Pengenalan
Selain pemangkasan bunga, tarikh tanam mempengaruhi hasil sengkuang kerana tanaman ini sensitif kepada panjang hari: hari pendek merangsang pembungaan dan pembentukan ubi (pengetahuan am). Dalam amalan, petani perlu membuat dua keputusan yang saling berkait, iaitu bila hendak menanam dan berapa kerap bunga perlu dibuang, kerana tarikh tanam menentukan bila pembungaan bermula dan kekerapan pemangkasan menentukan berapa banyak sumber dialirkan semula ke ubi.
Artikel ini meringkaskan kajian bertajuk *“Study the effect of planting dates and reproductive pruning on yield attributes of yam bean (Pachyrrhizus erosus L.)” (Shevale et al., 2024) yang dijalankan di India (Konkan, Maharashtra). Objektifnya ialah menilai kesan gabungan tarikh tanam dan kekerapan pemangkasan reproduktif terhadap hasil ubi. Dapatan dilengkapi oleh kajian genotip di Indonesia (Rizky et al., 2013) dan Tonga* (Nielsen et al., 1999).
Sorotan Kajian Lepas
Nota: Senarai rujukan kertas utama tidak dapat diambil daripada SciSpace semasa carian ini; sorotan di bawah disusun daripada rujukan sokongan dan literatur asas genus Pachyrhizus.
Asas fisiologi kajian ini ialah sifat Pachyrhizus sebagai tanaman hari pendek. Sørensen (1996) dalam monograf IPGRI menghuraikan bahawa pembungaan sengkuang dicetuskan oleh hari pendek dan bahawa pembuangan bunga ialah amalan tradisional untuk menghasilkan ubi besar di Mexico dan Amerika Tengah. Monograf ini juga membincangkan bagaimana tarikh tanam diselaraskan dengan musim hujan dan panjang hari di kawasan asal.
Zanklan (2003) di Benin menunjukkan bahawa pembuangan semua bunga meningkatkan hasil ubi segar P. erosus sebanyak 91% dan bahan kering sebanyak 100%, manakala Belford et al. (2001) di Sierra Leone melaporkan peningkatan sehingga 251% (ringkasan SciSpace). Kedua-dua kajian ini membandingkan pemangkasan penuh dengan tanpa pemangkasan, tetapi kurang menjawab soalan praktikal tentang kekerapan pemangkasan yang optimum.
Nielsen et al. (1999) di Tonga meneliti amalan pemangkasan P. tuberosus, termasuk kesan terhadap bentuk ubi, manakala Rizky et al. (2013) di Universiti Padjadjaran, Indonesia, menilai sembilan genotip dan menunjukkan bahawa tindak balas terhadap pemangkasan berbeza antara genotip. Kajian Shevale et al. (2024) mengisi jurang dengan menggabungkan kekerapan pemangkasan dan tarikh tanam dalam satu eksperimen faktorial di India.
Dapatan Utama
Gabungan terbaik: pemangkasan mingguan dan tanam minggu ketiga Jun. Shevale et al. (2024) mendapati rawatan pemangkasan reproduktif mingguan (P1) bersama tarikh tanam minggu ketiga Jun (D2) memberikan keputusan terbaik.
Hasil 12.9 t/ha. Gabungan ini menghasilkan 642.03 g ubi sepokok, berat purata ubi 407.70 g dan hasil 12.90 t/ha.
Ubi lebih besar. Ubi daripada rawatan terbaik berukuran panjang 21.50 cm dan diameter 17.53 cm.
Bentuk ubi lebih menarik. Nielsen et al. (1999) di Tonga mengkaji amalan pemangkasan P. tuberosus. Menurut ringkasan SciSpace, pemangkasan bunga menghasilkan ubi yang lebih bulat dan licin berbanding tanaman tidak dipangkas.
Tindak balas genotip berbeza. Rizky et al. (2013) di Universiti Padjadjaran, Indonesia, menilai hasil dan kualiti ubi sembilan genotip sengkuang dengan pemangkasan reproduktif, menunjukkan bahawa tindak balas terhadap pemangkasan berbeza antara genotip (ringkasan SciSpace).
| Parameter | Nilai (P1 + D2) | Sumber |
|---|---|---|
| Hasil ubi sepokok | 642.03 g | Shevale et al. (2024) |
| Berat purata ubi | 407.70 g | Shevale et al. (2024) |
| Hasil sehektar | 12.90 t/ha | Shevale et al. (2024) |
| Panjang / diameter ubi | 21.50 / 17.53 cm | Shevale et al. (2024) |
Perbincangan
Pemangkasan mingguan memastikan tiada bunga sempat berkembang dan menyaingi ubi. Selang yang lebih panjang membolehkan sebahagian jambak bunga berkembang dan mula menarik asimilat sebelum dibuang, maka kekerapan pemangkasan menjadi penentu sama pentingnya dengan keputusan untuk memangkas. Dapatan Shevale et al. (2024) memberi panduan operasi yang jelas: jadual mingguan.
