Agropelancongan semakin mendapat perhatian sebagai satu pendekatan yang menghubungkan sektor pertanian dengan industri pelancongan. Ia bukan sekadar membawa pelawat ke kawasan ladang, tetapi turut membuka ruang kepada petani untuk mempelbagaikan sumber pendapatan, memperkenalkan budaya luar bandar dan mewujudkan pengalaman pembelajaran kepada pengunjung.
Berdasarkan dokumen ini, agropelancongan boleh ditakrifkan sebagai bentuk pelancongan yang melibatkan lawatan ke kawasan luar bandar untuk meneroka aktiviti pertanian atau berasaskan ladang, di samping mengalami budaya serta tradisi masyarakat setempat. Aktiviti ini menggabungkan pertanian dan pelancongan sebagai satu strategi pelbagaian pendapatan kepada petani.
Apa Sebenarnya yang Dimaksudkan dengan Agropelancongan?
Agropelancongan biasanya berlaku di ladang yang masih beroperasi atau di persekitaran pertanian. Pelawat boleh terlibat secara langsung dalam aktiviti seperti menuai tanaman, melawat ternakan atau mempelajari amalan pertanian tradisional.
Dalam literatur, istilah seperti agritourism, agrotourism, farm tourism dan rural tourism kadangkala digunakan secara bertukar ganti. Namun, dokumen menjelaskan bahawa agropelancongan lebih tepat dianggap sebagai sebahagian daripada pelancongan luar bandar yang lebih luas.
Salah satu ciri penting agropelancongan ialah kewujudan ladang yang benar-benar beroperasi. Aktiviti pelancongan sepatutnya mempunyai hubungan rapat dengan kegiatan pertanian yang dijalankan.
Aktiviti yang Boleh Ditawarkan
Agropelancongan tidak terhad kepada sekadar melihat tanaman.
Antara aktiviti yang disenaraikan dalam dokumen ialah:
- penginapan di kawasan ladang,
- penyediaan makanan,
- lawatan ladang,
- pemprosesan produk pertanian di tapak,
- aktiviti pilih dan petik sendiri.
Ini memberi peluang kepada pelawat untuk memahami bagaimana makanan dihasilkan, sambil membolehkan pengusaha pertanian menjana pendapatan daripada lebih daripada satu aktiviti.
Tiga Dimensi Utama Agropelancongan
Dokumen membahagikan kesan agropelancongan kepada tiga dimensi utama, iaitu ekonomi, sosial dan alam sekitar.
Dari sudut ekonomi, agropelancongan boleh meningkatkan pendapatan ladang, mempelbagaikan sumber hasil dan mencipta peluang pekerjaan.
Dari sudut sosial, ia boleh membantu memelihara warisan budaya, mendidik pelawat dan mengukuhkan hubungan komuniti.
Dari sudut alam sekitar, ia dikaitkan dengan amalan pertanian yang lebih mampan, pertanian organik dan pemuliharaan biodiversiti.
Menariknya, kajian agropelancongan setakat ini lebih banyak memberi perhatian kepada kesan ekonomi berbanding aspek alam sekitar dan sosio-budaya.
Agropelancongan Sebagai Sumber Pendapatan Tambahan
Salah satu sebab utama petani memilih untuk terlibat dalam agropelancongan ialah peluang mempelbagaikan pendapatan.
Dokumen menyatakan bahawa agropelancongan berfungsi sebagai strategi pelbagaian bagi usahawan pertanian dan boleh menyumbang kepada pertumbuhan ekonomi luar bandar serta kesejahteraan komuniti.
Dalam beberapa kajian, tahap pendapatan petani selepas beralih kepada aktiviti agropelancongan dilaporkan beberapa kali lebih tinggi berbanding hanya bergantung kepada penanaman pertanian tradisional.
Kajian di Morocco turut mendapati bahawa pengalaman dalam agropelancongan dan keluasan pemilikan tanah mempunyai hubungan yang signifikan dengan pendapatan agropelancongan. Aktiviti tersebut juga dikaitkan dengan pengurangan kemiskinan dan peningkatan pendapatan isi rumah.
Peluang Pekerjaan kepada Komuniti Luar Bandar
Agropelancongan bukan sahaja memberi manfaat kepada pemilik ladang.
Ia juga boleh membuka peluang pekerjaan kepada penduduk setempat, termasuk wanita, dan membantu meningkatkan taraf hidup masyarakat luar bandar.
Apabila sebuah kawasan pertanian mula menerima pelawat, aktiviti ekonomi lain turut boleh berkembang.
Antaranya ialah:
- perkhidmatan pelancong,
- penghasilan kraf,
- kedai tempatan,
- muzium dan tarikan setempat.
Ini menunjukkan bahawa satu projek agropelancongan boleh mencetuskan kesan ekonomi yang lebih luas daripada pendapatan tiket atau jualan hasil ladang semata-mata.
Pendidikan Pertanian kepada Pelawat
Salah satu kekuatan utama agropelancongan ialah pengalaman pendidikan.
