Penyakit reput pangkal (foot rot) ialah ancaman terbesar kepada tanaman lada. Satu ulasan oleh Universiti Putra Malaysia (UPM) menyatakan penanaman lada di Malaysia Timur pernah terjejas akibat banjir besar, turun naik harga dan wabak penyakit reput pangkal [1]. Satu tinjauan UPM di 18 ladang di Sarawak mendapati 29% petani menghadapi masalah penyakit reput akar [2].
Artikel ini meneliti kajian tentang penyakit reput pangkal lada dan kaedah pengurusannya.
Apa Itu Reput Pangkal?
Satu ulasan oleh Kerala Agricultural University dan Indian Institute of Spices Research menyatakan penyakit reput pangkal, juga dikenali sebagai “quick wilt“, disebabkan oleh Phytophthora capsici dan sering menyebabkan kematian pokok yang dijangkiti [3]. Dapatannya [3]:
-
Tiada varieti yang ditanam benar-benar tahan, walaupun beberapa varieti menunjukkan toleransi di ladang.
-
Pokok pada semua peringkat pertumbuhan mudah dijangkiti.
-
Kerugian sangat besar apabila pokok mati.
Satu kajian di barat daya Ethiopia menyatakan penyakit ini ialah penyakit paling merosakkan yang menjejaskan produktiviti lada, dan menurunkan kualiti serta kuantiti hasil [4]. Kejadian penyakit dinilai melalui pemerhatian hawar daun, jangkitan tangkai buah, keguguran daun dan kekuningan pokok [4].
Mencari Varieti Tahan
Satu kajian oleh Indian Institute of Spices Research menyaring 11,632 anak benih daripada 30 kultivar, 42 hibrid dan satu pilihan [5]. Hanya satu progeni (04-P24-1) menunjukkan tindak balas tahan dan satu progeni hibrid menunjukkan tindak balas sederhana tahan terhadap P. capsici [5]. Pengkaji menyatakan ini laporan pertama sumber tahan Phytophthora dalam lada hitam [5].
Pengurusan Bersepadu
Demonstrasi lapangan. Satu program oleh ICAR-Krishi Vigyan Kendra, Mangaluru, menjalankan 30 demonstrasi pengurusan bersepadu reput pangkal di daerah Dakshina Kannada dari 2019-20 hingga 2021-22 [6]. Dapatannya [6]:
| Tahun | Teknologi demonstrasi | Amalan petani |
|---|---|---|
| Tahun 1 | 9.80% | 21.50% |
| Tahun 2 | 9.10% | 22.30% |
| Tahun 3 | 3.80% | 11.30% |
Hasil purata ialah 14.18 kuintal/ha, iaitu 40.54% lebih tinggi berbanding amalan petani [6]. Nisbah faedah-kos ialah 4.11 [6].
*Gabungan agen biologi, kek neem* dan racun kulat.** Satu kajian lapangan di dua lokasi pada 2017-18 mendapati aplikasi tanah Trichoderma harzianum (50 g sepokok) bersama kek neem (1 kg sepokok) sebelum monsun, diikuti siraman dan semburan fenamidon + mankozeb tiga kali sebulan sekali, mencatatkan jangkitan daun, kekuningan dan keguguran daun terendah [7]. Rawatan ini menghasilkan hasil lada kering tertinggi, 4.70 kg sepokok [7].
Racun kulat berasaskan kuprum. Kajian di Ethiopia mendapati semburan kuprum oksiklorida bersama amalan kultur paling berkesan, dengan kejadian penyakit 14.3% [4]. Mankozeb + simoksanil bersama amalan kultur mencatatkan 19.1% [4]. Gabungan racun kulat dengan amalan kultur lebih baik berbanding amalan kultur sahaja [4].
Campuran Bordeaux. Satu kajian oleh Lokesh dan Gangadharappa menyatakan penyakit reput pangkal dan nematod diurus dengan berkesan melalui amalan kultur, kek neem, serta semburan, siraman dan sapuan campuran Bordeaux 1% sebelum monsun, diikuti semburan dan siraman Akomin (0.04%) serta Ridomil MZ-72 WP (100 ppm) pada minggu kedua Julai dan September [8].
Kawalan Biologi untuk Lada Organik
Ulasan Kerala Agricultural University menyatakan racun kulat berasaskan kuprum digunakan terutamanya untuk mengurus reput pangkal di ladang komersial [3]. Namun, lada organik mempunyai permintaan tinggi di pasaran dunia, dan walaupun kuprum hidroksida serta kuprum oksiklorida dibenarkan secara terhad dalam pertanian organik, penggunaannya sebaiknya dielakkan sejauh mungkin [3].
Kawalan biologi menggunakan Trichoderma spp. dan Pseudomonas fluorescens, apabila digabungkan dengan amalan pertanian baik termasuk sanitasi tanaman, menunjukkan keputusan yang menjanjikan [3]. Kebanyakan agen ini juga menggalakkan pertumbuhan tanaman [3].
Ujian Pencegahan Lima Tahun
Satu ujian lapangan di ladang ICAR-IISR, Peruvannamuzhi, Kerala, dari 2008 hingga 2013 menggunakan bahan tanaman yang akarnya dirawat dengan agen bakteria atau bahan kimia semasa menanam [9]. Lubang tanaman dirawat dengan kapur dan tahi lembu [9]. Tiada kejadian reput pangkal oleh Phytophthora diperhatikan dalam mana-mana rawatan sehingga akhir eksperimen, termasuk kawalan [9]. Kajian Murthy menyatakan kalium fosfonat termasuk dalam cadangan gabungan yang dikemukakan di India [10].
