengeluaran awal dan lewat yang besar [4]. Kemanisan buah juga meningkat [4].
Kawalan lebih 95%. Satu kajian mendapati cantuman melon pada labu biji hitam (Cucurbita ficifolia) memberi keberkesanan kawalan lebih 95.4% di ladang, dengan peningkatan hasil 75.9% hingga 112.3% [5].
Batang Pokok Penanti Melon berbanding Labu
Satu persoalan penting ialah sama ada menggunakan batang pokok penanti melon atau labu (Cucurbita).
Empat eksperimen ladang. Satu kajian empat eksperimen ladang mendapati gabungan melon/melon lebih baik daripada melon/Cucurbita dari segi hasil dan kawalan penyakit [6]. Dalam tanah dijangkiti, hampir tiada buah dituai daripada pokok tanpa cantuman, manakala pokok bercantum menghasilkan hasil tinggi (batang melon) dan sederhana (batang labu) [6]. Dalam tanah tanpa Fusarium, hasil pokok tanpa cantuman serupa dengan pokok bercantum [6].
Saringan 65 aksesi. Satu kajian menyaring 65 aksesi melon dan mengenal pasti empat aksesi yang tahan terhadap Fusarium dan penyakit reput akar Monosporascus [7]. Hasil dan kualiti buah melon yang dicantum pada aksesi ini setanding atau lebih baik daripada tanpa cantuman [7]. Kejadian penapaian buah hampir tiada, berbeza dengan cantuman pada batang pokok penanti Cucurbita ‘Shintozwa’ [7].
*Batang pokok penanti conomon.* Satu kajian mendapati melon yang dicantum pada C. melo var. conomon mencapai hasil boleh pasar tertinggi (23.1 tan/ha) dan kemanisan 14.7 °Brix, berbanding 18.6 tan/ha dan 13.5 °Brix bagi pokok tanpa cantuman [1].
Bukan Semua Cantuman Berjaya
Kajian juga melaporkan dapatan negatif yang penting:
-
Itali. Satu kajian mendapati hasil dan kualiti buah dua kultivar yang dicantum pada batang pokok penanti tahan tidak bertambah baik berbanding kawalan [8]. Cantuman pada Benincasa hispida (kundur) menjejaskan hasil dan kualiti buah [8].
-
China. Satu kajian mendapati satu gabungan cantuman dengan batang labu menghasilkan buah berbau seperti labu yang menjejaskan rasa, walaupun gabungan lain tidak [9].
Pengkaji di Itali menyimpulkan pengaruh batang pokok penanti terhadap ketahanan penyakit, hasil dan kualiti buah penting untuk menentukan potensi penggunaan cantuman [8]. Mereka juga menyifatkan cantuman sebagai kaedah yang cepat tetapi mahal [8].
Varieti Tempatan sebagai Batang Pokok Penanti
Satu kajian membangunkan populasi tahan Fusarium daripada kultivar lama ‘Thrakiotiko’ [10]. Apabila digunakan sebagai batang pokok penanti, ‘Thrakiotiko-1’ meningkatkan hasil sebanyak 36% bagi satu kultivar dan memperbaik kualiti buah [10]. Ini menunjukkan potensi sumber genetik tempatan.
Tanaman Berterusan
Satu kajian di China mendapati hasil kebanyakan melon bercantum lebih tinggi daripada tanpa cantuman di bawah keadaan tanaman berterusan [9]. Tiada perbezaan signifikan dalam kemanisan dan tekstur isi [9].
Panduan Praktikal
-
Pertimbangkan cantuman jika tanah mempunyai sejarah layu Fusarium.
-
Pilih gabungan batang pokok penanti dan kultivar dengan teliti, kerana sesetengah gabungan menjejaskan rasa atau hasil.
-
Uji gabungan baharu secara kecil-kecilan sebelum menanam secara besar-besaran.
-
Jika racun perosak diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang teknik cantuman dan batang pokok penanti yang sesuai.
