Di sesetengah negara, minuman atau serbuk terung dipercayai dapat menurunkan kolesterol. Di Brazil, serbuk terung kering pernah dijual secara komersial untuk merawat kolesterol tinggi. Terung juga sering disebut sebagai makanan sesuai untuk pesakit kencing manis. Adakah dakwaan ini disokong oleh kajian? Artikel ini meneliti bukti makmal, haiwan dan manusia secara seimbang.
Asas Teori: Serat dan Fenolik
Satu kajian makmal yang banyak dipetik menyatakan bahawa diet berasaskan terung disyorkan oleh beberapa organisasi kesihatan di Amerika Syarikat untuk pengurusan diabetes jenis 2, kerana terung tinggi serat dan rendah karbohidrat larut [1]. Penyelidik mencadangkan penjelasan tambahan [1]:
Ekstrak fenolik terung mempunyai aktiviti perencatan alfa-glukosidase yang tinggi. Enzim ini memecahkan karbohidrat kepada glukosa dalam usus.
Merencat enzim ini boleh membantu mengawal penyerapan glukosa.
Namun, penyelidik sendiri menyatakan kajian haiwan dan klinikal masih diperlukan.
Ulasan sindrom metabolik pula merumuskan terung mungkin melindungi daripada lemak darah tinggi dan obesiti melalui peningkatan aktiviti lipoprotein lipase dan pengurangan aktiviti lipase pankreas [2].
Bukti Kajian Haiwan
Banyak kajian haiwan menunjukkan hasil positif:
Tikus obes yang diberi 4% serbuk kulit terung selama empat minggu menunjukkan profil lemak darah yang lebih baik [3].
Ekstrak kulit terung dan ubat atorvastatin sama-sama menurunkan kolesterol, trigliserida dan LDL serta meningkatkan HDL pada tikus berkolesterol tinggi [4].
Ekstrak kulit terung pada mencit diabetes menunjukkan kesan bermanfaat terhadap gula darah dan lemak darah, tetapi penyelidik sendiri menyifatkan kesannya sebagai “bercampur”, dengan tiada kesan jelas terhadap ujian fungsi hati [5].
Ekstrak kulit terung ungu mempengaruhi gula darah dan pertumbuhan semula sel beta pankreas pada tikus [6].
Perhatian: Kajian haiwan biasanya menggunakan ekstrak pekat atau peratusan tinggi dalam makanan, yang sukar dicapai melalui diet manusia biasa.
Bukti Kajian Manusia: Di Sinilah Ia Bercampur
Kajian 1: Minuman terung untuk kolesterol (Brazil, 2000)
Seramai 38 sukarelawan berkolesterol tinggi minum infusi terung atau plasebo selama lima minggu [7]:
Tiada perbezaan berbanding kumpulan kawalan.
Analisis dalam individu menunjukkan penurunan kolesterol total, LDL dan apolipoprotein B.
Selepas peserta diberi nasihat diet, tiada perbezaan dalam atau antara kumpulan.
Penyelidik menyimpulkan kesan infusi terung adalah sederhana dan sementara, dan tidak berbeza daripada nasihat standard diet dan aktiviti fizikal.
Kajian 2: Kapsul serbuk terung (Brazil, 2004)
Ujian dua-buta terkawal plasebo terhadap 41 sukarelawan berkolesterol tinggi menggunakan kapsul serbuk terung pada dos yang biasa digunakan di Brazil [8]:
Selepas tiga bulan, kolesterol total dan LDL menurun dalam kumpulan terung.
Namun, kesan yang sama turut diperhatikan dalam kumpulan plasebo.
Trigliserida, HDL, glukosa dan indeks jisim badan tidak berubah dengan ketara.
Penyelidik menyimpulkan serbuk terung memerlukan ujian klinikal lanjut sebelum disyorkan untuk merawat kolesterol tinggi.
Kajian 3: Tepung terung untuk wanita berlebihan berat badan
Ujian rawak dua-buta selama empat bulan melibatkan 186 wanita yang menamatkan kajian. Semua peserta mengamalkan diet rendah tenaga, dengan tambahan 13 g tepung terung atau plasebo [9]:
Kapasiti antioksidan meningkat dengan ketara dalam kumpulan tepung terung.
Lemak badan menurun dengan ketara dalam kumpulan tepung terung.
Lilitan pinggang menurun dalam kedua-dua kumpulan.
Dalam kalangan wanita obes yang tidak sihat dari segi metabolik, tepung terung mengurangkan jisim lemak.