Penyakit Lain
Satu ulasan oleh Anandaraj dan Sarma menyatakan antara penyakit lada yang penting ialah hawar, reput akar dan layu pangkal di tapak semaian, serta reput pangkal, layu perlahan dan antraknos di ladang [11]. Penyakit bantut, filodi dan bintik daun juga semakin serius [11].
Racun yang Diuji Belum Tentu Berdaftar
Kebanyakan kajian di atas dijalankan di India dan Ethiopia. Racun kulat dan kadar yang diuji di sana belum tentu berdaftar untuk lada di Malaysia.
Bagi Penanam Lada
Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI, serta Lembaga Lada Malaysia, tentang pengenalpastian dan pengurusan penyakit reput pangkal.
Kesimpulan
Reput pangkal yang disebabkan oleh Phytophthora capsici boleh membunuh pokok lada pada semua peringkat, dan tiada varieti yang benar-benar tahan. Pengurusan bersepadu dengan Trichoderma, kek neem dan racun kulat mengurangkan kejadian penyakit dan meningkatkan hasil dalam demonstrasi lapangan. Kawalan biologi dicadangkan bagi pengeluaran lada organik.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat kawalan penyakit khusus.
Rujukan
[1] A. H. Izzah and W. Asrina (2019). Black Pepper in Malaysia: An Overview and Future Prospects. Agricultural Reviews. DOI: 10.18805/ag.r-129. https://consensus.app/papers/details/cc3753aeda74518c97f1efe71f464e75/
[2] Fidelia Johny, N. Saupi, and S. Ramaiya (2020). Status of Pepper Farming and Flower Composition of Different Pepper Varieties in Sarawak. Pertanika journal of tropical agricultural science. DOI: 10.47836/pjtas.43.4.04. https://consensus.app/papers/details/3aad947c26d450019e8b629fe98659af/
[3] N. S. Nysanth, S. Divya et al. (2022). Biological control of foot rot (Phytophthora capsici Leonian) disease in black pepper (Piper nigrum L.) with rhizospheric microorganisms. Rhizosphere. DOI: 10.1016/j.rhisph.2022.100578. https://consensus.app/papers/details/bd1b5133a62a56dcba35b07f71b30100/
[4] Merga Jibat and Mulukan Asfaw (2023). Management of foot rot (Phytophthora capsici) disease of black pepper (Piper nigrum L.) through fungicides and cultural practices in Southwestern Ethiopia. International Journal of Agricultural Research, Innovation and Technology. DOI: 10.3329/ijarit.v13i1.67973. https://consensus.app/papers/details/6ba98ea70ce25c6e9ca2552d7016088c/
[5] R. Bhai, S. Eapen et al. (2010). Identification of Phytophthora and nematode-resistant source-from opens pollinated progenies of black pepper (Piper nigrum) using a modified protocol. The Indian Journal of Agricultural Sciences. DOI: 10.56093/ijas.v80i10.1305. https://consensus.app/papers/details/cec0de4d883753bf8b4afda7f26e49e4/
[6] Kedarnath, T. Ramesha et al. (2026). Impact of frontline demonstrations on integrated foot rot management and productivity of black pepper (Piper nigrum L.). Journal of Plantation Crops. DOI: 10.25081/jpc.2025.v53.i3.10045. https://consensus.app/papers/details/9bdeec99f0d8516ab4701c9a8fcc9d8d/
[7] K. Shivakumar, Y. Somasekhara, and N. Nagaraju (2023). Integrated management of Phytopthora capsici foot rot in black pepper. Pest Management in Horticultural Ecosystems. DOI: 10.5958/0974-4541.2023.00018.8. https://consensus.app/papers/details/6aae4d0160dd543eb0bec5e1730cfadf/
[8] M. Lokesh and P. Gangadharappa (2016). Management of Phytophthora foot rot and nematode diseases in black pepper ( Piper nigrum L.). Journal of Spices and Aromatic Crops. https://consensus.app/papers/details/d42928cc0cf3518e9ee236b3ba3e4b9e/
[9] P. Varghese (2017). Mitigating Phytophthora foot rot and slow decline diseases of black pepper through the deployment of bacterial antagonists. Journal of Spices and Aromatic Crops. DOI: 10.25081/josac.2017.v26.i2.874. https://consensus.app/papers/details/faaa6cd8b0205107b8595c3738c335a7/
[10] M. Murthy (tiada tarikh). Management Of Phytophthora Capsici, Causative Fungi Of Foot Rot Of Pepper By Endophytes Isolated From Azadirachta Indica As Promising Biocontrol Agent. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/39d4cdc163ef548fbffe3a0e1d15aa9d/
[11] M. Anandaraj and Y. Sarma (2016). Diseases of black pepper ( Piper nigrum L.) and their management. Journal of Spices and Aromatic Crops. https://consensus.app/papers/details/11c8d1f893335b7da6a74f819f4732d5/
Kata Kunci
lada hitam, reput pangkal, Phytophthora capsici, penyakit lada, Sarawak