Kesimpulan
Cantuman pada batang pokok penanti yang tahan terbukti berkesan mengawal layu Fusarium pada melon dalam pelbagai kajian, termasuk di Itali, Turki dan China. Dalam tanah yang dijangkiti, pokok bercantum menghasilkan hasil jauh lebih tinggi. Namun, bukan semua gabungan berjaya: sesetengahnya tidak meningkatkan hasil, menjejaskan kualiti atau menghasilkan rasa luar biasa. Pemilihan batang pokok penanti yang serasi dengan kultivar ialah kunci kejayaan.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional.
Rujukan
[1] V. K. Tran, M. Ngo et al. (2026). Effect of Fusarium spp. resistance rootstocks on yield and quality parameters of Cucumis melo L. in greenhouse conditions. Plant Science Today. DOI: 10.14719/pst.12107. https://consensus.app/papers/details/b936f331193d52fcaa9cb472808b6201/
[2] P. Crinó, C. Bianco et al. (2007). Evaluation of Rootstock Resistance to Fusarium Wilt and Gummy Stem Blight and Effect on Yield and Quality of a Grafted ‘Inodorus’ Melon. Hortscience. DOI: 10.21273/hortsci.42.3.521. https://consensus.app/papers/details/ad16a775f892593cb07a588fcda33f29/
[3] Yakup Kosker, Rohat Gultekin et al. (2021). Impact of different rootstocks and limited water on yield and fruit quality of melon grown in a field naturally infested with Fusarium wilt. Scientia Horticulturae. DOI: 10.1016/j.scienta.2021.110482. https://consensus.app/papers/details/c21aa29acdba5ed38c6565daac7a4e28/
[4] F. Bletsos (2005). Use of Grafting and Calcium Cyanamide as Alternatives to Methyl Bromide Soil Fumigation and their Effects on Growth, Yield, Quality and Fusarium Wilt Control in Melon. Journal of Phytopathology. DOI: 10.1111/j.1439-0434.2005.00945.x. https://consensus.app/papers/details/8626d4a958fb592eb79c8ff5c55c0616/
[5] Sheng-Li Xu and Xiao-Qing Chen (2004). Effect of grafting and seedling on “Jiashi” muskmelon yield and its resistance to Melon fusarium Wilt. Journal of Northwest Sci-Tech University of Agriculture and Forestry. https://consensus.app/papers/details/dd6241ad6349588389ed0aa664949dfd/
[6] R. Cohen, C. Horev et al. (2002). Horticultural and Pathological Aspects of Fusarium Wilt Management Using Grafted Melons. Hortscience. DOI: 10.21273/hortsci.37.7.1069. https://consensus.app/papers/details/bae974d135a050259e4e6a1365400027/
[7] D. Park, S. Son et al. (2013). Selection of Melon Genotypes with Resistance to Fusarium Wilt and Monosporascus Root Rot for Rootstocks. Plant breeding and biotechnology. DOI: 10.9787/pbb.2013.1.3.277. https://consensus.app/papers/details/3ce60ee69fa0563eb7b2a75632aacbae/
[8] P. T. Nisini, G. Colla et al. (2002). Rootstock resistance to fusarium wilt and effect on fruit yield and quality of two muskmelon cultivars. Scientia Horticulturae. DOI: 10.1016/s0304-4238(01)00335-1. https://consensus.app/papers/details/5915461de3a45bdbb0eafc118067fd38/
[9] Hong-Xia Ye, Caiyu Zhang, and Bingliang Wang (2025). Effects of Grafting with Different Rootstocks on Fruit Yield and Quality of Muskmelon Under Continuous Cropping. Horticulturae. DOI: 10.3390/horticulturae11020183. https://consensus.app/papers/details/604f342a390a565688fa892990c0b36f/
[10] M. Koutsika-sotiriou, E. Anthimidou et al. (2016). Divergent selection for resistant genotypes to Fusarium wilt from an old melon cultivar and their performance in grafting. Romanian Biotechnological Letters. https://consensus.app/papers/details/5c2c4431222a5c8f911587ac41126957/
Kata Kunci
melon, cantuman, layu Fusarium, batang penanti, penyakit tanaman
