Perubahan iklim membawa banjir yang lebih kerap di sesetengah kawasan dan kemarau di kawasan lain. Dalam keadaan ini, tanaman yang boleh menyesuaikan diri dengan pelbagai keadaan air menjadi semakin penting. Keladi (Colocasia esculenta) ialah salah satu tanaman tersebut, kerana ia boleh ditanam di tanah berair mahupun tanah kering.
Artikel ini meneliti kajian tentang potensi keladi sebagai tanaman berdaya tahan iklim, termasuk penyesuaiannya kepada banjir dan kemarau, serta peranannya dalam kepelbagaian makanan.
Tanaman “Amfibia”
Satu kajian tentang status penggunaan keladi di Indonesia menyifatkan keladi sebagai tanaman “amfibia” yang boleh tumbuh di tanah kering dan tanah berair [1]. Pengkaji melihat keladi sebagai tanaman yang boleh menyesuaikan diri dengan perubahan iklim dan sesuai untuk kepelbagaian makanan tempatan [1]. Kajian ini turut melaporkan penggunaan keladi sebanyak 10.6 kg per kapita di Papua Barat [1].
Jenis Keladi untuk Banjir dan Kemarau
Kajian di Bogor, Indonesia, memberikan bukti yang jelas tentang penyesuaian keladi kepada keadaan air yang berbeza [2]:
-
Genotip jenis dasheen menghasilkan ubi lebih berat dalam penanaman air tepu.
-
Genotip jenis eddoe cenderung menghasilkan ubi lebih berat di tanah kering.
Pengkaji mengesyorkan jenis dasheen untuk kawasan mudah banjir dan jenis eddoe untuk kawasan mudah kemarau [2].
Satu kajian ke atas 17 genotip juga mendapati genotip Jepang hijau paling sesuai untuk tanah kering [3], manakala genotip lain lebih baik dalam penanaman air tepu [3]. Kepelbagaian ini membolehkan petani memilih genotip mengikut risiko iklim setempat.
Tanaman Tanah Basah: Keladi Paya Gergasi
Satu kajian tentang keladi paya gergasi (Cyrtosperma merkusii), spesies berbeza daripada Colocasia, menyifatkannya sebagai tanaman tanah basah yang kurang dimanfaatkan dan berpotensi untuk paludikultur, iaitu pertanian di tanah gambut yang dibasahkan semula [4]. Kajian mendapati tumbuhan ini membesar lebih besar dalam keadaan tanah tepu air [4]. Ini membuka kemungkinan menggunakan tanah basah untuk pengeluaran makanan tanpa mengeringkannya.
Menghadapi Kemarau
Walaupun keladi boleh tumbuh di tanah kering, ia tetap sensitif kepada kekurangan air. Kajian di Kerala, India, mendapati tekanan air selepas dua bulan penanaman mengurangkan hasil anak ubi sebanyak 58% [5]. Satu kajian di KwaZulu-Natal, Afrika Selatan, juga mendapati tekanan air mengurangkan hasil [6].
Beberapa teknologi telah diuji untuk mengatasi masalah ini:
-
Tikar penutup tanah berliang meningkatkan hasil anak ubi sebanyak 32.2% sambil menjimatkan 50% air pengairan [7].
-
Lubang lembapan sedalam 60 cm di Kenya menghasilkan 44.63 tan/ha berbanding hanya 7.54 tan/ha pada kedalaman 20 cm [8]. Pengkaji menyifatkan kaedah ini sebagai strategi pertanian pintar iklim [8].
Had Suhu dan Ekonomi di Afrika Selatan
Satu kajian di Afrika Selatan membangunkan pangkalan data untuk keladi bagi menyokong perancangan pengeluaran [9]. Kajian ini melaporkan keladi terdedah kepada kerosakan fros pada suhu di bawah 5.4°C [9]. Keuntungan bersih dianggarkan kira-kira R38,000 sehektar [9].
Dapatan ini mengingatkan bahawa walaupun keladi berdaya tahan terhadap air, ia tetap mempunyai had suhu, dan kesesuaian sesuatu kawasan perlu dinilai.
