Salah satu masalah paling serius bagi penanam bendi ialah penyakit mozek urat kuning (okra yellow vein mosaic disease). Satu ulasan menyatakan penyakit ini merupakan penyakit bendi yang paling memusnahkan [1]. Satu ulasan oleh University of Nebraska–Lincoln dan China Agricultural University menyatakan penyakit ini merupakan kekangan utama kepada pengeluaran bendi di seluruh dunia [2].
Artikel ini meneliti kajian tentang punca, gejala dan pengurusan penyakit ini.
Punca: Virus yang Dibawa Lalat Putih
Ulasan Mubeen dan rakan kongsi menyatakan penyakit ini disebabkan oleh virus mozek urat kuning bendi (OYVMV), daripada keluarga Geminiviridae dan genus Begomovirus [1]. Virus ini disebarkan oleh lalat putih secara berterusan (persistent) [1].
Ulasan University of Nebraska–Lincoln menyatakan penyakit ini disebabkan oleh beberapa begomovirus yang berbeza, dan begomovirus seperti OYVMV telah tersebar ke seluruh dunia di mana-mana sahaja vektor lalat putih dan varieti bendi yang rentan wujud [2].
Vektor utamanya ialah lalat putih Bemisia tabaci [3].
Gejala
Ulasan Mubeen menyatakan gejala ciri pokok bendi yang dijangkiti ialah klorosis, kerdil, dan urat serta buah yang menguning [1].
Kerugian Hasil
Satu kajian oleh Indian Agricultural Research Institute memetik laporan lama bahawa apabila pokok dijangkiti virus ini pada 35 dan 50 hari selepas bercambah, kehilangan hasil masing-masing ialah 83% dan 49% [4]. Ini menunjukkan jangkitan awal menyebabkan kerugian yang lebih besar.
Satu kajian di Sher-e-Bangla Agricultural University mendapati hasil dan ketinggian pokok mempunyai hubungan negatif dengan insiden penyakit [5].
Cuaca Mempengaruhi Penyakit
Ulasan Mubeen menyatakan suhu tinggi dengan hujan sederhana menggalakkan perkembangan penyakit dan populasi lalat putih [1]. Sebaliknya, kelembapan tinggi dengan suhu dan hujan yang rendah tidak memainkan peranan signifikan [1].
Strategi 1: Varieti Rintang
Ulasan Mubeen menyatakan ketahanan terhadap penyakit ini boleh dicapai dengan menggabungkan kultivar berhasil tinggi yang rintang dengan kualiti yang boleh diterima [1].
Beberapa kajian lapangan menunjukkan perbezaan antara varieti:
-
Satu kajian oleh University of Agriculture Faisalabad mendapati varieti Sabz pari sederhana rintang, manakala Pusa sawani rentan [6].
-
Satu kajian lain mendapati populasi lalat putih paling rendah pada varieti Sabz pari (7.67%) dan Sanam (9.22%) antara 15 kultivar [7].
Varieti-varieti ini diuji di luar negara dan mungkin tidak terdapat di Malaysia.
Strategi 2: Sungkupan Berwarna
Kajian di Sher-e-Bangla Agricultural University menguji sungkupan pemantul cahaya berwarna [5]. Antara sungkupan, insiden penyakit terendah (11.48%) direkodkan dalam plot dengan sungkupan merah [5]. Pengkaji mencadangkan sungkupan merah sebagai salah satu pendekatan pengurusan yang baik [5].
Strategi 3: Ekstrak Tumbuhan
Kajian University of Agriculture Faisalabad mendapati ekstrak neem (Azadirachta indica) pada kepekatan 5% berkesan mengurangkan lalat putih dan insiden penyakit berbanding kawalan dan ekstrak bawang putih, halia dan bawang [6].
Satu kajian lain juga mendapati ekstrak Azadirachta indica paling berkesan antara empat ekstrak tumbuhan [7].
Strategi 4: Pengaktif Pertahanan Tumbuhan
Ulasan Mubeen menyatakan pelbagai pengaktif pertahanan tumbuhan seperti monokalium fosfat, asid salisilik, asid benzoik dan asid sitrik meningkatkan ketahanan bendi terhadap penyakit ini [1].
Satu kajian di University of Agriculture Faisalabad mendapati baja daun lebih berkesan (61.16%) berbanding baja ayam (56.01%) dalam mengurangkan keparahan penyakit, dan digambarkan sebagai pengaktif pertahanan yang signifikan [8].
Strategi 5: Modul Pengurusan Bersepadu
Satu kajian dua musim oleh Odisha University of Agriculture and Technology membandingkan modul bersepadu, modul biointensif, modul kimia dan kawalan [3]. Modul bersepadu dan modul kimia mengurangkan populasi lalat putih dengan signifikan serta menekan insiden dan keparahan penyakit [3]. Insiden tertinggi antara rawatan direkodkan dalam modul biointensif [3].
Ulasan University of Nebraska–Lincoln menyatakan pengurusan bersepadu yang menggabungkan ketahanan perumah, taktik kultur dan kawalan biologi diperlukan untuk mengurangkan penyebaran virus ini [2].
