Bawang merah boleh rosak dengan cepat jika tidak dikendalikan dengan betul selepas dituai. Satu kajian oleh National Research and Innovation Agency menyatakan pengendalian lepas tuai yang salah boleh menyebabkan kerosakan dalam bentuk percambahan, reput dan umbi kosong [1].
Artikel ini meneliti kajian tentang pengeringan (curing), penyimpanan dan pemprosesan bawang merah.
Mengapa Pengendalian Lepas Tuai Penting?
Satu ulasan oleh National Research and Innovation Agency menyatakan [2]:
-
Bawang merah ialah tumbuhan bukan klimakterik yang tidak terus masak selepas dituai.
-
Selepas tuaian, perubahan fisiologi seperti respirasi dan transpirasi boleh mengurangkan kualiti.
-
Bawang merah sangat mudah rosak, terutamanya semasa musim puncak pengeluaran apabila kapasiti penyimpanan terhad.
-
Amalan seperti curing, pengeringan dan penyimpanan yang betul penting untuk mencegah reput dan memanjangkan jangka hayat.
Curing dan Memotong Daun
Satu kajian oleh IPB University menguji kesan curing dan pemotongan daun sebelum penyimpanan selama 16 minggu [3]. Dapatannya [3]:
-
Rawatan terbaik ialah curing tanpa memotong daun, kemudian disimpan pada 5°C dengan kelembapan relatif 65% hingga 70%.
-
Rawatan ini mengurangkan kerosakan dan kehilangan berat, serta mengekalkan kekerasan, warna dan kandungan penting sehingga 12 minggu.
-
Namun, selepas 16 minggu, kerosakan mencecah 32.0% dan kehilangan berat 38.7%.
Satu kajian lain mendapati memotong daun kepada panjang 1 hingga 20 cm boleh memendekkan proses curing sehingga 4 hari, sekali gus menjimatkan tenaga [4].
Pengering Dalam Stor
Kajian National Research and Innovation Agency melaksanakan pengering dalam stor (in-store dryer) bersama kumpulan petani di Solok, Sumatera Barat [1]. Dapatannya [1]:
-
Masa pengeringan 6 hingga 7 hari, jauh lebih pendek daripada kaedah tradisional.
-
Tiada bawang reput atau kosong, dan bawang bercambah hanya kira-kira 0.1% hingga kurang 1%.
-
Analisis kewangan menunjukkan pelaburan yang berdaya maju, dengan tempoh bayar balik 1.6 tahun.
Pengeringan Udara Panas Sederhana
Satu kajian oleh University of Kurdistan menguji curing bawang merah Parsi dengan matahari dan udara panas pada 40°C dan 50°C [5]:
-
Sampel yang dicuring dengan matahari rosak selepas sebulan penyimpanan.
-
Reput paling rendah dicatatkan pada curing 40°C.
-
Pada curing 50°C, tiada percambahan diperhatikan walaupun selepas 6 bulan penyimpanan, berbanding kawalan yang mula bercambah pada bulan ke-4.
Suhu Bilik Penyimpanan
Satu kajian oleh Universitas Gadjah Mada di Bantul membandingkan penyimpanan di stor petani, bilik berhawa dingin dan suhu bilik selama 12 minggu [6]. Umbi yang disimpan dalam bilik berhawa dingin menunjukkan peratusan percambahan tertinggi [6]. Rawatan pengeringan tidak memberi pengaruh yang signifikan [6].
Suhu, Cahaya dan Kuersetin
Satu kajian oleh Nakhon Ratchasima Rajabhat University dan Suranaree University of Technology menyimpan bawang merah pada 15°C atau 30°C, dalam gelap atau dengan cahaya [7]. Dapatannya [7]:
-
Gabungan 15°C dengan cahaya menghasilkan pengumpulan kuersetin bebas tertinggi pada hari ke-12.
-
Suhu 30°C mempercepatkan perubahan tetapi mengurangkan kestabilan sebatian.
-
Penyimpanan pada 15°C dalam gelap paling baik mengekalkan gula penurun.
Kehilangan dalam Rantaian Pengedaran
Satu kajian oleh Udayana University mengesan pengedaran bawang merah dari Kampung Songan B ke Denpasar, Bali [8]. Kehilangan lepas tuai ialah 1.98% di peringkat petani, 3.50% di peringkat pengumpul, 1.27% di peringkat peruncit dan 1.17% di peringkat pembekal, semuanya dikategorikan tidak signifikan (kurang 5%) [8]. Pengkaji menyatakan pengendalian lepas tuai, terutamanya di peringkat pengumpul, masih perlu diperbaiki [8].
Umur Tuai
Ulasan National Research and Innovation Agency menyatakan varieti bawang merah tropika di tanah rendah biasanya matang sekitar 60 hari selepas ditanam [2]. Kajian Tadulako University mendapati umur tuai 60 hingga 65 hari dan tempoh simpanan 30 hari memberikan daya hidup dan vigor terbaik bagi umbi yang akan dijadikan benih [9].
Produk Proses
Kajian National Research and Innovation Agency menyenaraikan produk bawang merah yang telah dibangunkan [1]:
-
Bawang merah utuh dalam air garam.
-
Pes bawang merah.
-
Hirisan bawang merah kering.
-
Tepung bawang merah.
-
Bawang goreng.