Pelawat bukan sekadar melihat pemandangan, tetapi boleh belajar bagaimana tanaman dihasilkan, bagaimana ternakan diurus dan bagaimana hasil pertanian diproses.
Dalam konteks ini, ladang bertindak sebagai ruang pembelajaran tidak formal.
Bagi generasi yang membesar di kawasan bandar, pengalaman memetik buah, menanam sayuran atau melihat pengurusan ternakan secara langsung boleh meningkatkan kefahaman mereka terhadap sumber makanan dan kehidupan masyarakat luar bandar.
Fungsi pendidikan ini turut disenaraikan sebagai salah satu manfaat sosial utama agropelancongan dalam dokumen.
Pemeliharaan Budaya dan Warisan
Pertanian sangat berkait dengan budaya.
Jenis tanaman, kaedah penanaman, makanan tradisional, peralatan pertanian dan cara hidup masyarakat luar bandar merupakan sebahagian daripada warisan sesuatu komuniti.
Dokumen menyatakan bahawa agropelancongan boleh menyumbang kepada pemeliharaan warisan budaya serta pengukuhan komuniti.
Apabila pelawat datang untuk melihat dan mempelajari aktiviti tersebut, pengetahuan tempatan boleh terus diwarisi dan diberi nilai ekonomi.
Bolehkah Agropelancongan Membantu Alam Sekitar?
Dalam banyak kajian, agropelancongan dikaitkan dengan amalan pengurusan yang lebih mesra alam.
Dokumen menyatakan bahawa agropelancongan cenderung menggalakkan teknik yang lebih mampan serta memberi kesan positif kepada pemuliharaan biodiversiti, landskap dan sumber semula jadi.
Kajian di kawasan pergunungan Tyrol dan Trentino mendapati ladang agropelancongan menunjukkan penggunaan pengeluaran organik, tenaga boleh diperbaharui dan pengurusan sisa yang lebih tinggi.
Namun, tidak semua aspek semestinya menjadi lebih mampan.
Kajian sama turut melaporkan beberapa kesan negatif, termasuk penurunan kuantiti dan nilai pengeluaran serta pengurangan masa lapang keluarga pengusaha ladang.
Agropelancongan Bukan Tanpa Cabaran
Walaupun potensinya besar, agropelancongan mempunyai cabaran tersendiri.
Di negara membangun, dokumen menyenaraikan beberapa isu seperti:
- pengurangan jumlah pelawat,
- penurunan keupayaan pembawaan tanah,
- pencemaran alam sekitar,
- penyertaan kerajaan yang tidak optimum.
Cabaran ini menunjukkan bahawa pembangunan agropelancongan tidak boleh bergantung kepada daya tarikan ladang semata-mata.
Kemudahan, pemasaran, pengurusan pengunjung, sokongan dasar dan perlindungan sumber semula jadi juga perlu diberi perhatian.
Masih Banyak Jurang Penyelidikan
Dokumen turut menunjukkan bahawa penyelidikan agropelancongan masih mempunyai beberapa kelemahan.
Sebahagian besar kajian tertumpu kepada negara maju, sedangkan kajian di negara membangun masih kurang.
Dari segi metodologi pula, kajian kes tunggal masih mendominasi manakala kajian perbandingan lebih terhad.
Antara bidang yang dikenal pasti masih memerlukan lebih banyak penyelidikan ialah:
- inovasi digital,
- mitigasi perubahan iklim,
- tadbir urus dan dasar,
- pendekatan kemandirian secara bersepadu.
Ini menunjukkan bahawa agropelancongan masih merupakan bidang yang sedang berkembang dari sudut akademik.
Teknologi Digital Sebagai Ruang Baharu
Walaupun dokumen tidak menghuraikan secara terperinci jenis teknologi digital yang digunakan, inovasi digital dikenal pasti sebagai salah satu jurang penyelidikan penting dalam agropelancongan.
Hal ini menunjukkan bahawa pembangunan masa hadapan mungkin memerlukan integrasi teknologi dengan pengalaman pelawat dan pengurusan destinasi.
Namun, berdasarkan dokumen ini sahaja, bentuk teknologi yang paling berkesan masih belum diperincikan.
Agro-Ekopelancongan: Gabungan Dua Konsep
Satu lagi perkembangan yang disebut ialah konsep agro-ekopelancongan.
Konsep ini menggabungkan elemen ekopelancongan dan agropelancongan sebagai strategi pembangunan jangka panjang yang menyokong kemandirian.
Pendekatan ini menarik kerana ia tidak hanya menumpukan pengeluaran dan pengalaman ladang, tetapi turut menggabungkan pemuliharaan alam sekitar.
Adakah Agropelancongan Benar-benar Menguntungkan?
Secara keseluruhan, dokumen menunjukkan bahawa agropelancongan mempunyai potensi sebagai perniagaan yang menguntungkan dan menjanjikan.
