Salah satu sebab ros jepun begitu popular ialah ia sangat mudah dibiakkan. Ia boleh dibiakkan dengan mudah melalui keratan batang atau biji. Namun, di sebalik kemudahan ini, saintis telah membangunkan pelbagai teknik lanjutan seperti kultur tisu, mutasi sinaran dan poliploidi untuk menghasilkan lebih banyak anak pokok dan varieti baharu.
Artikel ini meneliti kajian tentang kaedah pembiakan dan pembiakbakaan Portulaca grandiflora.
Pembiakan Biasa: Keratan dan Biji
Moss rose secara umumnya mudah ditanam dan mudah dibiakkan melalui keratan atau biji [1]. Dalam satu program pembiakbakaan, 53 mutan terpilih telah digandakan melalui keratan batang untuk menghasilkan populasi 1,104 pokok [2]. Ini menunjukkan keberkesanan keratan untuk pembiakan secara besar-besaran.
Perhatian tentang virus. Satu laporan dari Itali mencatatkan potexvirus yang menjangkiti moss rose dari sebuah tapak semaian [1]. Potexvirus hanya merebak melalui sentuhan atau bahan pembiakan, dan tidak melalui biji [1]. Oleh itu, keratan daripada pokok yang berpenyakit boleh menyebarkan virus, manakala langkah pencegahan biasa dapat mengurangkan risiko ini [1].
Kultur Tisu: Ribuan Anak Pokok daripada Satu
Pucuk berganda. Satu kajian membangunkan teknik kultur in vitro menggunakan segmen nod daripada pokok yang sihat [3]. Pembiakan pucuk terbaik, iaitu 56.55 pucuk bagi setiap eksplan dengan kadar induksi 98%, diperoleh dalam medium MS yang mengandungi 4.0 mg/L BAP [3].
Berbunga dalam botol. Kajian lain berjaya mendorong pembentukan pucuk dan pembungaan in vitro P. grandiflora [4]. Rawatan 1.0 dan 1.5 mg/L BA menghasilkan purata 7.0 dan 5.4 pucuk adventitius [4]. Keratan mikro yang terhasil menghasilkan kudup bunga yang berkembang sehingga mekar dalam kira-kira 10 hari [4]. Bilangan kudup bunga tertinggi diperhatikan dengan 0.75 mg/L asid giberelik [4].
Daripada daun muda. Satu kajian menggunakan eksplan daun muda dan berjaya menjana pucuk dalam medium MS yang mengandungi 10 ?M 6-benzyladenine dan 5 ?M asid indol-3-asetik [5]. Pucuk digandakan dengan 20 ?M BA dan dipanjangkan dengan 5 ?M GA3 [5].
Pelbagai tisu. Kajian lebih awal mendapati kalus boleh diperoleh daripada eksplan batang, daun dan sepal [6]. Tisu hipokotil memberikan kekerapan pembentukan pucuk tertinggi, dan keadaan cahaya, pH serta sumber karbon mempengaruhi kejayaan regenerasi [6]. Pokok yang dijana semula berjaya dipindahkan ke rumah kaca [6].
Mutasi Sinaran: Mencipta Rupa Baharu
Satu program pembiakbakaan mutasi menggunakan teknik sinaran berulang untuk menghasilkan variasi morfologi baharu P. grandiflora hingga generasi ketujuh (MV7) [2]. Kajian terhadap populasi generasi kelapan (MV8) mendapati [2]:
-
Beberapa mutan mempunyai penampilan fenotip baharu, terutamanya pada ciri kualitatif bunga.
-
Kebanyakan populasi MV8 mewarisi ciri morfologi yang sama daripada generasi sebelumnya.
Pengkaji menyatakan analisis lanjut pada generasi seterusnya diperlukan untuk menilai kestabilan mutan sebelum dibangunkan sebagai kultivar baharu [2].
Poliploidi dengan Kolkisin
Satu kajian menggunakan kolkisin, bahan kimia yang menggandakan kromosom, dengan kaedah titisan pada pucuk P. grandiflora [7].
Dapatan [7]:
-
Pucuk tidak tahan rawatan kolkisin pada kepekatan tinggi dan tempoh yang lama.
-
Pokok tetraploid berjaya dihasilkan secara rawak dalam beberapa rawatan.
-
Pokok tetraploid mempunyai bilangan kromosom berganda (2n=4x=36).
-
Stomata lebih besar, ketumpatan stomata lebih rendah dan ciri morfologi yang lebih besar.
Namun, pertumbuhan pucuk turut terencat [7]. Kolkisin ialah bahan toksik dan hanya sesuai digunakan oleh penyelidik dengan kemudahan yang betul.
Mengapa Pembiakbakaan Penting?
