Terung sesuai ditanam di iklim tropika seperti Malaysia, tetapi petani sering berdepan masalah pokok layu secara tiba-tiba. Salah satu punca utama ialah penyakit layu bakteria. Kajian menunjukkan teknik cantuman (grafting) pada batang pokok tahan penyakit, termasuk terung pipit, boleh menggandakan hasil. Artikel ini merumuskan kajian tentang cantuman, kawalan penyakit layu dan penggunaan baja organik untuk tanaman terung.
Penyakit Layu Bakteria
Layu bakteria disebabkan oleh bakteria tanah Ralstonia solanacearum. Ia merupakan penyakit bawaan tanah yang memusnahkan dan menghalang penanaman terung di seluruh dunia [1]. Penyakit ini menyebabkan kehilangan hasil yang besar dalam keadaan tropika dan subtropika lembap [2].
Kajian di Assam, India melaporkan kerugian akibat layu bakteria sebanyak 15% hingga 23% sebelum berbuah dan 54.6% hingga 62.5% selepas berbuah [3].
Patogen ini berkembang dengan cepat, jadi kaedah saringan yang boleh dipercayai dan pemahaman tentang dinamik patogen penting dalam usaha membiak baka varieti tahan [1].
Cantuman: Penyelesaian Tanpa Membiak Baka Baharu
Mencantum varieti komersial pada batang pokok terpilih merupakan cara berkesan mengawal penyakit layu tanpa perlu membiak baka varieti tahan yang memakan masa [2].
Terung pipit (Solanum torvum) sebagai batang pokok
Terung pipit tahan terhadap layu verticillium dan layu bakteria, dan banyak digunakan sebagai batang pokok [4]. Dua kajian lapangan di Tamil Nadu, India mendapati:
| Ukuran | Terung dicantum | Anak benih biasa |
|---|---|---|
| Hasil sepokok (kajian A) | 9.11 kg | 4.82 kg [5] |
| Hasil sehektar (kajian A) | 61.65 tan | 30.45 tan [5] |
| Hasil sepokok (kajian B) | 6.01 kg | 3.12 kg [4] |
| Hasil sehektar (kajian B) | 60.6 tan | 30.14 tan [4] |
| Serangan ulat buah (kajian B) | 11.70% | 21.55% [4] |
Dalam kajian B, tiada kejadian layu pada terung yang dicantum, tempoh tanaman lebih panjang (dipelihara sehingga setahun) dan nisbah faedah-kos ialah 2.51 [4].
Cara menyediakan cantuman
Berdasarkan kajian di Tamil Nadu [5][4]:
1. Rendam biji terung pipit dalam air selama 36 jam untuk percambahan terbaik.
2. Semai dalam dulang semaian (protray) berisi sabut kelapa (cocopeat) yang telah reput.
3. Semai biji terung 30 hari selepas menyemai terung pipit.
4. Cantum pucuk terung berumur 30 hingga 35 hari pada batang terung pipit berumur 55 hingga 60 hari, menggunakan klip cantuman.
5. Letakkan di bawah jaring teduh atau terowong plastik sebelum dipindahkan ke ladang.
Batang pokok terung biasa juga berkesan
Tidak semua kajian memihak kepada terung pipit:
Kajian di India mendapati semua batang pokok yang diuji kecuali Solanum sisymbrifolium mempunyai ketahanan tinggi terhadap layu bakteria. Hasil tertinggi (6.69 kg sepokok) dicatatkan apabila dicantum pada batang terung kultivar Haritha [6].
Kajian lain mendapati tanaman dicantum mempunyai kematian lebih rendah dan hasil lebih tinggi, tetapi kualiti buah tidak meningkat. Terung pipit menunjukkan kesan negatif terhadap hasil dan ekonomi berbanding batang pokok terung biasa, mungkin kerana keserasian yang kurang selepas dipindahkan [2].
Kajian ketiga mendapati batang pokok kultivar Surya dan terung pipit sama-sama unggul untuk pertumbuhan, hasil dan ketahanan layu bakteria [7].
Pengajaran: pemilihan batang pokok perlu diuji mengikut keadaan setempat.
Saringan bahan tanaman tahan
Kajian saringan terhadap 42 aksesi terung dari Bangladesh, China, Thailand dan Malaysia mengenal pasti lima genotip paling tahan terhadap R. solanacearum. Tanaman yang dicantum pada genotip ini tidak menunjukkan simptom empat minggu selepas inokulasi [8]. Kajian 31 genotip lain turut mengenal pasti terung pipit dan beberapa kultivar sebagai tahan layu bakteria [9].
Kawalan Biologi Layu Bakteria
Di Assam, gabungan agen biologi Trichoderma viride dan Pseudomonas fluorescens yang digunakan pada biji, akar dan tanah paling berkesan mengurangkan kejadian layu bakteria kepada 19.80%, dengan hasil sepokok tertinggi [3].