Ancaman Penyakit dalam Iklim Lembap
Perubahan iklim yang membawa lebih banyak hujan dan kelembapan boleh meningkatkan risiko penyakit. Ulasan menyatakan wabak hawar daun keladi digalakkan oleh cuaca mendung, hujan dan kelembapan relatif yang tinggi [10]. Oleh itu, varieti tahan penyakit seperti yang dibangunkan di Ghana [11] dan Papua New Guinea [12] penting untuk ketahanan pengeluaran keladi.
Amalan Tradisional dan Pemulihan Tanah
Satu kajian di Burkina Faso mendapati amalan pengurusan kesuburan tanah oleh wanita petani meningkatkan karbon tanah sebanyak 162% [13]. Peningkatan karbon tanah bukan sahaja memulihkan tanah terosot, malah berkait dengan usaha mitigasi perubahan iklim. Hasil keladi purata dalam kajian ini kira-kira 10 tan/ha [13].
Bahan Tanaman Bersih untuk Pengeluaran Stabil
Ketahanan makanan juga bergantung kepada bahan tanaman yang sihat. Kajian menunjukkan pembiakan menggunakan ubi yang dijangkiti virus menyebabkan kemerosotan kultivar [14], manakala anak benih bebas virus meningkatkan hasil anak ubi sebanyak 20.2% hingga 40.0% [15].
Had Bukti
-
Kebanyakan kajian dijalankan di Indonesia, India, Afrika dan Pasifik, bukan di Malaysia.
-
Dakwaan keladi sebagai tanaman berdaya tahan iklim berdasarkan ulasan dan kajian lapangan terhad [1].
-
Kesan tekanan air berbeza antara kajian; sebagai contoh, satu kajian di Kenya tidak mendapati kesan rejim pengairan terhadap hasil [16].
Bagi Penanam Keladi
Bagi yang menanam keladi sendiri, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label sekiranya kawalan perosak diperlukan. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang jenis keladi yang sesuai dengan keadaan tanah dan iklim di kawasan anda.
Kesimpulan
Keladi berpotensi sebagai tanaman berdaya tahan iklim kerana boleh tumbuh di tanah berair dan tanah kering. Jenis dasheen sesuai untuk kawasan mudah banjir, manakala eddoe untuk kawasan mudah kemarau. Teknologi seperti sungkupan dan lubang lembapan membantu menghadapi kemarau, manakala varieti tahan penyakit penting dalam iklim lembap. Namun, keladi tetap mempunyai had suhu dan sensitif kepada tekanan air, jadi pemilihan genotip dan amalan yang sesuai amat penting.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional.
Rujukan
[1] D. Maretta, Sobir et al. (2021). Current status of taro (Colocasia esculenta) utilization as local food diversification toward climate resilience in Indonesia. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/913/1/012027. https://consensus.app/papers/details/a6d98448110a55e285cfe797e6816f82/
[2] Careca Sepdihan Rahmat Hidayatullah, E. Santosa et al. (2020). Phenotypic plasticity of eddoe and dasheen taro genotypes in response to saturated water and dryland cultivations. Biodiversitas. DOI: 10.13057/biodiv/d211012. https://consensus.app/papers/details/01158a2fcf935db98c8969533e61bd8a/
[3] L. Cahyanti, E. Santosa et al. (2024). Response production of 17 genotype of taro on drought and waterlogging stress. INTERNATIONAL CONFERENCE ON ORGANIC AND APPLIED CHEMISTRY (ICOAC) 2022. DOI: 10.1063/5.0184801. https://consensus.app/papers/details/5961becb5c62530286bbb7bcf99f3dfd/
[4] S. Sjogersten, G. Mendiondo et al. (2023). Environmental and farming practice controls of productivity of Cyrtosperma merkusii (giant swamp taro), an underutilised wetland and potential paludiculture crop. Food and Energy Security. DOI: 10.1002/fes3.490. https://consensus.app/papers/details/dbbed335cf0956c69fb9113d55421573/
