Selain jantung dan metabolisme, sacha inchi juga dipromosikan untuk kesihatan kulit, fungsi otak dan mata kering. Minyak sacha inchi digunakan dalam produk kosmetik, manakala kapsulnya dipasarkan untuk minda. Adakah dakwaan ini disokong kajian? Artikel ini meneliti bukti yang ada.
Penggunaan Tradisional untuk Kulit
Sacha inchi telah lama dihargai untuk sifat pemakanan dan perubatannya, termasuk penggunaan sebagai tuam untuk melembutkan, menyegarkan dan meremajakan kulit [1]. Masyarakat luar bandar di negara membangun telah menggunakannya sebagai krim topikal untuk kulit dan untuk merawat sakit otot dan reumatisme [2].
Bukti untuk Kulit
Kelembapan kulit: Kajian klinikal
Kajian klinikal pada 13 sukarelawan menyapu minyak sacha inchi atau minyak zaitun (sebagai perbandingan) pada kaki bawah selama 14 hari [3]:
Peningkatan kandungan kelembapan dan rupa kulit kering di kawasan minyak sacha inchi setanding dengan minyak zaitun.
Dalam ujian tisu kulit, minyak sacha inchi tidak menyebabkan rembesan penanda keradangan atau gangguan lapisan luar kulit.
Penyelidik menyimpulkan minyak sacha inchi lembut kepada kulit dan bermanfaat untuk kulit kering [3].
Potensi anti-penuaan: Kajian makmal
Kajian minyak sacha inchi untuk produk anti-penuaan mendapati [4]:
Minyak mengandungi asid alfa-linolenik (51.72%) dan linoleik (24.3%).
Aktiviti antioksidan in vitro yang kuat.
Selamat pada sel fibroblas manusia normal pada kepekatan 1% hingga 3%.
Merencat enzim MMP-2 yang terlibat dalam pemecahan kolagen.
Penggunaan kosmetik
Ulasan menyatakan minyak sacha inchi berfungsi sebagai agen pelembap dalam produk kosmetik [5]. Ulasan lain melaporkan aktiviti emolien (pelembut kulit) sacha inchi [6].
Bukti untuk Otak
Kajian gelombang otak
Satu kajian kecil melibatkan 10 sukarelawan yang mengambil 6 kapsul minyak sacha inchi sehari (kira-kira 4 g omega-3) selama 30 hari. Semasa ujian fungsi kognitif Go/NoGo, gelombang otak Theta, Alpha dan Beta meningkat dengan ketara berbanding sebelum pengambilan. Penyelidik mentafsirkan ini sebagai peningkatan pengaktifan otak berkaitan perhatian dan ingatan [7].
Had: Kajian ini sangat kecil, tiada kumpulan kawalan, dan perubahan gelombang otak tidak semestinya bermakna peningkatan fungsi harian.
Kajian sel
Sacha inchi panggang meningkatkan daya hidup sel saraf hipokampus HT22 dengan ketara dalam ujian makmal. Penyelidik mencadangkan sacha inchi lembut sebagai makanan mesra warga emas [8].
Ulasan
Ulasan sistematik 2026 menyatakan dapatan klinikal menyokong manfaat sacha inchi untuk peningkatan kognitif, manakala kajian haiwan mencadangkan kesan perlindungan saraf [1]. Ulasan lain turut menyenaraikan perlindungan saraf antara kesan yang dicadangkan oleh kajian in vivo, in vitro dan klinikal [9].
Bukti untuk Mata Kering
Satu kajian klinikal bertopeng menguji titisan mata mikroemulsi berbilang bahan yang mengandungi sacha inchi pada pesakit mata kering. Titisan mata ini didapati selamat dan berkesan dalam memulihkan fungsi lapisan air mata pelindung dan keseimbangan permukaan mata [10].
Penting: Ini ialah produk titisan mata dengan pelbagai bahan, bukan minyak sacha inchi yang dimakan atau disapu terus pada mata. Jangan sekali-kali menitiskan minyak masakan ke dalam mata.
Kesan Anti-Radang
Kajian pada mencit mendapati minyak daripada dua spesies sacha inchi menunjukkan kesan anti-radang yang ketara, dengan minyak P. huayllabambana paling berkesan (62% perencatan keradangan). Kedua-dua minyak juga tidak toksik kepada sel limpa normal [11].
Daun Sacha Inchi
Selain biji, daun sacha inchi juga dikaji. Daun muda dan matang mengandungi asid p-kumarik, asid 4-hidroksibenzoik, asid ferulik dan asid galik. Daun matang menunjukkan aktiviti berkaitan kesihatan in vitro yang lebih tinggi berbanding daun muda [12]. Di Indonesia, daun sacha inchi turut diproses menjadi sayur dan teh [13].