Malah, perusahaan pelancongan di negara membangun yang menghadapi kesukaran mengekalkan operasi dicadangkan mempertimbangkan perkhidmatan berasaskan agropelancongan sebagai salah satu alternatif.
Namun, keuntungan tidak berlaku secara automatik.
Kejayaan banyak bergantung kepada lokasi, pengalaman pengusaha, keluasan sumber, kualiti produk, jenis aktiviti yang ditawarkan serta kemampuan menarik pelawat.
Kesimpulan
Agropelancongan merupakan satu bentuk pelancongan yang menggabungkan pengalaman pertanian dengan aktiviti pelancongan.
Ia memberi peluang kepada petani untuk memperoleh pendapatan tambahan melalui penginapan, makanan, lawatan ladang, aktiviti pilih-sendiri dan pemprosesan hasil pertanian.
Dalam masa yang sama, agropelancongan boleh menyumbang kepada peluang pekerjaan, pendidikan masyarakat, pemeliharaan budaya, pengukuhan komuniti serta amalan pertanian yang lebih mampan.
Namun, pembangunan agropelancongan perlu dilakukan secara berhati-hati. Cabaran seperti pencemaran, tekanan terhadap sumber, pengurangan masa keluarga, kelemahan sokongan kerajaan dan ketidakseimbangan antara aktiviti pelancongan dengan pengeluaran pertanian tetap perlu diurus.
Secara keseluruhannya, agropelancongan boleh dianggap sebagai strategi pembangunan luar bandar yang menghubungkan pertanian, ekonomi, budaya, pendidikan dan alam sekitar dalam satu pengalaman pelancongan.
Sumber Rujukan
Ahrabous, M., Allali, K., Fadlaoui, A., & Arib, F. (2025). Sustaining agricultural livelihoods: The influence of agrotourism on enhancing wellbeing and income in the Todgha Oasis, Morocco. Journal of Arid Environments.
Ammirato, S., Felicetti, A. M., Raso, C., Pansera, B., & Violi, A. (2020). Agritourism and Sustainability: What We Can Learn from a Systematic Literature Review. Sustainability.
Baby, J., & Kim, D.-Y. (2024). Sustainable Agritourism for Farm Profitability: Comprehensive Evaluation of Visitors’ Intrinsic Motivation, Environmental Behavior, and Satisfaction. Land.
?iri?, M., Tešanovi?, D., Pivarski, B. K., et al. (2021). Analyses of the Attitudes of Agricultural Holdings on the Development of Agritourism and the Impacts on the Economy, Society and Environment of Serbia. Sustainability.
Djuwendah, E., Karyani, T., Wulandari, E., & Pradono, P. (2023). Community-Based Agro-Ecotourism Sustainability in West Java, Indonesia. Sustainability.
Grillini, G., Sacchi, G., Streifeneder, T., & Fischer, C. (2023). Differences in sustainability outcomes between agritourism and non-agritourism farms based on robust empirical evidence from the Tyrol/Trentino mountain region. Journal of Rural Studies.
Karampela, S., Andreopoulos, A., & Koutsouris, A. (2021). “Agro”, “Agri”, or “Rural”: The Different Viewpoints of Tourism Research Combined with Sustainability and Sustainable Development. Sustainability.
Lak, A., & Khairabadi, O. (2022). Leveraging Agritourism in Rural Areas in Developing Countries: The Case of Iran.
Luekveerawattana, R. (2025). Optimizing green routes for agro-tourism: insights from Samut Songkhram Province, Thailand. Cogent Social Sciences, 11.
Mahida, R. (2023). A Study on Agro-Tourism in India. VIDYA – A Journal of Gujarat University.
Ndhlovu, E., & Dube, K. (2024). Agritourism and sustainability: A global bibliometric analysis of the state of research and dominant issues. Journal of Outdoor Recreation and Tourism.
Roman, M., & Kaw?cki, N. (2024). Agritourism in academic research: Literature review and cluster analysis. Turyzm/Tourism.
Serey, M. (2026). Agri-tourism. SSRN Electronic Journal.
Sinha, S., & Ali, M. H. (2024). Rise of Agritourism in India: A Scoping Review. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology.
Wibowo, J. M. (2026). Rethinking agrotourism: Integrating conceptual insight from existing scholarship. Local Economy: The Journal of the Local Economy Policy Unit.
Yasin, A. S., & Bacsi, Z. (2025). Agritourism and Rural Development: A Global Bibliometric Analysis of the State of Research, Limitations, and Future Directions. Agriculture.
Keyword: agropelancongan, agro-pelancongan, agrotourism, agritourism, pelancongan pertanian, pelancongan luar bandar, farm tourism, pembangunan luar bandar, pendapatan petani, ekonomi pertanian, ladang pelancongan, agro-ekopelancongan, pertanian mampan, ekopelancongan, pendidikan pertanian, pemeliharaan budaya, biodiversiti, pekerjaan luar bandar, komuniti luar bandar, pelancongan lestari, pembangunan komuniti, pengalaman ladang
