Sacha inchi semakin mudah didapati sebagai makanan ringan dan minyak. Namun, ramai yang tidak tahu bahawa biji mentah sacha inchi mempunyai rasa pahit dan mengandungi antinutrien. Ada juga kebimbangan tentang alkaloid dalam biji. Artikel ini meneliti isu keselamatan sacha inchi berdasarkan kajian, termasuk penilaian oleh Pihak Berkuasa Keselamatan Makanan Eropah (EFSA).
Kenapa Sacha Inchi Perlu Dipanggang?
Biji sacha inchi biasanya dimakan selepas dipanggang kerana rasa pahitnya yang kuat. Memanggang juga membantu menghapuskan antinutrien [1].
Antinutrien ialah sebatian semula jadi dalam tumbuhan yang boleh mengganggu penyerapan nutrien, seperti tanin, saponin, oksalat dan asid fitik [2].
Kesan Memanggang terhadap Antinutrien
Kajian di Brazil
Kajian biji sacha inchi yang ditanam di bawah iklim subtropika di tenggara Brazil mendapati [1]:
Kandungan semua antinutrien yang diuji berkurangan secara berterusan dengan peningkatan suhu memanggang, kecuali saponin yang tidak mudah musnah oleh haba.
Memanggang meningkatkan aktiviti antioksidan dan kandungan fenolik pada suhu tertinggi.
Pengoksidaan minyak meningkat dengan suhu, tetapi nilai peroksida maksimum masih dalam had yang boleh diterima.
Alkaloid tropana
Satu kajian 2026 melaporkan buat kali pertama kehadiran alkaloid tropana (atropina dan skopolamina) dalam minyak sacha inchi. Paras sebatian ini menurun apabila suhu dan tempoh memanggang meningkat. Tanin dan asid fitik juga menurun, manakala saponin pula meningkat [3].
Rawatan lain
Kajian membandingkan enam kaedah prarawatan biji untuk susu tumbuhan mendapati rendaman dalam larutan natrium bikarbonat 0.5% pada 60°C selama 6 jam paling berkesan, mengurangkan saponin sebanyak 65.0%, tanin 68.5% dan asid fitik 56.5% [2].
Dapatan yang Bercanggah tentang Saponin dan Alkaloid
Tidak semua kajian bersetuju tentang kandungan antinutrien:
Satu kajian metabolomik mendapati tiada saponin dalam biji sacha inchi, tetapi mengenal pasti trigonelina (sejenis alkaloid piridina) dan fitosterol. Analisis toksikologi in silico menunjukkan tiada ketoksikan, dan ujian sel menunjukkan tiada kesan sitotoksik walaupun pada kepekatan tinggi [4].
Sebaliknya, kajian lain mengesan saponin sebanyak 1,050 mg/100 g dalam serbuk kek perahan [5].
Perbezaan ini mungkin disebabkan oleh varieti, asal biji, kaedah analisis dan bahagian yang diuji.
Penilaian EFSA (2026)
Pihak Berkuasa Keselamatan Makanan Eropah (EFSA) menilai biji sacha inchi panggang sebagai makanan tradisional dari negara ketiga [6]:
Biji sacha inchi panggang telah dimakan di Peru selama lebih 25 tahun.
Dalam penilaian awal, EFSA mengenal pasti kebimbangan keselamatan berkaitan ketidakpastian tentang alkaloid.
Data tambahan mengenal pasti trigonelina sebagai satu-satunya alkaloid yang boleh diukur.
Pendedahan kepada trigonelina pada jumlah yang lebih tinggi, contohnya melalui kopi, tidak dikaitkan dengan kesan buruk.
EFSA menyimpulkan biji sacha inchi panggang adalah selamat di bawah syarat penggunaan yang dicadangkan [6].
Keselamatan Minyak
Ujian manusia
Dalam ujian rawak dua-buta selama 4 bulan, penerimaan minyak sacha inchi rendah pada minggu pertama (37.5%) tetapi meningkat kepada 81% hingga 94% selepas minggu keenam. Kesan sampingan paling kerap ialah loya, yang berkurangan dengan masa. Penanda fungsi hati dan buah pinggang kekal tidak berubah [7].
Ujian haiwan
Kajian ketoksikan akut pada mencit mengklasifikasikan minyak sacha inchi sebagai “Agak Tidak Berbahaya”, iaitu tidak toksik untuk model yang diuji [8].
Dos tinggi
Namun, ulasan menyatakan terdapat beberapa bukti saintifik tentang risiko ketoksikan yang dikaitkan dengan dos tinggi minyak biji sacha inchi [9]. Ulasan sistematik 2026 juga menegaskan keperluan data keselamatan pada dos tinggi dan penggunaan jangka panjang [10].
Alahan
Ulasan tentang sacha inchi menyatakan terdapat jurang pengetahuan dalam bidang seperti keupayaan menyebabkan alahan [11].
Suhu Memanggang yang Optimum
Memanggang berlebihan juga mempunyai kelemahan:
Kajian mendapati memanggang dalam kuali pada 125°C selama 10 minit merupakan keadaan optimum yang mengimbangi pengekalan bahan bioaktif, kestabilan oksidatif dan kualiti nutrisi [12].
Kajian lain mencadangkan julat 134°C hingga 140°C selama 15 hingga 20 minit [13].
Haba berlebihan menggalakkan kemerosotan kualiti, termasuk peningkatan hidroksimetilfurfural dan pengoksidaan lipid [12].