Bagaimana Virus Berpindah
Ulasan University of Nebraska–Lincoln menerangkan kitaran perolehan dan penularan virus, iaitu virus ditelan semasa lalat putih menghisap floem, melalui tisu serangga, dirembeskan dalam air liur, dan disuntik ke dalam tumbuhan [2]. Tekanan abiotik dan ciri perumah juga mempengaruhi tingkah laku lalat putih dan epidemiologi virus [2].
Kajian Odisha University of Agriculture and Technology turut menjalankan pencirian molekul, dan mendapati lalat putih dari Bhubaneswar berkelompok secara filogenetik dengan isolat dari Indonesia, Thailand dan China [3]. Ini menunjukkan lalat putih dari rantau berbeza boleh berkait rapat secara genetik.
Kawalan Kimia
Beberapa kajian di luar negara menguji racun serangga terhadap lalat putih, dan mendapati sesetengahnya berkesan mengurangkan populasi lalat putih dan insiden penyakit [8] [9]. Namun, racun yang diuji di luar negara belum tentu berdaftar untuk kegunaan pada bendi di Malaysia.
Bagi Penanam Bendi
Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti rintang yang tersedia di Malaysia dan cara mengurus lalat putih secara bersepadu.
Kesimpulan
Penyakit mozek urat kuning disebabkan oleh begomovirus yang dibawa lalat putih, dan boleh menyebabkan kehilangan hasil sehingga 83% jika jangkitan berlaku awal. Strategi yang dikaji termasuk varieti rintang, sungkupan merah, ekstrak neem, pengaktif pertahanan tumbuhan, dan pengurusan bersepadu. Kebanyakan kajian dijalankan di luar Malaysia.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat kawalan perosak khusus.
Rujukan
[1] M. Mubeen, Y. Iftikhar et al. (2021). Yellow Vein Mosaic Disease in Okra (Abelmoschus esculentus L.): An Overview on Causal Agent, Vector and Management. Phyton. DOI: 10.32604/phyton.2021.016664. https://consensus.app/papers/details/db024fd7389e57db978f4054ae15c9c9/
[2] Thomas Wilbur Davis and Andrew Nasa Thompson (2024). Begomoviruses associated with okra yellow vein mosaic disease (OYVMD): diversity, transmission mechanism, and management strategies. Molecular Horticulture. DOI: 10.1186/s43897-024-00112-4. https://consensus.app/papers/details/c0e0831544a951809082e3a01df799ff/
[3] Swapnalisha Mohapatra, Sandeep Kumar et al. (2025). Characterization and Sustainable Management of Vector-Borne Viral Pathogens in Okra (Abelmoschus esculentus L.). Crop Protection. DOI: 10.1016/j.cropro.2025.107155. https://consensus.app/papers/details/8e9323b04a965e569d20653c3febaf33/
[4] K. S. Pagire, V. U. Sonalkar et al. (2017). Effectiveness of Insecticidal Sprays against Whitefly Checking Yellow Vein Mosaic Virus (YVMV) Incidence in Okra (Abelomoschus esculentus L. Moench). International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences. DOI: 10.20546/ijcmas.2017.602.040. https://consensus.app/papers/details/d0721884d1d1535688abc35e72e66695/
[5] Md. Belal Hossain, Suraiya Jitu et al. (2021). Management of Okra Yellow Vein Mosaic Virus (OYVMV) Through Selected Insecticides and Light Reflecting Colored Mulches. Unknown Journal. DOI: 10.24018/ejfood.2021.3.1.245. https://consensus.app/papers/details/711c3f22702150af8d64563feb290727/
[6] Asad Chaudhary, Ma Khan, and B. Yousaf (2017). Management of Okra Yellow Vein Mosaic Virus and its Vector through PlantExtracts. Journal of Plant Pathology & Microbiology. DOI: 10.4172/2157-7471.1000393. https://consensus.app/papers/details/e4bd07487b6d5de3b782129455f6edf7/
[7] Muhammad Arslan Khan (2021). Integrated management of whitefly; the vector of okra yellow vein mosaic virus through diverse germplasm and plant extracts. Agricultural Sciences Journal. DOI: 10.56520/asj.v1i1.31. https://consensus.app/papers/details/c58622043041508899d563f0b738aaba/
[8] A. Munir, Safdar Ali et al. (2020). EVALUATION OF ORGANIC AMENDMENTS AND INSECTICIDES AGAINST OKRA YELLOW VEIN MOSAIC VIRUS AND ITS VECTOR. Unknown Journal. DOI: 10.47432/2020.36.1.3. https://consensus.app/papers/details/2f9d12be2dce587098403d3af9725165/
[9] A. Ghosal and M. Chatterjee (2013). Management of okra yellow vein mosaic virus by chemical control of Bemisia tabaci gennadius. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/335c4041c33d535198bf0603ea09acd9/
Kata Kunci
bendi, mozek urat kuning, lalat putih, penyakit virus, kawalan perosak