[5] S. Sunitha, J. Sreekumar, and J. Jeevan Kumar (2023). Response of upland taro (Colocasia esculenta) to varying water regimes under humid tropical conditions of India. Current Horticulture. DOI: 10.5958/2455-7560.2023.00011.0. https://consensus.app/papers/details/50fc976bdae95dbd8806f5c454b888d0/
[6] Sindisiwe Gugu. Sibiya (2015). Planting density effect on growth and yield of taro (Colocasia esculenta) landraces. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/a57f2db3f0fc56bca4d31ad37596a85c/
[7] Sunitha Sarojini Amma, Suresh Kumar Jabu et al. (2025). Water smart technologies for enhancing productivity, profitability and energy use efficiency of taro (Colocasia esculenta (L.) Schott). The Indian Journal of Agricultural Sciences. DOI: 10.56093/ijas.v95i6.147157. https://consensus.app/papers/details/dbdb2956d28459668b64376717480e4a/
[8] Tanpa nama pengarang (2025). Impact of moisture pit planting on growth and yield of upland Taro [Colocasia esculenta (L.) Schott]: A climate-smart strategy. International Journal of Agronomy and Agricultural Research (IJAAR). DOI: 10.12692/ijaar/27.1.8-15. https://consensus.app/papers/details/7a9f828f183b56c3aa970b6f7ae8aea5/
[9] Thando Lwandile Mthembu (2025). Development and application of a database for taro (Colocasia esculenta) in South Africa. Unknown Journal. DOI: 10.29086/10413/24570. https://consensus.app/papers/details/69f19f89b2445f5ab45bf582d996a2ec/
[10] R. Misra and K. Mishra (2008). Phytophthora Leaf Blight of Taro (Colocasia esculenta) – A Review. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/4d8c3a8ec70a5d488d9665a9bac2b74d/
[11] D. Nyadanu, R. Akromah, and K. Osei (2023). Genotype by Phytophthora colocasiae isolate interaction in breeding for resistance to taro [Colocasia esculenta var esculenta (L.) Schott] leaf blight disease in Ghana. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2023.e16350. https://consensus.app/papers/details/d881261e66ff56f491387981811b95d2/
[12] T. Okpul, A. Ivan?i?, and A. Simin (2025). Evaluation of leaf blight resistant taro (Colocasia esculents) varieties for Bubia, Morobe Province, Papua New Guinea. The Papua New Guinea Journal of Agriculture, Forestry and Fisheries. DOI: 10.67387/pngjaff.v40i1-2.1090. https://consensus.app/papers/details/15d59b55f7bb53e68892ea7afa5c6a85/
[13] A. P. Gomgnimbou, A. Sanon et al. (2024). Agro-Morphological Parameters and Yield of Taro (Colocasia esculenta) Under Endogenous Soil Fertility Management Practices in the North Sudanian Zone of Burkina Faso. Scholars Academic Journal of Biosciences. DOI: 10.36347/sajb.2024.v12i10.002. https://consensus.app/papers/details/02e45818dee457bb939e5bb193102ede/
[14] Sheng-Lin Wang, Yao Xiao et al. (2025). Virus-Free Micro-Corm Induction and the Mechanism of Corm Development in Taro. International Journal of Molecular Sciences. DOI: 10.3390/ijms26083740. https://consensus.app/papers/details/63a7020e89ac5c7c92c2398aa5dd2a5a/
[15] Xin-Fu Bai (2002). IN VITRO PROPAGATION AND FIELD TEST OF TARO VIRUS-FREE PLANTLETS. Unknown Journal. https://consensus.app/papers/details/522159a204b4545ca2ea323c3e5a5740/
[16] A. Karuma, P. Gicheru, and R. Onwonga (2023). Effects of Watering Regimes and Planting Density on Taro (Colocasia esculenta) Growth, Yield, and Yield Components in Embu, Kenya. International Journal of Agronomy. DOI: 10.1155/2023/6843217. https://consensus.app/papers/details/2fce0778c5e558bc900363c6e8208ece/
Kata Kunci
keladi, perubahan iklim, ketahanan makanan, tanaman ubi, tahan kemarau