Panduan Keselamatan untuk Pengguna
1. Jangan makan biji mentah. Pilih biji yang telah dipanggang [1][6].
2. Beli daripada pengeluar berdaftar yang mematuhi piawaian keselamatan makanan.
3. Mulakan dengan jumlah kecil untuk melihat tindak balas badan, kerana loya boleh berlaku pada awal pengambilan minyak [7].
4. Elakkan dos minyak yang terlalu tinggi [9].
5. Individu dengan alahan kacang perlu berhati-hati kerana data alahan masih terhad [11].
6. Wanita hamil dan menyusu perlu berbincang dengan doktor sebelum mengambil suplemen.
Ulasan pengekstrakan minyak turut menyatakan antinutrien dalam biji sacha inchi boleh dikurangkan dengan memanggang sebelum pengekstrakan [14]. Biji yang dipanggang juga menghasilkan minyak yang lebih stabil semasa penyimpanan [15].
Kesimpulan
Biji sacha inchi mentah mempunyai rasa pahit dan mengandungi antinutrien serta sedikit alkaloid. Memanggang berkesan mengurangkan kebanyakan antinutrien dan alkaloid tropana, tetapi tidak semestinya saponin. EFSA menyimpulkan biji sacha inchi panggang adalah selamat. Minyaknya diterima dengan baik dalam ujian manusia, walaupun loya boleh berlaku pada minggu pertama.
Penafian kesihatan: Artikel ini untuk pengetahuan umum sahaja dan bukan nasihat perubatan. Hentikan pengambilan dan dapatkan rawatan jika mengalami tanda alahan atau kesan sampingan yang serius.
Rujukan
[1] Larissa Braga Bueno-Borges et al. (2018). Sacha inchi seeds from sub-tropical cultivation: effects of roasting on antinutrients, antioxidant capacity and oxidative stability. Journal of Food Science and Technology. DOI: 10.1007/s13197-018-3345-1.
[2] S. A. Liputo et al. (2026). Thermal and non-thermal pretreatments reduce antinutritional factors and enhance nutritional quality of Sacha inchi seeds for plant-based milk. Discover Food. DOI: 10.1007/s44187-026-01035-3.
[3] Yung-Jia Chan et al. (2026). Novel discovery on reduction of tropane alkaloids and phytotoxin in sacha inchi oil by different roasting treatments. Journal of Food Composition and Analysis. DOI: 10.1016/j.jfca.2026.109175.
[4] Vinh-Tuyen T Le et al. (2024). Safety evaluation of Plukenetia volubilis seeds: a metabolomic profiling and network toxicology approach. RSC Advances. DOI: 10.1039/d4ra03767g.
[5] Valeria Guarrasi et al. (2025). Sacha Inchi (Plukenetia volubilis L.) Oil Press-Cake Powder: Chemical Characterization and In Vitro Bioactivity for Sustainable Applications. Molecules. DOI: 10.3390/molecules31010117.
[6] D. Turck et al. (2026). Safety of roasted seeds from Plukenetia volubilis L. as a traditional food from a third country pursuant to Regulation (EU) No 2015/2283. EFSA Journal. DOI: 10.2903/j.efsa.2026.10256.
[7] G. Gonzales et al. (2014). A randomized, double-blind placebo-controlled study on acceptability, safety and efficacy of oral administration of sacha inchi oil (Plukenetia volubilis L.) in adult human subjects. Food and chemical toxicology : an international journal published for the British Industrial Biological Research Association. DOI: 10.1016/j.fct.2013.12.039.
[8] Jose Luis Aguilar-Olano et al. (2025). Comparative study of the anti-inflammatory effect and acute toxicity of Sacha Inchi oils (Plukenetia volubilis and Plukenetia huayllabambana) in mice. Frontiers in Immunology. DOI: 10.3389/fimmu.2025.1641344.
[9] Lai-Kuan Lee (2022). Sacha Inchi (Plukenetia Volubilis L.): recent insight on phytochemistry, pharmacology, organoleptic, safety and toxicity perspectives. Heliyon. DOI: 10.1016/j.heliyon.2022.e10572.
[10] Terence Yew Chin Tan et al. (2026). Systematic review of preclinical and clinical evidence of Sacha inchi. Discover Food. DOI: 10.1007/s44187-026-00844-w.
[11] N. Kodahl (2020). Sacha inchi (Plukenetia volubilis L.)—from lost crop of the Incas to part of the solution to global challenges?. Planta. DOI: 10.1007/s00425-020-03377-3.
[12] P. Chaikham et al. (2026). Impact of roasting on nutritional quality, bioactive retention, and oxidative stability of sacha inchi (Plukenetia volubilis L.) seeds. Discover Food. DOI: 10.1007/s44187-026-01056-y.
[13] Paula Galeano García (2023). Chemical Composition, Fatty Acid Profile, and Optimization of the Sacha Inchi (Plukenetia volubilis L.) Seed-Roasting Process Using Response Surface Methodology: Assessment of Oxidative Stability and Antioxidant Activity. Foods. DOI: 10.3390/foods12183405.
[14] Wen-Chien Lu et al. (2023). New perspectives on different Sacha inchi seed oil extractions and its applications in the food and cosmetic industries. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. DOI: 10.1080/10408398.2023.2276882.
[15] F. H. Cisneros et al. (2014). Chemical composition, oxidative stability and antioxidant capacity of oil extracted from roasted seeds of Sacha-inchi (Plukenetia volubilis L.). Journal of agricultural and food chemistry. DOI: 10.1021/jf500936j.