Ringkasan Kekuatan Bukti
| Bidang | Jenis bukti |
|---|---|
| Kelembapan kulit | Kajian klinikal kecil (13 orang) [3] |
| Anti-penuaan | Kajian makmal [4] |
| Fungsi otak | Kajian kecil tanpa kawalan (10 orang) [7] |
| Mata kering | Satu kajian klinikal titisan mata berbilang bahan [10] |
Panduan Praktikal
1. Untuk kulit kering, minyak sacha inchi boleh dicuba sebagai pelembap, setanding minyak zaitun [3].
2. Uji pada kawasan kecil kulit dahulu sebelum digunakan secara meluas.
3. Jangan jangka kesan ajaib pada ingatan atau kecerdasan daripada kapsul.
4. Untuk mata kering, gunakan hanya titisan mata yang diluluskan dan berjumpa doktor mata jika berterusan.
5. Simpan minyak dengan betul kerana minyak teroksida boleh merengsakan kulit.
Sebatian Antioksidan dalam Minyak
Kandungan tokoferol (vitamin E) yang tinggi dalam minyak sacha inchi menyumbang kepada sifat antioksidannya [14]. Kajian minyak sacha inchi dari Indonesia mendapati kandungan vitamin E sebanyak 129.11 mg/100 g [15]. Sebatian ini mungkin menjelaskan sebahagian manfaat minyak ini untuk kulit, walaupun kajian klinikal yang lebih besar masih diperlukan.
Kesimpulan
Minyak sacha inchi lembut kepada kulit dan setanding minyak zaitun untuk melembapkan kulit kering dalam kajian kecil. Kajian makmal menyokong potensi anti-penuaannya. Untuk otak dan mata, bukti masih sangat awal dan terhad kepada kajian kecil. Sacha inchi berpotensi dalam kosmetik, tetapi dakwaan kesihatan otak masih memerlukan kajian lanjut.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Masalah kulit, mata atau ingatan yang berterusan perlu diperiksa oleh doktor.
Rujukan
[1] Terence Yew Chin Tan et al. (2026). Systematic review of preclinical and clinical evidence of Sacha inchi. Discover Food. DOI: 10.1007/s44187-026-00844-w.
[2] Mohammad Harun Ur Rashid et al. (2023). An Empirical Analysis of Sacha Inchi (Plantae: Plukenetia volubilis L.) Seed Proteins and Their Applications in the Food and Biopharmaceutical Industries. Applied Biochemistry and Biotechnology. DOI: 10.1007/s12010-023-04783-5.
[3] Wichuda Soimee et al. (2020). Evaluation of moisturizing and irritation potential of sacha inchi oil. Journal of Cosmetic Dermatology. DOI: 10.1111/jocd.13099.
[4] Nattaya Lourith et al. (2023). Sacha Inchi: The Promising Source of Functional Oil for Anti-Aging Product. Journal of oleo science. DOI: 10.5650/jos.ess23147.
[5] Wen-Chien Lu et al. (2023). New perspectives on different Sacha inchi seed oil extractions and its applications in the food and cosmetic industries. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. DOI: 10.1080/10408398.2023.2276882.
[6] Denny M. Cárdenas et al. (2021). Biological Activity of Sacha Inchi (Plukenetia volubilis Linneo) and Potential Uses in Human Health: A Review. Food Technology and Biotechnology. DOI: 10.17113/ftb.59.03.21.6683.
[7] Ya-Nin Nokdhes et al. (2017). Effect of Sacha Inchi on human brain functions and brainwaves alteration. 2017 International Conference on Digital Arts, Media and Technology (ICDAMT). DOI: 10.1109/icdamt.2017.7904994.
[8] Dah?Sol Kim et al. (2021). Feasibility of Elder-Friendly Food Applications of Sacha Inchi According to Cooking Method: Focusing on Analysis of Antioxidative Activity and Brain Neuron Cell Viability. Foods. DOI: 10.3390/foods10122948.
[9] Lai-Kuan Lee (2022). Sacha Inchi (Plukenetia Volubilis L.): recent insight on phytochemistry, pharmacology, organoleptic, safety and toxicity perspectives. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2022.e10572.
[10] A. Nowinska (2022). Comment to: Disease aetiology-based design of multifunctional microemulsion eye drops for moderate or severe dry eye: a randomized, quadruple-masked and active-controlled clinical trial. OphthaTherapy. Therapies in Ophthalmology. DOI: 10.24292/01.ot.080322.
[11] Jose Luis Aguilar-Olano et al. (2025). Comparative study of the anti-inflammatory effect and acute toxicity of Sacha Inchi oils (Plukenetia volubilis and Plukenetia huayllabambana) in mice. Frontiers in Immunology. DOI: 10.3389/fimmu.2025.1641344.
[12] Suwapat Kittibunchakul et al. (2022). Effects of Maturity and Thermal Treatment on Phenolic Profiles and In Vitro Health-Related Properties of Sacha Inchi Leaves. Plants. DOI: 10.3390/plants11111515.
[13] Eko Sumartono et al. (2024). Budidaya dan Pemanfaatan Kacang Sacha Inchi (Plukenetia volubilis Linneo). AKM: Aksi Kepada Masyarakat. DOI: 10.36908/akm.v5i1.961.
[14] Gilbert Rodríguez et al. (2020). Changes in stability, tocopherols, fatty acids and antioxidant capacity of sacha inchi (Plukenetia volubilis) oil during French fries deep-frying. Food chemistry. DOI: 10.1016/j.foodchem.2020.127942.
[15] Ahmad Lupi et al. (2024). Composition analysis of Indonesian sacha inchi (Plukenetia volubilis L.) oil and potential for food nutrition. BIO Web of Conferences. DOI: 10.1051/bioconf/202414804009.