Jadual Ringkasan Bukti Manusia
| Kajian | Peserta | Hasil utama |
|---|---|---|
| Infusi terung, 5 minggu | 38 | Kesan sederhana dan sementara [7] |
| Kapsul serbuk, 3 bulan | 41 | Tidak berbeza daripada plasebo [8] |
| Tepung terung + diet, 4 bulan | 186 | Antioksidan meningkat, lemak badan menurun [9] |
Apa Maksudnya untuk Anda?
Bukti menunjukkan bahawa:
1. Untuk kolesterol, dua ujian kecil tidak menunjukkan kelebihan yang jelas berbanding plasebo atau nasihat diet biasa [7][8].
2. Untuk berat badan, tepung terung mungkin membantu sedikit apabila digabungkan dengan diet rendah kalori, tetapi diet itu sendiri memberi kesan besar [9].
3. Untuk gula darah, bukti kebanyakannya daripada makmal dan haiwan [1][2].
Pengajaran penting: perubahan gaya hidup seperti diet dan senaman sering memberi kesan yang setanding atau lebih besar berbanding produk terung.
Panduan Praktikal
1. Gantikan sebahagian makanan berkanji dengan sayur seperti terung yang tinggi serat dan rendah kalori.
2. Masak terung dengan sedikit minyak. Terung goreng menyerap banyak minyak dan boleh menambah kalori.
3. Jangan bergantung pada serbuk atau kapsul terung untuk merawat kolesterol tinggi [8].
4. Pesakit diabetes perlu terus memantau gula darah dan mengikut nasihat doktor.
5. Gabungkan dengan senaman dan diet seimbang untuk hasil terbaik.
Kesimpulan
Kajian makmal dan haiwan menyokong potensi terung untuk mengawal gula darah dan lemak darah. Namun, ujian pada manusia menunjukkan hasil yang bercampur: serbuk dan infusi terung tidak menunjukkan kelebihan yang jelas berbanding plasebo untuk kolesterol, manakala tepung terung bersama diet rendah kalori membantu mengurangkan lemak badan. Terung ialah sayur yang sihat, tetapi bukan ubat untuk kolesterol atau diabetes.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Pesakit kolesterol tinggi atau diabetes perlu berbincang dengan doktor sebelum mengubah rawatan.
Rujukan
[1] Y-I Kwon et al. (2008). In vitro studies of eggplant (Solanum melongena) phenolics as inhibitors of key enzymes relevant for type 2 diabetes and hypertension. Bioresource technology. DOI: 10.1016/j.biortech.2007.06.035.
[2] Fatemeh Yarmohammadi et al. (2021). Effect of eggplant (Solanum melongena) on the metabolic syndrome: A review. Iranian Journal of Basic Medical Sciences. DOI: 10.22038/ijbms.2021.50276.11452.
[3] Amal N. Zaki (2019). Hypolipidemic Effect of Eggplant Peels (Solanum melongena, L) Powder on Obese Rats. Unknown Journal.
[4] Hayder Hasan Khudiar et al. (2023). Effects of Alcoholic Extracted and Dry Eggplant (Solanum Melongena) on Hyperlipidemia Treatment in Rats. Kufa Journal For Veterinary Medical Sciences. DOI: 10.36326/kjvs/2023/v14i112070.
[5] Zena Ismail Abdullah et al. (2025). Effect of Solanum Melongena Peel Extracts on Glucose Level and Biochemical Parameters in Alloxan-Diabetic Mice. Iranian Journal of Veterinary Medicine. DOI: 10.32598/ijvm.19.2.1005611.
[6] Joni Tandi et al. (2019). Effect of Ethanol Extract from Purple Eggplant Skin (Solanum melongena L) On Blood Glucose Levels and Pancreatic ? Cells Regeneration on White Rats Male Hypercholesterolemia-Diabetic. Research Journal of Pharmacy and Technology. DOI: 10.5958/0974-360x.2019.00494.3.
[7] P. Guimarães et al. (2000). Eggplant (Solanum melongena) infusion has a modest and transitory effect on hypercholesterolemic subjects. Brazilian journal of medical and biological research = Revista brasileira de pesquisas medicas e biologicas. DOI: 10.1590/s0100-879×2000000900006.
[8] G. C. da Silva et al. (2004). [Absence of hypolipidemic effect of Solanum melongena L. (eggplant) on hyperlipidemic patients]. Arquivos brasileiros de endocrinologia e metabologia. DOI: 10.1590/s0004-27302004000300006.
[9] Mauara Scorsatto et al. (2019). Effect of Eggplant Flour (Solanum melongena L.) associated with hypoenergetic diet on antioxidant status in overweight women – a randomised clinical trial. International Journal of Food Science & Technology. DOI: 10.1111/ijfs.14125.