Hasil 12.90 t/ha dalam kajian India lebih rendah berbanding hasil asas 23.4 t/ha P. erosus tanpa pemangkasan di Benin (Zanklan, 2003). Perbezaan ini mengingatkan bahawa hasil sangat dipengaruhi oleh persekitaran, aksesi, kepadatan tanaman dan tempoh penanaman, maka angka daripada satu lokasi tidak boleh dipindahkan terus ke lokasi lain. Yang lebih boleh dipindahkan ialah prinsipnya: pemangkasan kerap dan tarikh tanam yang diselaraskan dengan musim. Saiz ubi purata 407.70 g dalam rawatan terbaik juga relevan dari sudut pasaran, kerana pembeli runcit lazimnya memilih ubi bersaiz sederhana yang seragam berbanding ubi yang terlalu besar atau terlalu kecil (pengetahuan am).
Tarikh tanam pula perlu diselaraskan dengan musim tempatan: di India, penanaman Jun bertepatan dengan permulaan monsun. Di Malaysia yang hampir khatulistiwa, perbezaan panjang hari kecil, maka faktor seperti musim hujan dan saliran mungkin lebih penting dalam menentukan tarikh tanam (pengetahuan am). Ubi yang bulat dan licin hasil pemangkasan juga mendapat harga lebih baik di pasaran, dan perbezaan tindak balas genotip (Rizky et al., 2013) menunjukkan keperluan menguji bahan tanaman tempatan.
Implikasi kepada Pengusaha
1. Lakukan pemangkasan bunga setiap minggu.
2. Selaraskan tarikh tanam dengan musim hujan tempatan.
3. Pilih genotip yang memberi tindak balas baik terhadap pemangkasan.
4. Gred ubi mengikut saiz dan bentuk untuk harga lebih baik.
5. Jalankan ujian tarikh tanam tempatan sebelum menetapkan jadual pengeluaran.
Kesimpulan
Pemangkasan reproduktif mingguan bersama tarikh tanam yang sesuai menghasilkan 12.90 t/ha dengan ubi purata 407.70 g, berukuran 21.50 cm panjang dan 17.53 cm diameter. Pemangkasan juga menghasilkan ubi yang lebih bulat dan licin, manakala tindak balasnya berbeza antara genotip. Jadual pemangkasan yang kerap dan tarikh tanam yang diselaraskan dengan musim tempatan ialah gabungan utama untuk hasil sengkuang optimum.
Rujukan
1. Shevale, P. P., Gudadhe, P. S., Parulekar, Y. R., et al. (2024). Study the effect of planting dates and reproductive pruning on yield attributes of yam bean (Pachyrrhizus erosus L.). Journal of Advances in Biology & Biotechnology, 27(10). https://doi.org/10.9734/jabb/2024/v27i101427
2. Nielsen, P. E., Halafihi, M., & Sørensen, M. (1999). Pruning practices in Pachyrhizus tuberosus (Lam.) Spreng. Tropical Agriculture, 76.
3. Rizky, W. H., Hasani, S., & Karuniawan, A. (2013). Tuber yield and quality of nine genotypes yam bean (Pachyrhizus spp.) due to sink-reproductive pruning. Indonesia.
4. Sørensen, M. (1996). Yam Bean (Pachyrhizus DC.). Promoting the Conservation and Use of Underutilized and Neglected Crops 2. IPGRI, Rome.
5. Zanklan, A. S. (2003). Agronomic performance and genetic diversity of the root crop yam bean (Pachyrhizus spp.) under West African conditions. Disertasi, Universiti Göttingen. https://doi.org/10.53846/goediss-1715
6. Belford, E. J. D., Karim, A. B., & Schröder, P. (2001). Exploration of the tuber production potential of yam bean (Pachyrhizus erosus (L.) Urban) under field conditions in Sierra Leone. Journal of Applied Botany, 75.
Sumber carian: SciSpace Literature Review (mod High Quality), November 2026.
Kata kunci: sengkuang, tarikh tanam, pemangkasan mingguan, hasil ubi, saiz ubi, genotip, panjang hari, India
