Aflatoksin ialah racun yang dihasilkan oleh kulat Aspergillus flavus dan A. parasiticus. Kacang tanah antara tanaman yang paling mudah tercemar. Pendedahan kronik kepada aflatoksin dikaitkan dengan kanser hati, manakala pendedahan akut boleh membawa maut [1]. Berita baiknya, kebanyakan pencemaran boleh dikurangkan melalui pengeringan dan penyimpanan yang betul.
Penting: Jangan makan atau menjual kacang tanah yang berkulat, berubah warna atau berbau tengik.
Bila Pencemaran Berlaku?
Kajian di Ghana mendapati aflatoksin sangat rendah semasa tuaian, tetapi meningkat dengan ketara semasa pengeringan dan penyimpanan [2].
Di Tamil Nadu, India, 32.67% sampel kacang tanah positif aflatoksin B1, dan 9.5% melebihi had 20 ?g/kg [3].
Kemarau semasa pengisian lenggai meningkatkan aflatoksin di ladang [4].
Langkah di Ladang
1. Elakkan tekanan air semasa pengisian lenggai [4].
2. Tabur kalsium semasa pasak dan rumput dengan baik [2].
3. Tuai pada masa yang tepat dan elakkan merosakkan lenggai [5].
4. Agen biologi seperti strain Aspergillus tidak toksik di ladang mengurangkan aflatoksin dalam simpanan sehingga 95.9% dalam satu kajian [6].
Pengeringan
Keringkan lenggai di atas kanvas atau tarpaulin, bukan di atas tanah [2].
Keringkan dengan cepat sehingga kandungan air kurang daripada 7% hingga 8% [7], atau sekurang-kurangnya kurang 9% [3].
Alat murah seperti kad pengukur kelembapan dan pengering solar buatan sendiri boleh membantu [1].
Penyimpanan
| Kaedah | Penemuan |
|---|---|
| Beg hermetik (kedap udara) | Aflatoksin lebih rendah berbanding beg polietilena biasa [2][8] |
| Beg hermetik dengan penyerap oksigen | Aflatoksin berkurang 66.8% berbanding guni polipropilena [9] |
| Beg polietilena | 7.3% hingga 13.4% lebih tercemar berbanding beg polipropilena dan jut [10] |
| Kawalan serangga | Serangga simpanan meningkatkan kerosakan dan risiko aflatoksin [11] |
Panduan Ringkas
1. Keringkan cepat di atas tarpaulin [2].
2. Pastikan kelembapan kurang 8% sebelum disimpan [7].
3. Asingkan biji rosak, berkulat atau berubah warna.
4. Simpan dalam beg kedap udara di tempat kering dan sejuk [8][9].
5. Kawal serangga dalam stor [11].
6. Jangan simpan terlalu lama tanpa pemeriksaan.
Soalan Lazim
Bolehkah aflatoksin dimusnahkan dengan memasak?
Aflatoksin sukar dimusnahkan oleh pemanasan biasa, jadi pencegahan lebih penting.
Bagaimana mengenal pasti kacang tercemar?
Aflatoksin tidak boleh dilihat dengan mata; buang biji berkulat dan rosak sebagai langkah berjaga-jaga.
Adakah beg guni biasa sesuai?
Beg hermetik lebih baik untuk simpanan lama [9].
Kesimpulan
Aflatoksin ialah ancaman kesihatan yang serius, tetapi kebanyakannya berlaku selepas tuaian. Pengeringan cepat, penyimpanan kedap udara dan kebersihan stor ialah langkah paling berkesan untuk memastikan kacang tanah selamat dimakan.
Rujukan
[1] C. Cervini et al. (2021). Improvements within the peanut production chain to minimize aflatoxins contamination: An Ethiopian case study. Food Control. DOI: 10.1016/j.foodcont.2021.108622.
[2] W. Appaw et al. (2020). Minimizing Aflatoxin Contamination in the Field, During Drying, and in Storage in Ghana. Peanut Science. DOI: 10.3146/0095-3679-47.2.72.
[3] M. Karthikeyan et al. (2025). Aflatoxin evaluation and integrated management strategies to minimize toxin contamination in maize and peanuts. Journal of Agriculture and Food Research. DOI: 10.1016/j.jafr.2025.101809.
[4] T. Reddy et al. (2008). Effect of Minimal Amount of Supplemental Irrigation during Drought Stress on Yield and Quality of Groundnut. Legume Research.
[5] F. Waliyar et al. (2008). Pre and postharvest management of aflatoxin contamination in peanuts. CABI. DOI: 10.1079/9781845930820.0209.
[6] J. Dorner et al. (2002). Effect of application of nontoxigenic strains of Aspergillus flavus and A. parasiticus on subsequent aflatoxin contamination of peanuts in storage. Journal of Stored Products Research. DOI: 10.1016/s0022-474x(01)00035-2.
[7] Gebremeskel Mequanint et al. (2026). Post-harvest aflatoxin contamination in peanut Arachis hypogaea: mechanisms, genotypic variation, fungal ecology and mitigation strategies. Discover Life. DOI: 10.1007/s11084-026-09765-1.
[8] P. Villers (2014). Aflatoxins and safe storage. Frontiers in Microbiology. DOI: 10.3389/fmicb.2014.00158.
[9] C. Darko et al. (2018). Effects of packaging and pre-storage treatments on aflatoxin production in peanut storage under controlled conditions. Journal of Food Science and Technology. DOI: 10.1007/s13197-018-3051-z.
[10] C. Mutegi et al. (2013). Effect of storage conditions on quality and aflatoxin contamination of peanuts (Arachis hypogaea L.). International Journal of AgriScience.
[11] G. Mbata et al. (2024). Peanut Aflatoxin: Impact of Postharvest Insect Infestation and Storage Systems. Insects. DOI: 10.3390/insects15110836.