Satu kajian pembiakbakaan menyatakan potensi ciri kualitatif ros jepun, seperti bentuk dan warna baharu, perlu dipertingkatkan untuk meningkatkan nilai ekonomi dan estetiknya sebagai komoditi florikultur [2]. Kajian penilaian genotip pula mengenal pasti genotip tertentu yang menjanjikan untuk tanaman pasu, hiasan dan landskap [8]. Pengkaji menyatakan dapatan ini boleh membantu pembiak baka, pengusaha florikultur dan pereka landskap yang mencari tanaman berbunga yang tahan iklim dan mudah dijaga [8]. Ringkasnya, pembiakbakaan membuka peluang perniagaan baharu bagi nurseri tempatan.
Ringkasan Kaedah Pembiakan
| Kaedah | Kelebihan | Sesuai untuk |
|---|---|---|
| Keratan | Mudah, kekalkan ciri induk [1] | Penanam rumah |
| Biji | Mudah, potensi variasi warna [1] | Penggemar kacukan |
| Kultur tisu | Banyak anak pokok seragam [3] | Makmal dan nurseri komersial |
| Mutasi sinaran | Variasi baharu [2] | Penyelidik |
| Kolkisin | Pokok tetraploid lebih besar [7] | Penyelidik |
Panduan Praktikal
-
Ambil keratan daripada pokok yang sihat dan bebas tanda penyakit.
-
Gunakan media bersaliran baik seperti campuran tanah dan pasir.
-
Bersihkan gunting atau pisau sebelum memotong pokok lain untuk mengelakkan penyebaran virus.
-
Jangan cuba menggunakan kolkisin di rumah kerana bahan ini toksik.
-
Beli anak pokok daripada nurseri yang dipercayai.
-
Jika racun perosak diperlukan, gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
-
Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang teknik pembiakan dan bahan tanaman yang bersih.
Kesimpulan
Ros jepun mudah dibiakkan melalui keratan dan biji, menjadikannya sesuai untuk penanam rumah. Kajian kultur tisu menunjukkan satu eksplan boleh menghasilkan lebih 56 pucuk, malah tanaman boleh berbunga dalam botol. Teknik mutasi sinaran dan poliploidi pula telah menghasilkan rupa bunga dan ciri morfologi baharu. Namun, pembiakan melalui keratan juga boleh menyebarkan virus jika bahan tanaman berpenyakit, jadi kebersihan alatan dan pemilihan pokok induk yang sihat penting.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum berdasarkan ringkasan kajian dan bukan nasihat profesional.
Rujukan
[1] M. Ciuffo and M. Turina (2004). A potexvirus related to papaya mosaic virus isolated from moss rose (Portulaca grandiflora) in Italy. Plant Pathology. DOI: 10.1111/j.1365-3059.2004.01040.x. https://consensus.app/papers/details/df45544f0873561cb26369ba2b02b102/
[2] S. Aisyah, R. Saraswati et al. (2022). The diversity of agromorphological characters of Portulaca grandiflora in the MV8 population deriving from recurrent irradiation. Biodiversitas Journal of Biological Diversity. DOI: 10.13057/biodiv/d230908. https://consensus.app/papers/details/ad94744650e05dd1808f66739f8b3a37/
[3] A. Jain and M. Bashir (2010). In-vitro Propagation of a Medicinal Plant Portulaca grandiflora. Hook. World Journal of Agricultural Sciences. https://consensus.app/papers/details/072e668f01ec557e99e8175b1294d780/
[4] Carla Fernandes Cruz, Wolffe Ferreira dos Santos et al. (2019). In vitro regeneration and flowering of Portulaca grandiflora Hook. Ornamental Horticulture. DOI: 10.1590/2447-536x.v25i4.2077. https://consensus.app/papers/details/eaf187fd7174540e971465e8504ba684/
[5] Archana Srivastava and Aruna Joshi (2025). In vitro regeneration of Portulaca grandiflora Hook. and analysis of betalain content within in vivo plants. BioTechnologia. DOI: 10.5114/bta/209760. https://consensus.app/papers/details/218514c724ad502b94139ca72b16e449/
[6] B. Rossi-Hassani and J. Zryd (1995). In vitro culture and plant regeneration of large flowered purslane. Plant Cell, Tissue and Organ Culture. DOI: 10.1007/bf00045093. https://consensus.app/papers/details/05925fa83aee57d890477a308cf90c2b/
[7] Betty Perdana Sari, K. Karno, and Syaiful Anwar (2017). Karakteristik morfologi dan sitologi tanaman Sutra Bombay (Portulaca grandiflora Hook) hasil poliploidisasi dengan kolkisin pada berbagai konsentrasi dan frekuensi aplikasi. Unknown Journal. DOI: 10.14710/joac.1.2.39-48. https://consensus.app/papers/details/9cfe1abdcab5563d86a72ae116773111/
[8] Sunita Yadav, L. Mahawer et al. (2025). Evaluation of Portulaca (Portulaca grandiflora) for Vegetative, Floral Traits and Precision Environment. Asian Research Journal of Agriculture. DOI: 10.9734/arja/2025/v18i3712. https://consensus.app/papers/details/43220117dbec5be59d89407e8ab7db5d/
Kata Kunci
ros Jepun, pembiakan, keratan batang, kultur tisu, varieti baharu