Satu program latihan oleh Universitas Teknologi Sumbawa dan rakan kongsi melatih petani memproses bawang merah gred rendah menjadi pes cili bawang dan bawang goreng rangup [10]. Skor pengetahuan peserta meningkat daripada purata 55% kepada 87% [10].
Kajian Tadulako University menyatakan varieti Lembah Palu ialah bahan mentah terbaik untuk industri bawang goreng [9]. Kajian lain oleh Tadulako University menyatakan bawang merah berfungsi sebagai bahan mentah industri rumah bawang goreng di Sulawesi Tengah [11].
Bagi Penanam dan Pengusaha Bawang Merah
Bagi kawalan perosak di ladang, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang kaedah curing, penyimpanan dan pemprosesan bawang merah.
Kesimpulan
Pengendalian lepas tuai yang betul mengurangkan reput, percambahan dan kehilangan berat bawang merah. Curing tanpa memotong daun dan penyimpanan sejuk mengekalkan kualiti sehingga 12 minggu dalam satu kajian. Pengering dalam stor memendekkan masa pengeringan dan mengurangkan kerosakan. Bawang merah gred rendah boleh diproses menjadi bawang goreng, pes dan tepung.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat keselamatan makanan atau pengendalian lepas tuai.
Rujukan
[1] R. Tjahjohutomo, Uning Budiharti et al. (2024). Development and implementation of shallot drying storage model (in-store dryer) in Solok district, West Sumatera. INTERNATIONAL CONFERENCE ON ORGANIC AND APPLIED CHEMISTRY (ICOAC) 2022. DOI: 10.1063/5.0184087. https://consensus.app/papers/details/77ae5ee02147574c8c0f7aaabbc6a472/
[2] S. Prabawati, Siti Mariana Widayanti et al. (2026). Physiology, Nutrition, and Postharvest Technology on Shallots (Allium cepa L. aggregatum): A Review. Scientifica. DOI: 10.1155/sci5/8328535. https://consensus.app/papers/details/53b807e757b3529f851a7643036c7310/
[3] M. Kusmali, U. Ahmad, and E. Darmawati (2020). The Effect of Curing and Leaves Cutting in Longterm Storage of Shallot. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/542/1/012009. https://consensus.app/papers/details/d714782235b056f28fc9e40b807e7c16/
[4] D. Amiarsi, K. S. Sasmitaloka et al. (2019). Curing Process Modification of Shallot Through Cutting Leaves. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/309/1/012022. https://consensus.app/papers/details/09cfcc64cda459cf9f8a39fe7b0c0aee/
[5] Heyam Bahadorzade and H. Darvishi (2022). Sun and convective mild air curing impact on Persian shallot quality changes and sprouting during postharvest storage. International Journal of Food Science & Technology. DOI: 10.1111/ijfs.15803. https://consensus.app/papers/details/33cd8dca56c85dd6afbc5d34c18296a2/
[6] E. Sulistyaningsih and A. Purwantoro (2019). The Effect of Drying and Storage on the Quality of Shallot (Allium cepa L. Aggregatum group) Bulbs. Ilmu Pertanian (Agricultural Science). DOI: 10.22146/ipas.34203. https://consensus.app/papers/details/de0c52fb0c1a557394978c5ab8488d79/
[7] Phattharaporn Yuthachit and Suwayd Ningsanond (2025). Temperature and Light-Dependent Quercetin Glycoside Transformation in Shallot Bulbs: Integrated Assessment of Bioactive Dynamics and Storage Quality. Trends in Sciences. DOI: 10.48048/tis.2026.11293. https://consensus.app/papers/details/59a010b3af095b7cbad71db86430484a/
[8] I. Nugraha, Bambang Admadi Harsojuwono, and I. Satriawan (2026). Analysis of Distribution and Added Value of Shallots (Allium Ascalonicum L) Using the Commodity System Assessment Method (CSAM) From Songan B Village to Denpasar. International Journal of Advanced Multidisciplinary Research and Studies. DOI: 10.62225/2583049x.2026.6.5.6929. https://consensus.app/papers/details/3f708469eb6b5d3eb4ae432f46c82fd5/
[9] M. Ansar, Bahrudin et al. (2022). Effect of harvest age and storage duration on viability and vigor of shallot (Allium cepa L.) tubers . Research on Crops. DOI: 10.31830/2348-7542.2022.roc-909. https://consensus.app/papers/details/03ea3fb357e8590c9564a1f86b1ce419/
[10] I. Nairfana, A. Nikmatullah, and T. Iman (2023). PELATIHAN DAN PENDAMPINGAN BUDIDAYA DAN PENGOLAHAN BAWANG MERAH ASAL TRUE SHALLOT SEEDS (TSS) DI DESA BRANG KOLONG KECAMATAN SUMBAWA. Jurnal Abdi Insani. DOI: 10.29303/abdiinsani.v10i3.1088. https://consensus.app/papers/details/48713c0fa011513cafd586dc4b49f538/
[11] S. Lasmini, I. Idham et al. (2022). AGRONOMIC PERFORMANCE OF SHALLOT (Allium cepa L. var. Aggregatum) UNDER DIFFERENT MULCH AND ORGANIC FERTILIZERS. Tropical and Subtropical Agroecosystems. DOI: 10.56369/tsaes.4140. https://consensus.app/papers/details/82dcbdbcfca85638a6eb3428c0b810b8/
Kata Kunci
bawang merah, pengeringan, penyimpanan, lepas tuai, kualiti bawang