Layu Fusarium dan Bahan Organik
Bagi layu fusarium, ujian lapangan mendapati gabungan sisa media cendawan dan biochar mencatatkan kejadian penyakit terendah (16.66% pada 65 hari) berbanding 77.77% tanpa rawatan, dengan hasil 12.71 tan sehektar [10].
Baja Organik: Kajian di Malaysia
Kajian di rumah hijau UiTM Cawangan Melaka, Kampus Jasin pada 2022 membandingkan tiga baja organik untuk terung [11]:
252 g tahi ayam
252 g vermikompos
252 g biochar
Tahi ayam meningkatkan ketinggian pokok, bilangan daun, luas daun, berat segar dan kering pokok serta bilangan bunga dengan ketara berbanding rawatan lain. Penyelidik menyimpulkan tahi ayam ialah baja organik terbaik untuk pertumbuhan dan potensi hasil terung dalam kajian itu [11].
Panduan untuk Petani Malaysia
1. Pertimbangkan cantuman di kawasan yang pernah mengalami layu bakteria [4].
2. Uji beberapa batang pokok kerana prestasi berbeza mengikut lokasi [2].
3. Gunakan baja organik seperti tahi ayam yang telah diproses [11].
4. Pertimbangkan agen kawalan biologi untuk penyakit bawaan tanah [3].
5. Cabut dan musnahkan pokok layu untuk mengurangkan penyebaran patogen.
6. Gunakan hanya racun perosak berdaftar dengan Lembaga Racun Makhluk Perosak dan ikut arahan label.
7. Dapatkan nasihat Jabatan Pertanian dan MARDI tentang varieti dan batang pokok yang sesuai.
Kesimpulan
Layu bakteria merupakan ancaman besar kepada tanaman terung di kawasan tropika. Cantuman pada batang pokok tahan penyakit seperti terung pipit atau kultivar terung tertentu dapat menggandakan hasil dan mengurangkan kejadian layu, walaupun prestasinya berbeza antara kajian. Kajian di Malaysia menunjukkan tahi ayam memberikan pertumbuhan terbaik antara baja organik yang diuji.
Penafian: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat pertanian khusus. Petani perlu merujuk Jabatan Pertanian dan MARDI untuk cadangan yang sesuai dengan kawasan masing-masing.
Rujukan
[1] Satyaprakash Barik et al. (2020). Breeding for bacterial wilt resistance in eggplant (Solanum melongena L.): Progress and prospects. Crop Protection. DOI: 10.1016/j.cropro.2020.105270.
[2] Imtinungsang Jamir et al. (2022). Performance of eggplant cultivars grafted on wild and cultivated rootstocks in bacterial wilt infected field. International Journal of Vegetable Science. DOI: 10.1080/19315260.2022.2121352.
[3] Madhusmita Kataky (2024). Eco friendly management of bacterial wilt of Brinjal (Solanum melongena L) for sustainability and livelihood of small and marginal farmers of Assam. Journal of Krishi Vigyan. DOI: 10.5958/2349-4433.2024.00007.2.
[4] R. Neelavathi et al. (2024). Evaluation of grafted brinjal (Solanum melongena) for doubling yield in climate resilient condition. Current Horticulture. DOI: 10.5958/2455-7560.2024.00042.4.
[5] R. Neelavathi et al. (2024). Studies on germination of Turkey berry rootstock and performance of grafted brinjal in Tamil Nadu, India. Journal of Applied Horticulture. DOI: 10.37855/jah.2024.v26i03.69.
[6] Sadanand Kumbar et al. (2021). Evaluation of eggplant rootstocks for grafting eggplant to improve fruit yield and control bacterial wilt disease. European Journal of Plant Pathology. DOI: 10.1007/s10658-021-02305-9.
[7] Narasipura Revappa Praveenkumar et al. (2023). Interaction of scions and rootstocks against bacterial wilt, and grafting effects on plant growth and yield of brinjal (Solanum melongena L.). Plant Physiology Reports. DOI: 10.1007/s40502-023-00730-y.
[8] I. Musa et al. (2024). Grafting as an effective approach for improvement of eggplant resistance against bacterial wilt (Ralstonia solanacearum) in screen-house condition. The Journal of Horticultural Science and Biotechnology. DOI: 10.1080/14620316.2023.2300721.
[9] Satyaprakash Barik et al. (2023). Assessment of Bacterial wilt-resistant Solanum genetic resources as rootstocks for yield and fruit quality traits in eggplant. Australasian Plant Pathology. DOI: 10.1007/s13313-023-00916-w.
[10] Jannatul Mauya et al. (2025). Optimizing brinjal (Solanum melongena L.) health and yield through bio-organic amendments against Fusarium wilt. PLOS One. DOI: 10.1371/journal.pone.0325345.
[11] N. I. A. Mahamad et al. (2022). Effects of different organic fertilizers on growth and yield potential of Solanum melongena (eggplant) in Malaysia. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science. DOI: 10.1088/1755-1315/1114/1/012083.
